2
VU
Č
NI PRORA
Č
UN MOTORNOG VOZILA
1. OSNOVNI PODACI O VOZILU
DIMENZIJE I TEŽINE
L = 4,401 (m) – dužina vozila
B = 1,72 (m) – širina vozila
H = 1,375 (m) – visina vozila
s = 1,44 (m) – trag točkova
l = 2,55 (m) – razmak osovina
G
SOP
= 14760 (N) – sopstvena težina vozila
G
U
= 18800 (N) – ukupna težina vozila
POLOŽAJ TEŽIŠTA I STATIČKO OPTEREĆENJE OSOVINA
L
l
s
B
H
L
l
s
B
H
l
P
l
Z
h
T
T
G
P
G
Z
G
u
l
P
l
Z
h
T
T
G
P
G
Z
G
u
l
P
l
Z
h
T
T
G
P
G
Z
G
u
3
Težina vozila prenosi se na osovine u određenom odnosu koji zavisi od položaja težišta.
Drugim rečima, položaj težišta određuje veličine vertikalnih reakcija prednje i zadnje osovine
odnosno njihov međusobni odnos. Tačne vrednosti određuju se na osnovu statičkih uslova
ravnoteže.
k
p
=
0
,
585
k
z
=0,415
k
P
– koeficijent udela težine vozila na prednjoj osovini
k
Z
– koeficijent udela težine vozila na zadnjoj osovini
G
P
= k
P
· G
U
= 0,585 · 18800 = 10998 (N) l
P
= k
Z
· l = 1,0582
G
Z
= k
Z
· G
U
= 0,415 · 18800 = 7802 (N) l
Z
= k
P
· l = 1,491
Kontrola:
G
P
+ G
Z
= G
U
l
P
+ l
Z
= l
10998 + 7802 = 18800 (N) 1,0582 + 1,491 = 2,55 (m)
Visina težišta
Ukoliko podatak o visini težišta nije zadat, njegova vrednost se usvaja prema sledećoj
preporuci koja važi za opterećena putnička vozila:
h
T
= 0.50 – 0.65 (m)
Usvajamo visinu težišta: h
T
= 0.5 (m)
TRANSMISIJA
Osnovni elementi transmisije:
Spojnica – prenosi snagu pogonskog motora na transmisiju
Menjački prenosnik – vrši transformaciju broja obrtaja i momenta motora
Kardanski prenosnik (kardansko vratilo sa kardanskim zglobovima) – vrši prenos obrtnog
momenta između udaljenih ili međusobno relativno pokretnih komponeneta transmisije
Razvodnik snage (samo kod vozila sa pogonom na sva četiri točka) – razvodi snagu
pogonskog motora na prednju i zadnju osovinu
Glavni prenosnik – vrši završnu transformaciju broja obrtaja i momenata; razvodi snagu
na pogonske točkove jedne osovine
5
Karakteristike pogonskog motora
Karakteristike pogonskog motora, obrtni moment M i snaga P u funkciji broja obrtaja n, zadate
su putem dijagram. Potrebno je izvršiti očitavanje određenog broja vrednosti M odnosno P sa
dijagrama kako bi se dobio niz numeričkih vrednosti potrebnih za dalja izračunavanja.
Zavisnost između snage i momenta:
P = M · ω , ako se umesto ugaone brzine ω koristi broj obrtaja u minutu n, i ako se
snaga umesto u (W) izrazi u (kW), izraz postaje:
P
=
M
⋅
n
9554
odnosnoM
=
9554
⋅
P
n
Postupak očitavanja vrednosti sa dijagrama M(n) i P(n):
n
MIN
= 1000 o/min ; n
MAX
= 6500 o/min
n
1000
1500
2000
2500
3000
3500
4000
4500
5000
5500
6000
6500
n
Mmax
= 3200 o/min ; n
Pmax
= 6500 o/min
n
1000
1500
2000
2500
2850
3200
3600
4000
4500
5000
5500
5850
6200
6500
Očitavnje vrednosti obrtnog momenta M (Nm) za sve izabrane vrednosti n, osim za n
Pmax
n
1000
1500
2000
2500
2850
3200
3600
4000
4500
5000
5500
5850
6200
6500
M
170
185
210
230
240
250
255
260
270
250
240
230
230
220
6
Izračunavanje vrednosti snage P(kW) za očitane vrednosti obrtnog momenta M(Nm)
P
=
M
⋅
n
9554
N
1000
1500
2000
2500
2850
3200
3600
4000
4500
5000
5500
5850
6200
650000
M
170
185
210
230
240
250
255
260
270
250
240
230
220
P
17,7
29,0
43,9
60,1
71,60
83,7
96,08
108,8
127,1
130,8
138,1
140,8
149,6
Očitavnje vrrednosti maksimalne snage P
MAX
i izračunavanje odgovarajuće vrednosti obrtnog
momenta M
Pmax
M
P
max
=
9554
⋅
P
MAX
n
P
max
Tabela T-1.
10
00
15
00
20
00
25
00
28
50
32
00
36
00
40
00
45
00
50
00
55
00
58
50
62
00
65
00
0
50
100
150
200
250
300
0
20
40
60
80
100
120
140
160
n (o/min)
M
(N
m
)
P
(k
W
)
2. Otpori kretanju
