DŽAFER KUDUMOVIĆ
ZA
VARIVANJE I TERMIČKA OBRADA
1. ZNAČAJ I ULOGA ZAVARIVANJA U MAŠINSTVU
1
PREDGOVOR
Obzirom da je zavarivanje jedna od tehnologija u oblikovanju metalnih
konstrukcija svih vrsta počev od mostogradnje, industrijskih hala, brodogradnje,
mašinogradnje, visokih peći i drugih metalurških postrojenja, procesna industrije
pa do atomskih centrala, reaktivnih motora, svemirskih letilica itd. ovim
udžbenikom su se željele dati osnovne upute u zavarivanju i pojavama koje prate
ovu tehnologiju. Širina primjene i značaj radova koji se zavarivanjem ostvaruju
su razlozi zbog kojih se osjećala v
eoma jaka potreba za ovakvom knjigom, koja
će dati osnove pojmova pri zavarivanju i njegovim posljedicama u slučaju
primjene raznovrsnih čelika koji su u upotrebi
-
od konstrukcionih niskougljičnih
pa preko niskolegiranih do visokolegiranih : nehrđajućih,
vatrootpornih i drugih
čelika. S druge strane veoma velika primjena je i konstrukcija obojenih metala i
njihovih legura, pa je i tu trebalo dati osnovne smjernice i karakteristike ovih
materijala. U knjizi ZAVARIVANJE I TERMIČKA OBRADA prikazane su
termičk
e karakteris - tike procesa zavarivanja, karakteristike gasnog i elektro
postupaka zavarivanja te pojave koje prate zavarivanje kao deformacije i sl. i
otklanjanje istih. Značajno je napomenuti da je ovdje dato posebno mjesto
termičkoj obradi, a posebno on
oj koja prati tehnologiju zavarivanja. Prikazan je i
uvod u nove tehnologije (automatizira - nog i robotiziranog) karaktera. Na kraju
je data jedna od mogućih organizacija zava
-
rivačke proizvodnje. Knjiga je
rađena uglavnom prema nastavnom planu i program
u FAKULTETA
ELEKTROTEHNIKE I MAŠINSTVA, odsjeka ENERGETSKO MAŠINSTVO
na trećoj godini studija UNIVERZITETA U TUZLI.
Dakle knjiga je namijenjena studentima, inženjerima u proizvodnji u
različitim granama privrede, tehničarima i svim onim koji se bave zavar
ivanjem.
Knjiga obuhvata i dio standarda kroz koji se provlači tehnologija zavarivanja.
Korišteni su dijelovi postojećeg standarda koji nadomješta BAS, zatim su korišteni
DIN i EN.
Naša privreda je na takvom nivou da joj ova knjiga treba, i ona je tu, da
dade skroman doprinos u revitalizaciji industrije, postojećoj proizvodnji kao i
korištenju novih tehnologija .
Na kraju autor se želi zahvaliti racenzentima, te posebice tehničkom
uredništvu Mr. Kemalu Mujkiću, dipl. inž. maš., asistentu Jasminu Smajiću ,
dipl.
inž. el., studentima Eldinu Huremoviću i Admiru Avdiću, koji su uložili dosta
truda na koncipiranju teksta, crteža itd. Autor je zahvalan kolegama profesorima i
asistentima: Muhamedu Mehmedoviću, Emiru Šariću, Sandiri Alagić i Izetu Aliću,
te privrednicima i TPK-
u koji su na bilo koji način pomogli da ova knjiga bude
dostupna javnosti.
Posebno je zahvalan svojoj porodici na strpljenju pri radu na ovoj knjizi .
Takođe je zahvalan svima onima koji na korektan način budu dali primjed
-
be na uočene gr
eške .
DŽAFER KUDUMOVIĆ
DŽAFER KUDUMOVIĆ
ZA
VARIVANJE I TERMIČKA OBRADA
1. ZNAČAJ I ULOGA ZAVARIVANJA U MAŠINSTVU
2
Ovu knjigu posvećujem
svojim rahmetli roditeljima
Džafer Kudumović
DŽAFER KUDUMOVIĆ
ZA
VARIVANJE I TERMIČKA OBRADA
1. ZNAČAJ I ULOGA ZAVARIVANJA U MAŠINSTVU
4
Tablica 2. Označavanje žice za TIG zavarivanje nelegiranih i
mikrolegiranih čelika
– DIN 8559
DŽAFER KUDUMOVIĆ
ZA
VARIVANJE I TERMIČKA OBRADA
1. ZNAČAJ I ULOGA ZAVARIVANJA U MAŠINSTVU
5
Tablica 3. Označavanje punjenih žica za elektrolučno zavarivanje pod
zaštitom i bez zaštite plina - DIN 8559 (priprema za EN)
DŽAFER KUDUMOVIĆ
ZA
VARIVANJE I TERMIČKA OBRADA
1. ZNAČAJ I ULOGA ZAVARIVANJA U MAŠINSTVU
7
Tablica 4. Dodatni materijali za elektrolučno zavarivanje čelika otpornih
na povišenim temperaturama – DIN 8575
