Utvrđivanje nosećih kapaciteta turističke destinacije

UNIVERZITET U NIŠU

EKONOMSKI FAKULTET

Predmet

: Turistička geografija sa osnovama turizma

Tema

: Utvrđivanje nosećih kapaciteta turističke

destinacije

Mentor:

Kandidat

Vukašin Šušić

Marija Petrović 45410

SADRŽAJ

UVOD………………………………………............3

Definiranje prihvatnog potencijala………………….4
Aspekti prihvatnog potencijala……………………..5
Određivanje razine prihvatnog potencijala…………6
Obeležja turista……...……………………………....9
Obeležja turističke destinacije………………..........10
Indikatori za izražavanje prihvatnog potencijala….12
Faze prihvatnog potencijala………………………..13
Razvojni scenariji…………………………………..14
Načela metodologije prihvatnog potencijala………15

Zaključak……………………………………...........16
Literatura……………………………………...........17

DEFINISANJE PRIHVATNOG POTENCIJALA

Analizirajući problematiku upravljanja turističkom destinacijom Cooper, Fletcher,
Gilbert   i   Wanhill   iznose   tvrdnju   da   će   “pojam   održivog   razvoja   i   privatnog
potencijala biti u središtu interesa menadžmenta turističke destinacije”. Koncepcija
održivog razvoja je dugoročni pristup kojim će se ostvariti mogućnost turističke
destinacije   da   bude   konkurentna   na   tržištu   i   udovolji   zahtevima   turističke
potražnje.
Prihvatni potencijal turističke destinacije predstavlja njenu sposobnost da prihvati
turiste   i   razvoj   turizma,   a   da   se   pri   tome   u   većoj   meri   ne   narušava   ukupno
okruženje   –   prirodno,   izgrađeno   i   sociokulturno.   Ono   podrazumeva   prisutnost
turista, što u svakom slučaju ima uticaja na okruženje, ali koje je prihvatljivo za
lokalno stanovništvo i turiste i koje je održivo u budućnosti.
Određivanje prihvatnog potencijala prvobitno se koristilo u menadžmentu područja
divljina,   kao   maksimalan   broj   životinja   na   ispaši   koja   neće   izazvati   negativne
uticaje na lanac ishrane ili na tlo. Kasnije se njime počnu koristiti i menadžeri
rekreacijskim   područjem,   kao   maksimalan   broj   ljudi   koji   se   mogu   koristiti
rekreacijskim područjem bez da dođe do narušavanja bitnih kvalitativnih obeležja
prostora. Definiše se kao “karakter korišćenja prostora tokom dužeg vremenskog
perioda,   razvoj   područja   do   određene   razine,   bez   nanošenja   trajne   štete   bilo
prirodnoj okolini bilo smanjenju kvaliteta doživljaja turista”.
Od sredine 80-ih godina 20-og veka shvatanje prihvatnog potencijala razvilo se od
gledišta   da   se   pronalazi   optimalni   broj   korisnika   do   kompleksne   metode   koja
uključuje resursni menadžment i fizičke parameter resursa te analizu očekivanja i
preferencije turista.
Mathieson i Wall definišu prihvatni potencijal kao “maksimalni broj ljudi koji se
mogu   koristiti   jednim   područjem   bez   da   neprihvatljivo   narušavaju   fizičko
okruženje i bez neprihvatljivog pada kvaliteta turističkog doživljaja”.
U   dokumentima   Programa   za   okoliš   Ujedinjenih   naroda   (United   Nations
Envrioment Programme - UNEP) i Svetske turističke organizacije (World Tourism
Organization   -   WTO)   prihvatni   potencijal   definiše   se   kao   “maksimalni   broj
turističkih korisnika koji simultano posećuju turističko mesto bez neprihvatljivih
poremećaja fizičke, ekonomske i sociokulturne okoline, kao i bez neprihvatljivog
smanjenja kvaliteta zadovoljstva posetilaca”.

ASPEKTI PRIHVATNOG POTENCIJALA

Analizirajući literature i navode pojedinih autora, aspekte prihvatnog potencijala
moguće je klasifikovati na sledeći način:

1) Fizički
2) Psihološki
3) Biološki
4) Sociološki
5) Ekonomski

Fizički aspect prihvatnog potencijala odnosi se na količinu raspoloživog zemljišta
za izgradnju potrebnih objekata. Stoga je potrebno definisati veličinu i kapacitete
svakog pojedinog objekta i u skladu sa tim planirati i upravljati razvojem. Na
fizički aspekt prihvatnog potencijala bitno utiču prostorni planovi, odnosno
distribucija različitih sadržaja. Kad je o primorskim destinacijama reč to se odnosi
na dubinu prostora koja se turistički aktivirala u pojedinoj destinaciji. Budući das u
interesi turista danas mnogo širi od “sunca i mora”, moguće je disperzirati
sadržaje.

Psihološki aspekt prihvatnog potencijala premašen je kada je doživljaj turista
znatno umanjen zbog saturiranosti turističke destinacije. Budući da različiti ljudi
različito doživljavaju gužvu radi se o individualnom i subjektivnom pristupu i zato
je ovaj aspekt teško odrediv. Za njegovo definisanje potrebno je analizirati stavove
ciljnih tržišta potražnje i dovesti ih u vezu sa prisutnim i očekivanim trendovima.

Bioločki aspekt prihvatnog potencijala premašen je kada je zabeleženo ili preti
onečišćenje i narušavanje okoline. Ovu problematiku potrebno je sagledati kroz
održanje ravnoteže celokupnog ekosistema.

Socioločki   aspekt   prihvatnog   potencijala   izvodi   se   iz   ideje   da   ukupna   lokalna
zajednica učestvuje u procesu planiranja turističkog razvoja i njegove održivosti.
Svrha   je   definisati   razinu   razvoja   koja   je   prihvatljiva   lokalnom   stanovništvu   i
razvoju   gospodarstva   na   tom   području.   Sociološki   aspekt   je   potrebno   široko
shvatati pa on ne znači mogućnost održanja društvenih i kulturnih specifičnosti
lokalne zajednice, uprkos razvoju turizma te mogućnosti prihvatanja komunikacije
s ljudima različitih kulturnih, vrednosnih, etničkih obeležja.
Ekonomski aspekt prihvatnog potencijala je sposobnost da se razvije turizam i
njemu   prateće   delatnosti,   a   da   pri   tom   nema   pritiska   na   druge   dugoročno
profitabilne i lokalnom stanovništvu prihvatljive ekonomske aktivnosti.