SADRŽAJ
1.
Uvod - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 1
1.1. Pojam stava - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 1
2.
O stavovima roditelja - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 3
3.
Faze razvoja stavova majki - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 4
4.
Vrste vaspitnih stavova roditelja - - - - - - - - - - - - - - - - - 6
5.
Vrste stavova majke prema detetu - - - - - - - - - - - - - - - 11
6.
Uticaj vaspitnih stavova roditelja na ponašanje deteta - - - 15
7.
Osnovni tipovi roditelja - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 18
7.1. Saradnja roditelj – vaspitač - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 18
8.
Literatura - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - 20
SEMINARSKI RAD
VASPITNI STAVOVI RODITELJA
1. UVOD
1.1. Pojam stava
Potpuna slika pojedinca prema predmetima i pojavama u društvu
omogućava veoma pouzdana predviđanja o njegovom ponašanju u mnogim
situacijama. To je razlog zbog kojeg mnogi stručnjaci smatraju da bi
proučavanje stavova – njihove prirode, funkcionisanja, razvijanja kao i
njihovog merenja – trebalo bi da budu u središtu pažnje svih društvenih
nauka.
Pojam stava se koristi da bi se objasnile razne vrste društvenih zbivanja
(politička opredeljenost, promene u porodičnim odnosima). Značenje u
kome se pojam stava danas najčešće upotrebljava prihvaćeno je relativno
skoro. Postoji više pokušaja definsanja pojma stava. Stavovi predstavljaju
važne dinamičke crte ličnosti i značajne faktore ponašanja a prema tome i
značajne osobine ličnosti. Prema jednom kriterijumu stavovi se mogu
podeliti na lične i socijalne. Stavove bi mogli odrediti kao tendenciju da se
bilo pozitivno bilo negativno reaguje na neku osobu, predmet, situaciju ili
instituciju. Složenija ali i potpunija definicija stavova je
Olportova
definicija.
“Po Olportu pod stavom podrazumevamo neuralnu i mentalnu spremnost
formiranu na osnovu iskustva koja vrši direktni ili dinamički uticaj na
reagovanje pojedinca na objekte i situacije sa kojima dolazi u dodir.”
1
Drugim rečima stavovi su trajni sistemi pozitivnog ili negativnog
ocenjivanja, osećanja i nastojanja osobe u odnosu na različite osobe ili
predmete.
Po mnogim autorima izdvajaju se sledeće tri neophodne odlike stava:
1)
Saznajni procesi
– intelektualno – kongitivna komponenta
2)
Osećajna
– emocionalna, osećajno – motivaciona komponenta
3)
Težnja ka ponašanju
– konativno – bihejvioralna ili akciono- voljna
komponenta
1
Dr. Nikola Rot “Psihologija ličnosti” strana 92.
__________________________________________________________________________
1
SEMINARSKI RAD
VASPITNI STAVOVI RODITELJA
2.
O STAVOVIMA RODITELJA
Jedan broj psihologa i pedagoga učinio je pokušaj podrobnijeg
definisanja stavova roditelja prema deci uopšte i u slučaju proširivanja
stavova prema svojoj deci na drugu decu. Ovi autori ukazuju na to da
između stava roditelja prema detetu i srodnog pojma odnos
roditelj-dete
postoje razlike. Pojam
“odnosa”
mnogo je širi od pojma stava. Drugim
rečima pojam
“odnosa”
naglašava dvosmerno delovanje dok se stav svodi
na jednosmernost.
2
Sastav stavova roditelja prema detetu istovremeno uključuje znanje,
osećanja i ponašanje pri čemu se emotivan činilac a to su ljubav, mržnja,
nežnost, hladnoća smatra najvažnijim. Osećajni deo stava u najvećoj meri
odražava stavove roditelja, utiče na ostale delove stava i čini osnovu za
njihove merenje.
“Stavovi su predispozicije za reagovanje na određeni način a ne tačno
utvrđena reagovanja i zato mogu ili ne moraju dovesti do izvesnog
ponašanja”.
3
Težnja roditelja ka određenom ponašanju prema detetu mora biti na
neki način ustaljena da bi mogla imati oblik stava. Pod ustaljenošću se
podrazumeva postojanost osećanja koja usmeravaju način postavljanja i
razmišljanja o detetu. Stavovi se ne smeju poistovećivati sa govornim
ponašanjem osobe što se inače često događa. Govorno ponašanje može
biti jedan od načina ispostavljanja stava.
Stavovi roditelja prema deci se menjaju u skladu sa razvojnim fazama
detinjstva i roditeljstva roditelja i njihove dece.
Stavovi roditelja uslovljeni razvojnim fazama deteta treba da su samo
relativno trajni. Nastajanje stavova roditelja započinje još u detinjstvu
same majke između 2 – 3 godine života, nastavlja se u toku trudnoće i
posle rođenja deteta. Osnovni sadržaj stavova roditelja pre svega je
posledica socioemocionalnog razvoja jedinke.
2
Rembrowski
“Katarzyna Piorkowska - Petrović”
“Dete u nepotpunoj porodici”
strana 57.
3
Velad
“Katarzyna Piorkowska - Petrović”
“Dete u nepotpunoj porodici”
strana 58.
__________________________________________________________________________
3
SEMINARSKI RAD
VASPITNI STAVOVI RODITELJA
3. FAZE RAZVOJA STAVOVA MAJKI
Uzimajući u obzir vrstu i neposrednost odnosa majke prema detetu
predlažu se sledeće faze razvoja:
1. Rano detinjstvo majke i vreme do začeća deteta
2. Trudnoća i porođaj
3. Rođenje deteta i vreme od rođenja deteta
U prvom razdoblju dete – predmet stavova postoji samo kao
mogućnost; u drugom postoji ali je skriveno za buduću majku; dok se u
trećem razdoblju stavovi oblikuju prema rođenom detetu.
S obzirom na složenost oblikovanja stavova pojavila se opravdana
potreba za izdvajanjem međufaza.
Podela razvoja stavova majke na faze i međufaze
1. FAZA – Od rođenja majke do začeća
Međufaze
Rano detinjstvo (0 – 12 ili 14 godina)
Sazrevanje (12 – 17 godina)
Mladost (18 – 25 godina)
Brak
2. FAZA – Isčekivanje rođenja deteta i porođaj
Međufaze
Bračni par isčekuje dete
Rođenje prvog deteta
3. FAZA – Briga o detetu i vaspitanje
4. FAZA – Prelazak iz faze roditeljstva u fazu dobijanja unuka
Svaka razvojna faza sadrži posebne zadatke. Ostvarivanje zadataka ne
završava se samo u jednoj fazi. Na primer u detinjstvu kod deteta
započinje shvatanje svesnog postojanja, a kasnije i svest o pripadnosti
određenom polu.
“Za oblikovanje stavova roditelja prema deci veliki značaj imaju prva
pozitivna ili negativna iskustva sa sopstvenim roditeljima.”
4
4
Kapor – Stanulović
“Katarzyna Piorkowska - Petrović”
“Dete u nepotpunoj porodici”
strana 59.
__________________________________________________________________________
4
