Univerzitet za poslovne studije – Banja Luka
2013
SEMINARSKI RAD
Predmet: Berze i berzansko poslovanje
Tema: Utvrđivanje cijena akcija
Mentor: Student: Ivana Jolović
Prof. Dr Jovan Sejmenović Br.indexa: III-781/10
Univerzitet za poslovne studije – Banja Luka
2013
2
SADRŽAJ
Uvod..................................................................................................................3
1.1. Nominalna vrijednost akcije.................................................................4
1.2. Cijene akcije na osnovu tokova sredstava............................................5
1.3. Cijene akcije na osnovu rasta dividendi.................................................7
1.3.1. Nulti rast dividendi...............................................................................8
1.3.2. Konstantni rast dividendi.....................................................................8
1.3.3. Model višestrukog rasta........................................................................9
1.4. Cijena akcije na osnovu sagledanja prihoda..........................................11
1.4.1. Tržišna cijena akcija.............................................................................12
1.4.2. Cijena sigurnih akcija..........................................................................12
1.4.3. Cijena različitih akcija..........................................................................13
Zaključak.......................................................................................................14
Literatura......................................................................................................15
Univerzitet za poslovne studije – Banja Luka
2013
4
1.1. Nominalna vrijednost akcija
Nominalna vrijednost akcije predstavlja novčani iznos upisan na samoj akciji. Visina
nominalne vrijednosti je pokazatelj koji ima samo tehničko značenje, odnosno predstavlja
iznos po kojem se vrši primarna emisija akcija.
Prilikom osnivanja akcionarskog društva tj.preduzeća, utvrdi se iznos osnivačkog kapitala i
broj akcija koje će biti emitovane.
1
Iz tog odnosa, ukupnog kapitala i broja akcija, izračunava se visina nominalne vrijednosti.
Nominalna vrijednost je značajna samo kod utvrđivanja prava vlasnika običnih akcija. Naime,
na osnovu kupovine običnih akcija stiče se paravo na upravljanje i prisvajanje dividende.
Međutim iskustva savremenog akcionarstva pokazuju da vlasnička prava, a prije svega
upravljačka funkcija, imaju značaj samo za velike investitore koji obezbjeđuju kontrolni paket
i tako stiču odlučujući uticaj u upravljanju firmom. Prisvajanje dividende nije primarni motiv
zbog kojeg se ulaže kapital u akcionarsko društvo. Kod donošenja odluka za ulaganje kapitala
u kupovinu akcija, mnogo veći značaj ima špekulativna dimenzija, tj.mogućnost zarade na
osnovu razlike u nabavnoj i prodajnoj cijeni akcija.
Kada se akcije emituju po utvrđenoj nominalnoj vrijednosti, za njihov kasniji "život"
presudan značaj ima tržišna cijena.
Odnos između nominalne vrijednosti i tržišne cijene akcija je isti kao i kod vrijednosti
i cijene u opštem slučaju
2
.
Na sekundarnom tržištu, u berzanskom prometu, za investitore je potpuno nevažno kolika je
nominalna vrijednost. Akcije se prodaju po cijeni ili kursu i to je jedini relevantan podatak
koji ulagači respektuju kada donose odluku o eventualnim kupovinama na berzi.
3
1
Isti princip važi i za dodatnu emisiju akcija kada se vrši dokapitalizacija.
2
Vrijednost robe, u osnovi, određuje njenu cijenu. Međutim cijena ima svoju logiku kratanja, koja je, uglavno,
odvojena od veličine vrijednosti. Na cijenu pored vrijednosti, mogu uticati monetarni faktori i mjere državnog
intervencionalizma, a presudan značaj ima odnos ponude i tražnje. Zato je kretanje cijene potpuno odvojeno od
(veličine) vrijednosti robe.
3
Isti zaključak važi i kada je u pitanju trgovanje u vanberzanskom prometu.
Univerzitet za poslovne studije – Banja Luka
2013
5
1.2. Cijene akcija na osnovu tokova sredstava
Izračunavanje cijena akcija može se vršiti na osnovu analize tokova sredstava (
cash
flow analysis).
Odnosno cijene akcija se izračunavaju diskontovanjem svih budućih neto
priliva sredstva koji se obračunavaju kao razlika prihoda i troškova.
Ako sa
CA
se označi cijena akcije,
d
diskontna sopa,
Pr
prihod,
Tr
troškovi i
NT
neto troškovi
sredstava, primjenom ove metode, može se utvrditi matematička relacija:
CA
=
Pr
1
−
Tr
1
1
+
d
+
Pr
2
−
Tr
1
(
1
+
d
)
2
+
. . .
+
Pr
n
−
Tr
n
(
1
+
d
)
n
odnosno
CA
=
∑
i
=
0
n
(
Pr
i
−
Tr
i
)
(
1
+
d
)
i
=
∑
i
=
1
Nt
(
1
+
d
)
i
Jednačina se može proširiti uvođenjem elemenata oporezivanja neto priliva
(1-P)
,
investicijama
(1-I)
i stopom rasta rashoda
(1+s)
, pa se cijena akcije izračunava na sljedeći
način:
CA
=
NT
(
1
−
P
)⋅(
1
−
I
)⋅(
1
+
s
)
d
−
s
Izračunavanje cijena akcija na osnovu diskontovanja razlike između prihoda i troškova ima
više teoretski i edikutivan karakter a mnogo manje praktičan značaj, jer su obuhvaćene isuviše
široke kategorije koje se teško predviđaju sa uspijehom. Za pouzdano utvrđivanje cijene
akcije, prema ovom pristupu, neophodno je precizno odrediti prihod, troškove i investicije u
budućnosti a to je vrlo teško. Zato ovaj pristup ima ograničen značaj u praktičnim analizama.
Cijene akcija na osnovu diskontovanja dividendi
Izračunavanje cijena akcija na osnovu diskontovanja dividendi predstavlja popularan, i
u praksi često korišten, način koji se koristi u raznovrsnim analizama.
Prema ovom pristupu, stvarna realnost akcija je, zapravo, sadašnja vrijednost budućih
dividendi.
Velika dilema, koja uvijek postoji u sličnim analizama, a svodi se na izbor:
da li diskontovati
dividende ili ukupan prihod, riješena je na sljedeći način.
Iz ukupnog prihoda se vrši nadoknada troškova, isplaćuju dividende i izdvajanja u fondove.
Pošto su za akcionare i potencijalne investitore važnije dividende od ukupnog prihoda, a
izdvajanje u fondove će u budućnosti dovesti do rasta dividendi, pristalice ovog metoda
smatraju da je ispravnije pratiti iznos isplaćen na kraju godine, tj.dividende.
