UNIVERZITET SINGIDUNUM
Fakultet za turistički i hotelijerski menadžment
Mentor:
Student:
Dr Marija Maksin Mi
ćić
Magdalena Đošević
Br.indeksa: 434/05
Beograd, 2009.
- DIPLOMSKI RAD-
Zaštita nasleđa i održivi
razvoj turističke destinacije
Viminacijum
Zaštita nasleđa
i održivi razvoj
turističke destinacije
Viminacijum
SADRŽAJ
Uvod ............................................................................................. 1
1. Nepokretno kulturno dobro Viminacijum .................................... 3
1.1. Geografski položaj Viminacijuma kroz istoriju ........................ 3
1.2. Razvoj Viminacijuma u Rimskom carstvu .............................. 4
1.3. Arheološka istraživanja ...................................................... 6
1.3.1. Metode istraživanja ................................................ 7
1.4. Arhitektura Viminacijuma .................................................. 10
1.4.1. Akvadukt ............................................................ 10
1.4.2. Bazilika ............................................................... 10
1.4.3. Nekropole- grobnice .............................................. 12
1.4.4. Mauzolej ............................................................. 13
1.4.5. Memorija ............................................................ 13
1.4.6. Porta Praetoria ..................................................... 14
1.4.7. Terme ................................................................ 15
1.4.8. Trikonhalna crkva ................................................. 16
1.5. Umetnost Viminacijuma .................................................... 17
1.5.1. Staklo................................................................. 17
1.5.2. Keramika ............................................................ 18
1.5.3. Nakit .................................................................. 18
1.5.4. Kovani novac ....................................................... 19
1.5.5. Fresko oslikane grobnice ........................................ 20
2
. Prezentacija, interpretacija i turistička atrakcija
Viminacijum ... 22
2.1. "Put rimskih imperatora"–atrakcija i fascinacija ..................... 22
2.2. Prezentacija Viminacijuma ................................................. 23
2.2.1. Pokrivanje Mauzoleja ............................................ 25
2.3. Interpretacija Viminacijuma i animacija turista...................... 27
2.3.1. Interpretacija arheološkog parka Viminacijum ........... 27
2.3.2.
Popularizacija i prezentacija nasleđa javnosti
............ 31
2.3.3.
Postignuti efekti na turističku tražnju i promet
.......... 32
3
. Problemi zaštite nasleđa i održivog razvoja
tu
rističke destinacije
Viminacijum ............................................ 33
3.1. Konflikti zaštite
nasleđa sa razvojem energetike
......................... 33
3.2. Problem dostupnosti Viminacijuma ...................................... 34
3.3. Pr
oblem zagađenja životne sredine
.............................................. 36
3.4. Odnos lokalne zajednice i stanovništva prema
za
štiti nasleđa i razvoju turizma
......................................... 38
4
. Mogućnosti zaštite nasleđa i održivog razvoja
turističke destinacije
Viminacijum ............................................ 44
4.1. Opcije održivog razvoja ..................................................... 45
4.2. Investicioni projekti .......................................................... 42
4.3. P
ovećanje dostupnosti i održivi saobraćaj
............................. 48
4.4.
Uključivanje lokalnih zajednica i stanovništva
u zašt
itu nasleđa i razvoj turizma
....................................... 50
4.5. Upravljanje zaštitom n
asleđa i razvojem destinacije
............... 51
Zaklju
čak
..................................................................................... 54
Literatura ..................................................................................... 56
Zaštita nasleđa
i održivi razvoj
turističke destinacije
Viminacijum
2
Pobornici ovog vida putovanja u stalnoj su potrazi za novim
sadržajima, gotovo na granici avanturizma, pa nema sumnje da bi na
prostoru Viminacijuma takvi znatiželjnici mogli svoj istraživački duh da
obogate saznanjima, podrškom i učešćem u radovima na prezentac
iji i
artefektima, koji nam vekovima leže usnuli pod nogama.
Struktura rada obuhvata:
razvoj i značaj
Viminacijuma u Rimskom carstvu kao i
geografski položaj kroz istoriju;
analizu primenjene savremene metodologije istraživanja,
kojom
je omogućeno ubrzan
o napredovanje radova na
arheološkom nalazištu Viminacijum i njegovoj afirmaciji u
turističkoj
ponude Srbije;
pregled bogatog kulturnog nasleđa kroz arhitektonska i
umetnička dela Viminacijuma;
prezentaciju, zaštitu i konzervaciju resursa, što predstavlja
premisu održivog razvoja;
prikaz moderne interpretacije Viminacijuma „in situ“, kao i
popularizaciju i prezentaciju
nasleđa javnosti
;
probleme
zaštite nasleđa i održivog razvoja
turističke destinacije Viminacijum, a naročito
probleme i
mogućnosti za rešavanje konflikta na relaciji: površinska
eksploatacija lignita –
zaštita nasleđa i razvoj turizma;
odnos lokalne zajednice i stanovništva prema zaštiti nasleđa
-
problem
pljačke i ilegalne prodaje arheološkog blaga
od strane
„divljih arheologa“;
moguće mere
dugoročne zaštite nasleđa i od
rživog razvoja
turističk
e destinacije.
Zaštita nasleđa
i održivi razvoj
turističke destinacije
Viminacijum
3
1. Nepokretno kulturno dobro Viminacijum
Viminacijum spada u red
najznačajnijih
arheoloških kompleksa u
kulturnoj baštini Republike Srbije. Na prostoru
poluprečnika
5 km
potvrđeni
su vredni spomenici prošlosti, od prvih tragova
čoveka
do
kasnog srednjeg veka. Nema perioda iz prošlosti Srbije koji na ovom
prostoru
nije
dokumentovan
najreprezentativnijim
arheološkim
spomenicima.
Ono što su naši arheolozi do danas otkrili i zaštitili primenom
najsavremenijih geofizičkih metoda, samo su dva procenta ukupne
površine ovog rimskog grada i vojnog logora.
Još 1949. godine ovaj lokalitet je stavljen pod zaštitu države, a
1979.god. Skupština Srbije proglasila je Viminacijum nepokretnim
kulturnim dobrom od izuzetnog značaja
- Sl. gl. SRS 14-79, u
kojem stoji da je “
Kulturno dobro od izuzetnog značaja
” dobro koje ima
jednu od sledećih karakteristika:
1.
poseban značaj za društveni, istorijski i kulturni raz
voj naroda
u nacionalnoj istoriji, odnosno za razvoj naroda u nacionalnoj
istoriji, odnosno za razvoj njegovog prirodnog okruženja;
2.
svedoči o presudnim istorijskim događajima i ličnostima i
njihovom delovanju u nacionalnoj istoriji;
3.
predstavlja jedinstvene (raritetne) primerke stvaralaštva svog
vremena ili jedinstvene primerke iz istorije prirode;
4.
ima veliki uticaja na razvoj društva, kulture, tehnike i nauke;
5.
ima izuzetnu umetničku ili estetsku vrednost.
1.1. Geografski položaj Viminacijuma kroz istoriju
Vimi
nacijum kao značajno vojno sediš
te i glavni grad rimske
provincije Gornje Mezije (Moesia Superior), u kasnoj antici provincije
Prve Mezije (Moesia Prima), ponikao je na teritoriji keltskog plemena
Skordiska.
Zaštita nasleđa
i održivi razvoj
turističke destinacije
Viminacijum
5
Dalji uspon Viminacijuma delimično je prekinut epidemijom kuge
za vreme Marka Aurelija, ali samo nakratko. Arheološka istraživanja
pokazuju da se epidemija kuge nije odrazila na ekonomski prosperitet
Viminacijuma, jer je evidentno da je već u prvim godinama III veka
grad bio u punom procvatu.
Gotovo da nije bilo rimskog imperatora koji nije prošao kroz
Viminac
ijum ili u njemu boravio duže ili kraće vreme. Od poseta rimskih
imperatora svakao treba pomenuti boravak Hadrijana koji na
Viminacijumu dva puta organizuje lov. U dva maha ga je posetio rimski
imperator Septimije Sever, a kasnije su u njemu boravili i drugi
imperatori: Gordijan III, Filip Arabljanin, Trebonije Gal, Hostilijan,
Dioklecijan, Konstantin Veliki, Konstancije I i Julijan. Koliko je poznato,
Gracijan je bio poslednji imperator koji je posetio Viminacijum.
U III veku, u vreme Gordijana III, Viminacijum postaje kolonija i
stiče
pravo kovanja novca, kada ujedno i dostiže vrhunac svog razvoja.
To je podrazumevalo razvoj zanatskih i umetničkih radionica, kao i živu
trgovačku razmenu sa drugim provincijama Rimske imperije
. Upravo u
tim radionicama, tokom IV veka nastaju nek
a od najznačajnijih dela
fresko-
oslikanih grobnica kasnoantičkog perioda.
U neposrednoj blizini Viminacijuma, 284. godine, odigrala se
presudna bitka za prevlast nad ovim prostorima između dvojice rimskih
imperatora Dioklecijana i Karina. O ovom vremenu sv
edoči i mermerni
portret Karinovog sina Karinusa, koji se čuva u depoima muzeja u
Požarevcu.
U IV veku Viminacijum je b
io značajno episkopsko sedište, koje se
pominje u aktima koncila u Serdici 343. ili 344. godine.
Grad je definitivno razoren sredinom V veka u najezdi Huna.
Obnovljen je, kao vojno uporište, u VI veku, za vreme vladavine
Justinijana (527-567.g.), koji ponovo uspostavlja provincijske granice.
Viminacijum prestaje da postoji tokom VII veka pod upadima Slovena, da
bi grad narednih vekova po
stepeno pokrivala zemlja i tako očuvala do
dan
danas, zbog čega ga arheolozi nazivaju "
balkanski Pompeji".
1
1
http://www.ekapija.com/website/sr/page/130507
