Sadržaj
Uvod........................................................................................................3
Pojam međunarodnog ugovora...............................................................3
Oblici i vrste međunarodnih ugovora..............................................4
Ugovorne strane....................................................................................5
Proces zaklјučivanja međunarodnih ugovora....................................6
Dejstvo ugovora.....................................................................................8
Revizija međunarodnih ugovora..........................................................9
Poništaj ugovora.................................................................................10
Rezime....................................................................................................12
Literatura............................................................................................13
2
Uvod
Jednim od najznačajnijih izvora međunarodnog prava smatra se
međunarodni ugovor, a iz razloga što međunarodni ugovor omogućava autonomiju
volјe međunarodnih subjekata.
Specifičnosti međunarodnih ugovora, subjekti zaklјučivanja,
ratifikacija, način primene i najveći broj drugih pitanja razrešena su kroz
kodifikaciju ugovornog prava i donošenjem Konvencije o ugovornom pravu
usvojene u Beču 1969. godine. Ova Konvencija se odnosi samo na ugovore koje
zaklјučuju države kao subjekti međunarodnog prava pro futuro.
Pojam međunarodnog ugovora
„Međunarodni ugovor predstavlјa pravni akt, proizvod saglasnosti
volјa dvaju ili više subjekata međunarodnog prava, izražene preko nadležnih
organa u cilјu stvaranja recipročnih prava i obaveza“
1
.
U međunarodnoj praksi je uobičajena pisana, pa i svečana forma
prilikom zaklјučenja međunarodnih ugovora. Međutim, to ne znači da je pisana
forma i obavezna prilikom njihovog zaklјučenja, već se prihvata da je moguće
međunarodni ugovor zaklјučiti i usmenim putem, pa čak i prećutno.
Da bi međunarodni ugovor proizvodio pravno dejstvo, njegova
sadržina ne sme biti protivna ius cogens normama međunarodnog prava, dok
njegov predmet mora biti pravno dopustiv.
Kao i kod drugih ugovora, tako i kod međunarodnih ugovora mane
volјe igraju veliku ulogu. Slobodno izražena i izričita saglasnost međunaronog
subjekta je uslov punovažnosti međunarodnog ugovora. Ugovori kod kojih
izražena volјa stranaka ne odgovara njihovoj stvarnoj volјi mogu da budu uzrok
apsolutne ili relativne ništavnosti tog ugovora
2
.
1. Avramov, S., Kreća, M.: Međunarodno javno pravo, Službeni glasnik, Beograd, 2008.
2. Prof. dr Nenad Avramović,
Međunarodno javno pravo
, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe, Novi
Sad
4
Sastavni delovi ugovora
U pogledu unutrašnje strukture, ugovor se sastoji od naslova,
invokacije, uvoda ili preambule, dispozitivnog ili operativnog dela ugovora i
završnih ili zaklјučnih odredbi. Naslov služi za identifikaciju ugovora, a može biti
zvanični ili nezvanični, i naslovu se obično pridodaje i datum zaklјučenja ugovora.
Invokacija je istorijski deo ugovora. U preambuli se obično navode motivi kojima
su se ugovorne strane rukovodile prilikom zaklјučenja ugovora i cilјevi koji se žele
postići. Dispozitivni deo je najvažniji deo ugovora, koji utvrđuje konkretna prava i
obaveze. Podelјen je na članove kao osnovne deobne jedinice. Prelazne ili završne
odredbe obuhvataju čitav niz različitih odredbi (npr. stupanje na snagu, prestanak
ugovora, funkcija depozitara i sl.)
1
.
Ugovorne strane
Međunarodni subjektivitet predstavlјa izvor ugovorne sposobnosti.
Sposobnost zaklјučivanja ugovora je i način obavlјanja pravnog saobraćaja unutar
međunarodne zajednice i način izgradnje objektivnog poretka. Ugovorna
sposobnost je i konstitutivni element i kriterijum subjektiviteta.
Pošto su države izvorni subjekti međunarodnog prava, njihova
ugovorna sposobnost je van spora. Poseban položaj imaju polusuverene države,
federativne države i države čija je ugovorna sposobnost okrnjena zbog određenog
statusa.
Ugovorna sposobnost države u smislu međunarodnog prava je
generalno ovlašćenje države da kao pravna ličnost, titular prava i obaveza, stupa u
pravne odnose sa drugim subjektima međunarodnog prava.
Neke međunarodne organizacije poseduju ugovornu sposobnost u
smislu međunarodnog prava. Ovo opravdavaju: 1) odredbe ustavnih akata o
zaklјučivanju ugovora; i 2) ugovorna praksa međunarodnih organizacija. Ugovorna
sposobnost međunarodne organizacije je izvedenog karaktera, tako da se dobrim
delom svodi na priznavanje ovlašćenja međunarodne organizacije da sklapa ugovor
2
.
1, 2. Avramov, S., Kreća, M.: Međunarodno javno pravo, Službeni glasnik, Beograd, 2008.
