Vibracioni transporeteri -- osnovni tipovi
Postoji dosta konstruktivnih rješnja vibracionih transportera, koji se mogu klasifikovati prema
različitim kriterijumima. Prema smjeru prenošenja materijala vibracioni transporteri mogu se
razvrstati na horizontalne, blago nagnute i vertikalne.
Prema načinu oslanjanja elementa za nošenje materijala (oluka, cijevi) razlikuju se vibracioni
transporteri sa slobodnim, elastičnim vješanjem - preko amortizera, (viseća, slobodno oscilujuća
konstrukcija) i sa koso montiranim nosačima (oslona konstrukcija sa koso usmjerenim elastičnim
elementima). Kosi elastični nosači noseće konstrukcije ne služe samo kao oslonci elementa za
nošenje tereta, već uslovljavaju i smijer oscilovanja tereta (oluk dobija usmjerene oscilacije). Prema
broju istovremeno oscilujućih masa oscilatornog sistema transportera razlikuju se transporteri sa
jednom, dvije ili više masa.
Prema karakteru dinamičke uravnoteženosti, transporteri mogu biti: uravnoteženi i neuravnoteženi.
Prema broju elemenata za nošenje materijala razlikuju se: vibracioni transporteri sa jednim
elementom (tj. sa jednim olukom iIi jednocijevni) i sa dva elementa (dvoolučni ili dvocijevni)…
Transporteri sa jednim elementom za nošenje materijala mogu imati jednostruke ili udvojene
elemente, npr. dvije paralelne cijevi koje su kruto međusobno vezane, a osciluju kao jedna cjelina.
Takva konstrukcija primjenjuje se npr. pri istovremenom transportu različitih materijala.
Prema konstrukcionom izvođenju vibracioni transporteri mogu bili dodavači i dozatori, namenjeni za
transportovanje materijala ili transporteri - sita za istovremeno transportovanje i raspodjelu čestica
materijala prema njihovoj krupnoći iIi za odvajanje odlivaka i pijeska u livnicama, vibrosita za
prosijavanje materijala.(slika 1.)
Vibracijoni konvejner koji služi kao odstranjivač pijeska tj.sitnoznih matrijala od većih (sl.1.)
Prema karakteristikama i podešavanju elastičnih oslonih elemenala (oscilatornih sistema) razlikuju se
vibracioni transporteri sa rezonantnim, dorezonantnim i izvanrezonantnim podešenim elastičnim
sistemom. Kod rezonantno podešenog elastičnog sistema, frekvencija poremećajne sile za pobudu
vibracija ω i osnovna frekvencija sopstvenih oscilacija elastičnog sistema transportera
ω
0
su jednake
ili približno jednake (praktično se kod kontinualnog transportera usvaja da je 0,85<ω<1. Kod
dorezonantnog podešavanja, frekvencija pobudne sile, pobuđivača vibracija znatno je manja od
frekvencije sopstvenih oscilacija transportera (ω
«
ω
0
).
Kod izvanrezonantnog podešavanja,
frekvencija pobudne sile znatno je veća od frekvencije sopstvenih oscilacija transportera (ω »
ω
0
).
Promjena parametara vibracionog transportera pri harmonijskim oscilacijama a)pomijeranja; b)
brzine; c) ubrzanja;
Rezonantno podešeni elastični sistemi transportera obezbjeđuju manju potrošnju energije za
određeni rad transportera, moguće su izrade transportera visokog kapaciteta ali su potrebne znatne
pogonske sile zbog velike krutosti elastičnog sistema. Rezonantno podešavanje elastičnog sistema
prevashodno se primjenjuje kod transportera srednjeg i teškog tipa.
Transport livenih dijelova (otklanjanje viška materijala vibracijama),(slika2).
Izvanrezonantno podešeni elastični sistemi nemaju veliku krutost, pogonska sila pri puštanju nije
velika ali se povećava potrošnja energije pri ustaljenom radu transportera. Moguć je dugotrajni
stabilan rad mašine pri različitim promjenama opterećenja. Osnovni nedostatak izvanrezonantnog
podešavanja ogleda se u mogućem znatnom povećanju naprezanja elastičnih elemenata zbog
kratkotrajnog povećanja amplituda oscilovanja pri prolasku kroz oblast rezonance, pri puštanju u
pogon i uglavnom pri zaustavljanju transportera (u periodu povećanja i smanjenja frekvencija
pobudne sile i njenog podudaranja sa frekvencijom sopstvenih oscilacija sistema).
Otklanjanje ovih nedostataka ostvaruje se preko razrađenog niza specijalnih uređaja. Prema tome,
mala krutost elastičnih elemenata prouzrokuje njihovu znatnu deformaciju (sabijanjem) pod
