Zakon o radu
Zakon je objavljen u "Službenom listu CG", br. 49/2008, 26/2009, 59/2011 i 66/2012
.
I
OSNOVNE ODREDBE
Predmet
Član 1
Prava i obaveze zaposlenih po osnovu rada, način i postupak njihovog ostvarivanja, podsticanje
zapošljavanja i olakšavanje fleksibilnosti na tržištu rada uređuju se ovim zakonom, kolektivnim
ugovorom i ugovorom o radu.
Primjena zakona
Član 2
(1) Ovoj zakon primjenjuje se na zaposlene kod poslodavca koji rade na teritoriji Crne Gore, kao
i na zaposlene koji su upućeni na rad u inostranstvo od strane poslodavca sa sjedištem u Crnoj
Gori,ako zakonom nije drukčije određeno.
(2) Ovoj zakon primjenjuje se i na zaposlene u državnim organima, organima državne uprave,
organima lokalne samouprave i javnim službama, ako zakonom nije drukčije određeno.
(3) Ovoj zakon primjenjuje se i na zaposlene strane državljane i lica bez državljanstva koji rade
kod poslodavca na teritoriji Crne Gore, ako zakonom nije drukčije određeno.
Definicija radnog odnosa
Član 3
Radni odnos je odnos po osnovu rada između zaposlenog i poslodavca koji se zasniva
ugovorom o radu, u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom.
Međusobni odnos zakona, kolektivnog ugovora i ugovora o radu
Član 4
(1) Kolektivni ugovor i ugovor o radu ne mogu da sadrže odredbe kojima se zaposlenom
daju manja prava ili utvrđuju nepovoljniji uslovi rada od prava i uslova koji su utvrđeni
zakonom.
(2) Kolektivnim ugovorom i ugovorom o radu može se utvrditi veći obim prava i povoljniji
uslovi rada od prava i uslova utvrđenih ovim zakonom.
(3) Ako pojedine odredbe kolektivnog ugovora utvrđuju manji obim prava, odnosno
nepovoljnije uslove rada od prava ili uslova utvrđenih zakonom, primjenjuju se odredbe
zakona.
(4) Ako pojedine odredbe ugovora o radu utvrđuju manji obim prava ili nepovoljnije
uslove rada od prava, odnosno uslova utvrđenih zakonom i kolektivnim ugovorom, ništave
su.
(
5) Ukoliko kolektivni ugovor kod poslodavca nije zaključen, neposredno se primjenjuje
granski kolektivni ugovor za odgovarajuću djelatnost, a ako nema granskog kolektivnog
ugovora primjenjuje se opšti kolektivni ugovor.
Zabrana diskriminacije
Član 5
Zabranjena je neposredna i posredna diskriminacija lica koja traže zaposlenje, kao i
zaposlenih, s obzirom na pol, rođenje, jezik, rasu, vjeru, boju kože, starost, trudnoću,
zdravstveno stanje, odnosno invalidnost, nacionalnost, bračni status, porodične obaveze,
seksualno opredjeljenje, političko ili drugo uvjerenje, socijalno porijeklo, imovno stanje,
članstvo u političkim i sindikalnim organizacijama ili neko drugo lično svojstvo.
(2) Uznemiravanje, u smislu ovog zakona, jeste svako neželjeno ponašanje uzrokovano nekim od
osnova iz čl. 5 i 6 ovog zakona, kao i uznemiravanje putem audio i video nadzora, koje ima za
cilj ili predstavlja povredu dostojanstva lica koje traži zaposlenje, kao i zaposlenog, a koje
izaziva strah ili stvara neprijateljsko, ponižavajuće ili uvredljivo okruženje.
(3) Seksualno uznemiravanje, u smislu ovog zakona, jeste svako neželjeno verbalno, neverbalno
ili fizičko ponašanje koje ima za cilj ili predstavlja povredu dostojanstva lica koje traži
zaposlenje, kao i zaposlenog lica u sferi polnog života, a koje izaziva strah ili stvara
neprijateljsko, ponižavajuće, neugodno, agresivno ili uvredljivo okruženje.
(4) Zaposleni ne može trpjeti štetne posljedice u slučaju prijavljivanja, odnosno svjedočenja zbog
uznemiravanja i seksualnog uznemiravanja na radu i u vezi sa radom u smislu st. 2 i 3 ovog
člana.
Zlostavljanje na radnom mjestu (mobing)
Član 8a
(
1) Zabranjen je svaki oblik zlostavljanja na radnom mjestu (mobing), odnosno svako ponašanje
prema zaposlenom ili grupi zaposlenih kod poslodavca koje se ponavlja, a ima za cilj ili
predstavlja povredu dostojanstva, ugleda, ličnog i profesionalnog integriteta, položaja
zaposlenog koje izaziva strah ili stvara neprijateljsko, ponižavajuće ili uvredljivo okruženje,
pogoršava uslove rada ili dovodi do toga da se zaposleni izoluje ili navede da na sopstvenu
inicijativu otkaže ugovor o radu.
(2) Zabrana zlostavljanja na radnom mjestu (mobing), mjere za sprječavanje zlostavljanja,
postupak zaštite lica izloženih zlostavljanju, kao i druga pitanja od značaja za sprječavanje i
zaštitu od zlostavljanja na radu i u vezi sa radom bliže se uređuje posebnim zakonom.
Pozitivna diskriminacija
Član 9
(1) Ne smatra se diskriminacijom pravljenje razlike, isključenje ili davanje prvenstva u odnosu
na određeni posao kada je priroda posla takva ili se posao obavlja u takvim uslovima da
karakteristike povezane sa nekim od osnova iz čl. 5 i 6 ovog zakona predstavljaju stvarni i
odlučujući uslov obavljanja posla i da je svrha koja se time želi postići opravdana.
(2) Odredbe zakona, kolektivnog ugovora i ugovora o radu koje se odnose na posebnu zaštitu i
pomoć određenim kategorijama zaposlenih, a posebno one o zaštiti lica sa invaliditetom, žena za
vrijeme trudnoće i porodiljskog odsustva i odsustva sa rada radi njege djeteta, odnosno posebne
njege djeteta, kao i odredbe koje se odnose na posebna prava roditelja, usvojitelja, staratelja i
hranitelja, ne smatraju se diskriminacijom.
Zaštita pred nadležnim sudom
Član 10
U slučajevima diskriminacije, u smislu odredaba čl. od 5 do 8a ovog zakona, lice koje traži
zaposlenje, kao i zaposleni, može pokrenuti postupak pred nadležnim sudom, u skladu sa
zakonom.
Prava zaposlenih
Član 11
(1) Zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu, bezbjednost i zaštitu života i zdravlja na radu,
stručno osposobljavanje i druga prava u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom.
(2) Zaposlena žena ima pravo na posebnu zaštitu za vrijeme trudnoće i porođaja.
(3) Zaposleni za vrijeme korišćenja roditeljskog odsustva ima pravo na posebnu zaštitu.
(4) Zaposleni ima pravo na posebnu zaštitu radi njege djeteta u skladu sa ovim zakonom.
(5) Zaposleni mlađi od 18 godina života i zaposleno lice sa invaliditetom imaju pravo na
posebnu zaštitu u skladu sa ovim zakonom.
Predstavljanje zaposlenih
Član 12
(1) Zaposleni neposredno, odnosno preko svojih predstavnika ima pravo na udruživanje,
učešće u pregovorima za zaključivanje kolektivnih ugovora, mirno rješavanje kolektivnih i
individualnih radnih sporova, konsultovanje, informisanje i izražavanje svojih stavova o
bitnim pitanjima u oblasti rada, u skladu sa zakonom.
(2) Zaposleni, odnosno predstavnik zaposlenih zbog aktivnosti iz stava 1 ovog člana ne
ispunjavanjem ugovorenih obaveza na radu i pravima i obavezama koje proizilaze iz propisa o
bezbjednosti i zaštiti života i zdravlja na radu;
5) u slučajevima utvrđenim zakonom traži mišljenje sindikata, odnosno predstavnika zaposlenih
kod poslodavca kod kojega nije obrazovan sindikat;
6) postupa u skladu sa drugim obavezama utvrđenim zakonom, kolektivnim ugovorom i
ugovorom o radu;
7) poštuje ličnost, štiti privatnost zaposlenog i obezbjeđuje zaštitu njegovih ličnih podataka.
Značenje pojedinih pojmova
Član 15
(1)Pojedini pojmovi u ovom zakonu imaju sljedeće značenje:
1) poslodavac je domaće ili strano, odnosno dio stranog pravnog lica ili fizičko lice, koje sa
zaposlenim zaključuje ugovor o radu;
2) zaposleni je fizičko lice koje radi kod poslodavca i ima prava i obaveze iz radnog odnosa na
osnovu ugovora o radu;
3) kolektivni ugovor podrazumijeva: opšti, granski kolektivni ugovor i kolektivni ugovor kod
poslodavca;
4) radnim mjestom se smatra skup poslova predviđenih aktom o sistematizaciji;
5) radno iskustvo podrazumijeva vrijeme provedeno u radnom odnosu u određenom stepenu
stručne spreme, odnosno nivou obrazovanja i zanimanja;
6) akt o sistematizaciji je akt kojim se utvrđuju radna mjesta, opis poslova radnog mjesta,
vještine i radno iskustvo, vrsta i stepen stručne spreme, odnosno nivoa obrazovanja i zanimanja.
(2) U ovom zakonu koriste se izrazi zaposleni i poslodavac u muškom gramatičkom obliku i
koriste se kao neutralni izrazi, za muškarce i za žene.
