Metodi koji se primjenjuju u pravu se dijele na saznajne i tehničke
metode. Što se saznanja tiče, oni mogu biti filozofski ili naučni. Naučni se
dijele na opšte i posebne. Opštim metodima se izražavaju opšti pogledi na
svijet i njegove djelove. Tu spadaju dijalektički, sociološki metod,
metafizika i idealistički metod. Posebnim metodima se otkrivaju i analiziraju
pojedini vidovi pojava.
Pravo se izučava kombinacijom ovih metoda i to više posebnih
metoda: pravnog ili dogmatskog metoda, sociološkog, politikološkog,
pravno- psihološkog, komparativnog, istorijskog i slično.
4
Naravno, ovi atributi nijesu sasvim bez ograničenja i nijesu apsolutni, jer
ipak je ona ograničena faktorima, pravilima i interesima gradjana koji
okružuju državu. Takođe, ona počiva na pravu i na pravnim normama, što
znači da je vlast u granicama prava, tj. da je ona pravna država i kao takva
ograničena. Pravna država je germanska koncepcija,
rule of law
ili vladavina
prava je anglosaksonska, konstitucionalizam i konstitucionalitet američka.
Ustavnost i zakonitost više odnose na pitanje ograničenja vlasti u
postkomunističkim zemljama, pa su u njima ovi principi i nastajali.
Konačno, suverenost
3
je u uslovima integracija, naročito evropskih
integracija, prilično ograničena, jer se ne svodi na pitanja apsolutne vlasti.
Jer više nema granica, nema ni klasične policije i vojske, pa se ni ustav, kao
najviši zakon ne može više smatrati najvišim pravnim aktom, ako je jedan
dobar dio međunarodnih ugovora iz oblasti ljudskih prava sastavni dio
ustava. U svakom slučaju imamo suprematiju medjunarodnih ugovora iz
oblasti ljudskih prava u odnosu na ustav kao vrhovni akt. Takodje, konačna
sudska funkcija se završava ne u državi nego van države, u Evropskoj uniji,
odnosno pred Sudom za ljudska prava u Strazburu.
Što se stanovništva tiče, to su gradjani nad kojima se vrši imperium,
odnosno to su državljani ali i stranci koji se nalaze na njenoj teritoriji.
Državljanstvo je odnos izmedju građanina i pravna veza izmedju države i
državljanina. Ono se stiče na različite načine: na osnovu krvne veze ili
porijekla, zatim na osnovu rođenja na određenoj teritoriji, ili po osnovu
prebivališta. Mnogo je manja vlast građana jedne države u odnosu na
strance, i njihova prava su manja.
3
R. Lukić, op.cit., str. 23.
Vukadinović, str. 23.
7
