ДАНОЧЕН СИСТЕМ
ВИДОВИ ДАНОЦИ
Изработи Ментор
Марија Анѓушева проф.Павлина Стојанова
- 1 -
СОДРЖИНА
Вовед.........................................................................................................3
Видови даноци..........................................................................................4
1.ДИРЕКТНИ ДАНОЦИ.........................................................................4
1.ПЕРСОНАЛЕН ДАНОК НА ДОХОД.................................................5
1.2.Даночен обврзник...........................................................................5-6
1.3.Предмет на одданочување................................................................6
1.4.Даночни стапки..................................................................................8
1.5.Утврдување, пресметување и наплата.............................................9
2.ДАНОК НА ДОБИВКА ....................................................................10
2.1.Даночен обврзник............................................................................10
2.2. Даночна основа................................................................................11
2.3.Даночна стапка.................................................................................11
2.4.Даночни олеснувања и ослободувања.....................................11-12
3.ИНДИРЕКТНИ ДАНОЦИ................................................................12.
4.АКЦИЗИ..............................................................................................12
5.ДАНОК НА ДОДАДЕНА ВРЕДНОСТ.............................................13
5.1Предмет на одданочување................................................................13
5.2.Даночен обврзник.......................................................................13-14
5.3.Даночна стапка.................................................................................14
Заклучок..................................................................................................15
- 2 -
ВИДОВИ ДАНОЦИ
Генерално, даноците се делат на три групи:
ДИРЕКТНИ ДАНОЦИ
(даноци на приход),
ИНДИРЕКТНИ ДАНОЦИ
(даноци на
потрошувачка) и
ДАНОЦИ НА ИМОТ
.
Директните даноци
се оние даноци со кои се оданочува приходот,
незавизно од тоа дали произлегува од труд (плата),рента,дивиденда
или камата. Придонесите кои се плаќаат за пензиско и за
здравствено осигурување,исто така, се еден вид директни даноци.
Директните даноци не ги плаќаат само физичките лица ,туку и
правните лица како даноци на добивка.
Индиректните даноци
се оние кои се пресметуваат и наплатуваат
на промет на стоки и услуги. Тука најважен е данокот на додадена
вредност,кој се пресметува и се наплатува во сите фази на
производството и на потрошувачката. Акцизата претставува посебен
данок на потрошувачката на одредени видови стоки, како што се
алкохол,цигари,гориви и друго. Во даноците на потрошувачка се
вбројуваат и царините.
Даноците на имот
како и даноците на приход од имот и промет на
имотот,се главни извори на приходи на единиците на локална
самоуправа. Тоа се даноци кои се пресметуваат и се наплаќаат на
богатството на лицата. Едно од најтешките прашања во врска со
оданочувањето е прашањето на правичност во оданочувањето.
Хоризонталнатаеднаквост во третманот на даночните обврзници
значи еднаков третман на еднаквите по економска сила,додека по
вертикалната еднаквост претставува да се зафати повеќе од оние кои
имаат повеќе.
- 4 -
1.ДИРЕКТНИ ДАНОЦИ
Директните даноци се даноци со кои се оданочува приходот на
физичките лица тоа од плата , рента, дивиденда, камата и
добивка на правните лица.
1.ПЕРСОНАЛЕН ДАНОК НА ДОХОД
Персоналниот данок на доход
се плаќа на нето приходите од сите
извори,со исклучок на оние приходи што се со закон изземени од
оданочување.
Доходот што подложи на оданочување е утврден со закон и него го
сочинуваат приходи што даночниот обврзник ги остварил во земјата
и во странство,а тоа се: лични примања,приходи од земјоделска
дејност,приходи од самостојна дејност,приходи од имот и имотни
права,приходи од авторски права и права од индустриска
сопственост,приход од капитал, капитална добивка, освен капитална
добивка остварена од продажба на хартии од вредност,добивка од
игри на среќа и други наградни игри и други приходи. Овие приходи
не мора да се остварени сао во пари,туку и во натура и хартии од
вредност или во некој друг вид.
При преместувањето на данокот на доход се применува стапка од 15
% за доход за оданочување до 360.000,00 денари и 18% за доход за
оданочување над 360.000,00 денари. Доколку данокот на доход не се
плати во законскиот утврден рок обвзникот плаќа камата.
1.2. Даночен обврзник
Во практична примена на одделни даноци постојат три можни
критериуми врз основа на кој физичките лица можат да потпаднат
под фискален суверенитет на една држава
1.Државјанство
2.резиденство
- 5 -
