SADRŽAJ
U
VOD
1. POJAM I ZNAČAJ UVIĐAJA
2. UČESNICI U VRŠENJU UVIĐAJA
3. PRIPREME ZA VRŠENJE UVIĐAJA
4. FAZE U VRŠENJU UVIĐAJA
4.1. O
RJENTACIONA
(
INFORMATIVNA
)
FAZA
4.2. S
TATIČKA
FAZA
4.3. D
INAMIČKA
FAZA
5. RAD KRIMINALISTIČKOG TEHNIČARA NA TERENU
6. ZAPISNIK O UVIĐAJU (ZAPISNIK KAO SLIKA LICA MESTA)
7. KARAKTERISTIKE UVIĐAJA
8. KRIMINALISTIČKA METODIKA UVIĐAJA NARKO-KRIMINALA...
8.1. N
AČIN
PROVERE
INFORMACIJA
8.2. T
AJNO
IZVIĐANJE
MESTA
DOGAĐAJA
.........................................................
8.3. T
AJNO
OSMATRANJE
MESTA
DOGADJAJA
8.4. N
AČIN
VRŠENJA
UVIĐAJA
KOD
NARKO
KRIMINALA
Z
AKLJUČAK
L
ITERATURA
Uvod
Činjenice od značaja za sudsku odluku u krivičnom postupku, koje se tiču
krivičnog dela i njegovog izvršioca, utvrđuju se i razjašnjavaju radnjama
dokazivanja, koje preduzima sud, najčešće uz angažovanje stručnih lica i stručne
pomoći. Pored pretresanja stana i lica, privremenog oduzimanja predmeta i
sumnjivih stvari, saslušanja okrivljenog i svedoka i veštačenja, kao radnja
dokazivanja, poseban značaj ima uviđaj, na licu mesta , sa ciljem obezbeđenja
tragova i neposrednog opažanja koje može biti od značaja za utvrđivanje ili
razjašnjenje važnih činjenica.
Istraživanje sudske i kriminalističke prakse u našem regionu pokazalo je da
se uviđaj gotovo i ne vrši kada je u pitanju otkrivanje, istraživanje i dokazivanje
narko - kriminala. Do razloga takvog nepostupanja teško je doći. Sudije, tužioci i
kriminalistička policija su uglavnom orjentisani na pretresanje i privremeno
oduzimanje predmeta, kao tradicionalne radnje otkrivanja narko- kriminala. To je
samo po sebi stvorilo tradiciju neprovođenja uviđaja u vezi ovog vida kriminala na
ovim prostorima.
Uviđaj je izuzetno važna istražna radnja bez koje se ne bi mogao, u
najvećem slučaju, da otkrije učinilac krivičnog dela. Međutim uviđaj nije samo
istražna radnja nego i kriminalistička. Detaljan kriminalističko-operativni postupak
kod vršenja uviđaja obrađuje se u kriminalističkoj taktici, dok tehnički deo uviđaja
obrađuje kriminalistička tehnika. Zakon o krivičnom postupku tretira uviđaj kao
jedinstvenu radnju ne deleći je na taktičke i tehničke poslove. Krajnji rezultat
svakog uviđaja je zapisnik o uviđaju, a neposredni poslovi na licu mesta dele se na
one koje vrše operativni radnici i na one koje obavljaju kriminalistički tehničari,
iako sa kriminalističkog aspekta prestavljaju jednu celinu. O ovome ćemo nešto
više govoriti u daljem tekstu.
Preduzimanjem uviđaja neposredno po saznanju za postojanje krivičnog dela
a pre pokretanja formalnog krivičnog postupka, uviđaj poprima više kriminalistički
karakter. S obzirom da je uviđaj istražna radnja, kao takva se najčešće preduzima u
pretkrivičnom postupku, neposredno po izvršenju krivičnog dela kako bi se
blagovremeno utvrdilo činjenično stanje, fiksiranjem tragova i obezbeđenjem
materijlnih dokaza. Konkretna sudbina uviđaja zavisi od veštine da se pronađu,
utvrde i pravilno iskoriste podaci do kojih se došlo na licu mesta. Te je svakako
jedan od najvažnijih faktora da se uviđaj vrši pažljivo, svestrano i pedantno kako
se ne bi propustio ni jedan detalj bitan za samu istragu. Da bi sam uviđaj bio
svrsishodan mora se voditi računa da se ispune osnovni ciljevi i zadaci koji se
postavljaju pred vršenjem uviđaja. Cilj uviđaja je otkrivanje i prikupljanje dokaza
o postojanju samog krivičnog dela te o učiniocu i objektu krivičnog dela,
sredstvima i načinu izvršenja krivičnog dela, identitetu žrtve ili oštećenog, visini
nastale štete ali i drugih podataka i tragova koji se ne bi mogli naknadno prikupiti
ili bi njihovo prikupljanje bilo otežano. Okolnosti i činjenice koje se tiču samog
izvršenja krivičnog dela mogu biti raznovrsne u zavisnosti od slučaja do slučaja ali
najčešće se uviđaj preduzima sa izvesnim ciljem:
a) da se utvrdi da li krivično delo postoji ili ne tj. da li se za počinjeno krivično
delo goni po službenoj dužnosti (npr. pri nekom nesrećnom slučaju utvrđenjem
činjenica i okolnosti možemo dokazati nečiju odgovornst ili da je u piatnju
nesretan događaj),
b) utvrđivanje vrste i klasifikacija krivičnog dela (npr. da li je u pitanju obična ili
provalna krađa),
c) posredstvom dokaza može se olakšati postupak identifikacije izvršioca krivičnog
dela kao i motiv, način, objekat, vreme izvršenja dela, i druge okolnosti važne za
utvrđivanje krivične odgovornosti.
d) da se omogući lakše pronalaženje i da se utvrdi identitet žrtve,
e) da bi se odredila kako vrsta tako i veličina tj. obim nastale štete prouzrokovane
krivičnim delom,
f) kontrola pojedinih dokaza kojima se već raspolaže (npr. izjave svedoka, izjave
samog okrivljenog ili oštećenog).
Da bi se postigli odgovarajući ciljevi uviđaja, pri uviđaju se mora:
a) detaljno pregledati lice mesta izvršenja krivičnog dela u celini,
b) pregledom otkrivati tragove na licu mesta,
c) pronalaziti sumnjiva lica,
d) informativnim ispitivanjem građana i oštećenih lica (član 151. ZKP) i
saslušanjem svedoka dobiti činjenice o delu i izvršiocu.
Ako se pomoću uviđaja hronološki ide od sadašnjosti prema prošlosti, tj. od
posledice ka uzroku, onda se može konstatovati da se pomoću uviđaja dolazi do
odgovora tj. neposrednog zaključka, zasnovanog na dokazima, o okolnostima
izvršenjenja nekog krivičnog dela. Postavljeni zadaci uviđjaja omogućavaju da se
ispune neophodni elemanti za donošenjem verne slike mesta u celokupnosti i po
pojedinostima. Zadaci uviđaja zavise od posebnosti slučaja i vrsti uviđaja a zadaci
su:
- Pronalaženje, prikupljanje i fiksiranje svih predmeta i tragova krivičnog dela. Sve
one činjenice koje nisu zapažene i evidentirane propašće i u većini slučajeva neće
ih biti moguće ponovo uspostaviti. Kao što mesto krivičnog dela može poprimiti
drugačiji izgled tako se i odnos i raspored stvari vremenom promeni ili iščezne.
- Proučavanje okolnosti krivičnog dela, hronološko i logično povezivanje svih
okolnosti uvode u jasniju situaciju i tok izvršenja krivičnog dela. Da bi se situacija
verodostojno prikazala i jasno shvatila potrebno je detaljno istražiti prilike i
okolnosti pri izvršenju krivičnog dela. Rekonstrukcijom krivičnog dela takođe se
lakše dolazi do saznanja o motivima mojima se krivac rukovodio. Pravilno
utvrđeno saznanje motiva je ključ za brzo i uspešno objašnjenje dela.
- Treći zadatak uviđaja se sastoji u pronalaženju i određivanju kruga izvršioca
krivičnog dela. Na mestu izvršenja se dolazi do svežih tragova koji vode ka
izvršiocu dela.
