JU MSŠ ŽIVINICE
POLJOPRIVREDNA TEHNICKA SKOLA
PORTFOLIO
(ZASTITA BILJA)
UCENIK: Profesor:
Živinice , 2014
-
Trulež plodova voćaka
Uklanjanje i orezivanje sasušenih i obolelih grana i grančica i njihovo spaljivanje,
kao i sakupljanje zaraženih, mumificiranih i crvljivih plodova, utiče na smanjenje
infekcionog materijala i predstavlja jednu od preventivnih mera zaštite.
Izazivači truleži plodova voćaka su parazitne gljive iz
roda
Sclerotinia
i to: Sclerotinia fructigena (Monilinia
fructigena) na jabučastom voću, S. laxa (M. laxa) na
koštičavom voću, S. Cydoniae na dunji i S. Mespili na
mušmuli. Navedene vrste parazita izazivaju raznovrsna
oboljenja koja voćarskoj proizvodnji svake godine nanose
ogromne gubitke, jer sve vrste voćaka u većoj ili manjoj meri
pate od ove bolesti.
Bolest se javlja na svim zeljastim delovima voćaka: lišću,
cvetovima, plodovima, granama i grančicama. Najveće štete
trpe cvetovi i plodovi.Cvetovi mogu biti zaraženi odmah po
oslobađanju iz pupoljaka a i za vreme cvetanja. Prvo su zahvaćeni prašnici i krunični listići, a
potom i čitav cvet koji se suši dobijajući mrkosmeđu boju. Na izumrlim cvetovima, ako je vreme
vlažno, obrazuju se pepeljaste gomilice od sporonosnih tvorevina parazita.
Sa cvetova zaraza se prenosi na grane i grančice, one se suše, a kao posledica njihovog
sušenja nastaje sušenje i izumiranje lišća na njima. Ova pojava je najčešće prisutna kod višanja
i kajsija.
Najveće štete nastaju na plodovima. Oni mogu biti zaraženi od trenutka zametanja do
potpune zrelosti i berbe, pa i kasnije za vreme čuvanja plodova u uslovima skladišta. Zaraza
mladih plodova, po pravilu nastaje preko prašnika, ali se kasnije može ostvariti i preko pokožice
ako je ova na bilo koji način oštećena.
Na mestima zraze (prodora parazita) kao prvi znak oboljenja menja se boja. Javljaju se
glatke, kružne, mrke pege koje se obično šire koncentrično. U u slovima povećane vlažnosti i
povišene temperature zaraza se brzo širi i plodovi su za kratko vreme u celosti zahvaćeni.
Zaraženi mladi plodovi venu, suše se, smežuravaju i na kraju postepeno pocrne. Većinom ne
otpadaju već ostaju na granama i grančicama i kao takvi mogu se održati i nekoliko godina.
Zbog toga se zovu mumificirani plodovi. Oni obično konzerviraju parazita i tako ga čuvaju preko
zime do naredne vegetacije. Razvijene plodove, naročito ako su oštećeni u periodu zrenja pred
berbu, vrlo brzo napadaju paraziti. Na njima se, u okviru pega, pojavljuju beličaste do
sivopepeljaste gomilice raspoređene u koncentričnim krugovima. To su sporonosne tvorevine
parazita, konidiofore sa konidijama.
U mumificiranim plodovima paraziti se održavaju u vidu micelije. Takvi plodovi prožeti hifama
micelije zovu se strome. One u toku svakog proleća stvaraju pepeljaste gomilice od konidiofora i
konidija parazita. Konidije su odgovorne za širenje novih (sekundarnih) zaraza u toku vegetacije.
Konidijski stadijum se zove
Monilinija
. Pored stroma i konidija u ciklusu razvoja javljaju
javljaju se i apotecije. One u našim klimatskim uslovima retko nastaju. U slučaju pojave obično
su u većem broju. Na njima nastaju askusi sa askosporama. Askospore izazivaju primarne
zaraze.Uklanjanje i orezivanje sasušenih i obolelih grana i grančica i njihovo spaljivanje, kao i
sakupljanje zaraženih, mumificiranih i crvljivih plodova, utiče na smanjenje infekcionog
materijala i predstavlja jednu od preventivnih mera zaštite. Zimsko prskanje voćaka i prskanje
pred otvaranje cvetova i pred precvetavanje, koje se izvodi kao redovna mera zaštite protiv
drugih parazita i štetočina doprinose sprečavanju pojave ove bolesti. U toku vegetacije dodatno
se tretiraju biljke, posebno u slučaju povećane crvljivosti, pojave grada ili olujnih vetrova koji
oštećuju pokožicu ploda i time stvaraju uslove za nastanak zaraze. Za prskanje se mogu koristiti
preparati na bazi bakra, sumpora, kao i organsko-sintetički fungicidi. Najčešće upotrebljavani
fungicidi za tretiranje protiv monilije su Ronilan, Saprol, Galovit, Benomil, Benlate i dr.
Imela (Viscum album)
