UNIVERZITET U BEOGRADU
FAKULTET ORGANIZACIONIH NAUKA
ZAŠTIĆENE I UGROŽENE BILJNE I ŽIVOTINJSKE VRSTE
Predmet: SISTEM KVALITETA ŽIVOTNE SREDINE
Profesor:
Studenti:
Nataša Petrović
Biljana Vučković 231/07
Dragan Toma 402/06
Tijana Timotijević 665/07
Beograd, decembar, 2010.
ZAŠTIĆENE I UGROŽENE BILJNE I ŽIVOTINJSKE VRSTE
Studenti:
Biljana Vučković 231/07
Dragan Toma 402/06
Tijana Timotijević 665/07
Njegoš Vijetrović
Stefan Munjas
Studije:
Predmet: “Sistem kvaliteta životne sredine”
FAKULTET ORGANIZACIONIH NAUKA, BEOGRAD, JOVE ILIĆA 154
Rezime:
KLJUČNE REČI:
ZAŠTIĆENE VRSTE, UGROŽENE VRSTE, CRVENA KNJIGA
Abstract:
This document presents the most threathened and protected species in the world and in Serbia.
The term "protected species" is used here to encompass any plant or animal that is legally protected because
it is endangered or threatened to become endangered. An endangered species is one that is in danger of
extinction. Either due to very low population numbers or habitat degradation, these species will not survive
without active assistance.
A threatened species is one that is likely to become endangered in the near future. These species'
populations are decreasing or dangerously low.
KEY WORDS:
PROTECTED SPECIES, THREATENED SPECIES, RED BOOK
1. UVOD
Zaštita prirode predstavlja multidisciplinarni pristup rešavanju sve brojnijih problema u
prirodi (npr. nestanak vrsta, uništavanje predela).
Čovek je svojom delatnošću izmenio izgled Zemlje i u znatnoj meri oštetio biosferu. Na
ogromnim površinama planete potpuno su uništeni prirodni ekosistemi (šume, stepe,
močvare) ili su zamenjeni veštačkim (plantaže, farme, naselja).
Ono malo prirode, koja još postoji kao netaknuta, polako nestaje pod pritiskom čoveka.
Najpre je ugrozio šume kao najsloženije i najproduktivnije ekosisteme. I danas se to
nastavlja u tropskim šumama Amazona, zapadne Afrike i jugoistočne Azije. Čitavo
Sredozemlje bilo je nekada pokriveno tvrdolisnom, slaborastućom šumom, a sada je ta
oblast, sečom šuma, pretvorena u antropogenu pustinju i kamenjar.
2
omekšavajući ljusku jajeta i poremećaje u razvoju ptica, takođe izaziva poremećaje u
razmnožavanju mesoždera. Zagađenje vode i povišena temperatura već su izbrisali neke
endemične vrste sa zemlje. Naftne mrlje ubijaju cele ekosisteme, a ne samo ribe, ptice i
sisare kontaminirajući vode i okolno kopno na par godina. Kod nas to su teški metali u
mulju reka koji ulaze u rečno bilje, iz njih u ribe i naravno u čoveka. Ostaju prisutni više
desetina godina izazivajući tihe ali katastrofalne posledice po zdravlje. Kisele kiše,
posledica zagađenja vazduha, ubijaju organizme u otvorenim vodama i uništavaju šume.
2.2. Trenutno stanje ugroženosti vrsta u svetu
Prema zvaničnim procenama Svetske organizacije za zaštitu prirode (IUCN) oko 60 000
biljnih vrsta već je ugroženo ili će nestati u sledećih nekoliko decenija ukoliko se nastavi
ugrožavanje prirode.
1
Za poslednjih 400 godina iščezlo je više od 600 vrsta životinja i to: 86 vrsta sisara, 104
ptica, 20 gmizavaca, 5 vodozemaca, 80 riba, 72 insekta i 206 puževa.
Osim iščezlih, postoji veliki broj vrsta koje su u različitom stepenu ugrožene. Utvrđeno je da
se 173 vrste sisara, 170 vrsta ptica, 210 vrsta gmizavaca, 160 vrsta vodozemaca i preko
6500 vrsta biljaka nalazi na ivici istrebljenja.
Većina naučnika se slaže sa procenama međunarodnih organizacija da će do kraja 21.
veka ukoliko se ništa ne preduzme, nestati 2/3 svih vrsta biljaka i životinja na zemlji.
Neke od najugroženijih vrsta životinja na svetu:
Slika1. Slonovi Slika 2. Nosorozi Slika 3. Koale Slika 4. Pande
1
41.415 vrsta je ugrozena; 16.306 vrsta prijeti izumiranje tj. svaki cetvrti sisavac, svaki treci vodozemac i svaka osma
vrsta ptica je ugrozena i 70 posto biljnih vrsta prijeti opasnost
4
