ZAGADJIVANJE ZEMLJIŠTA
Zemljište
predstavlja polifazni sistem koji se sastoji od čvrste, tečne i
gasovite faze i živih organizama.
Zemljište ili tlo predstavlja posebnu
prirodnu tvorevinu koja obuhvata čvrst površinski sloj Zemlje,
karakterističan za biosferu.
Nastaje kao rezultat dejstva klimatskih
(temperature, vode, vetra)
i drugih fizičkih faktora
i
živih
organizama na geološku podlogu
Zemlje. Od živih organizama u
procesu stvaranja zemljišta naročito su značajni biljni organizmi,
mikroorganizmi kao i životinje.
Čvrstu fazu
čine mnogi
minerali
,
tečnu – voda
sa rastvorenim
razlilčitim materijalima,
gasovitu – vazduh
sa svojim sastojcima, dok
žive organizme predstavljaju mikroorganizmi, kao isvi drugi
organizmi.
Od pojave čoveka na zemlji pa do današnjih dana zemljište je
bilo, a sigurno će i ostati, osnovni resurs proizvodnje hrane.
Zemljište je i
uslov opstanka
ne samo čoveka već i mnogih drugih
organizama na Zemlji.
Između njega i drugih životnih sfera postoji
dinamična ravnoteža, koja stvara uslove za opstanak živog
sveta.
Smatra
se da zemljište, zajedno sa vodom i vazduhom
spada u
obnovljive prirodne resurse
. Međutim,
s obzirom na ograničenu
ukupnu količinu i izuzetno spor proces nastajanja, kao i
neprekidno zagađivanje i neracionalno korišćenje od strane
čoveka, zemljište ipak treba smatrati ograničenim, odnosno
neobnovljivim prirodnim bogatstvom.
Ukoliko se zemljište racionalno iskorišćava i pri tom se podstiče
njegovo prirodno obnavljanje ono
može biti obnovljivi resurs.
Jednom uništeno, obnavlja se sporo, tokom geoloških epoha, te se
može smatrati potpuno izgubljenim i neobnovljivim.
Proces gubljenja
zemljišta teče sporo, a posledice se najčešće manifestuju posle
niza godina, kada više i nema uslova za revitalizaciju ovakvih
površina.
PRIRODNI USLOVI STVARANJA ZEMLJIŠTA
Prirodni uslovi obrazovanja zemljišta su veoma složeni, čime se
može objasniti veliki broj različitih tipova na relativno malom
geografskom prostoru. Sva zemljišta obrazovana su pod
uticajem prirodnih činilaca, a to su reljef, geološki (petrografski)
sastav terena, klima, vegetacija, hidrografija sa hidrologijom,
vreme ali i uticaj čoveka – antropogeni faktor.
PRIRODNI USLOVI STVARANJA ZEMLJIŠTA
RELJEF
GEOLOŠKA GRAĐA
KLIMA i VEGETACIJA
HIDROGEOLOGIJA
VREME
ČOVEK
je u poslednje vreme postao dominantan činilac promena i stvaranja
zemljišta.
Negativno dejstvo čoveka na zemljšte ispoljava se kada se
podstiče erozija na nestabilnim kosinama, kada se izazivaju
klizišta, kada se izaziva zaslanjivanje zemljišta, neadekvatno
koriste veštačka đubriva itd. Posebno se ističe narušavanje
ravnoteže i uništavanje zemljišta rudarskom delatnošću – veliki
površinski kopovi, jalovišta, raskrivke, pepelišta, šljačišta,
ispuštanje otpadnih voda u vodotokove, ispuštanje kiselih
rudničkih voda, izgradnja puteva, hidroakumulacija i širenjem
gradova. Ovakve pojave su klasifikovane pod nazivom
tehnogena zemljišta.
PRIRODNI USLOVI STVARANJA ZEMLJIŠTA
Raspadanje granita pod dejstvom atmosferilija (odozgo), kao
pod dejstvom hidrotermalnih fluida (odozdo).
PRIRODNI USLOVI STVARANJA ZEMLJIŠTA
