BOSNA I HERCEGOVINA
BRČKO DISTRIKT BOSNE I HERCEGOVINE
JU POLJOPRIVREDNA I MEDICINSKA ŠKOLA
ŠKOLSKA 2015/16 GODINA
STRUKA-ZDRAVSTVO
OBRAZOVNI PROFIL-MEDICINSKI TEHNIČAR
RAZRED- IV-7
MATURSKI RAD
NAZIV TEME: ŽENSKI STERILITET
NASTAVNI PREDMET: GINEKOLOGIJA
MENTOR KANDIDAT
___________________ ___________________
Zoran Vasilišin, doktor
Brčko,maj 2016.godine
Uvod
Danas u svijetu postoji veliki broj parova koji na razne načine pokušavaju ograničiti
svoju plodnost i na taj način spriječiti dolazak novog života, dok se određeni broj njih bori sa
drugim problemom i na sve moguće načine pokušava steći vlastito dijete. Pritisci društva, ali
prije svega vlastite želje bračnih parova kao i optimizam sa zdravstveno-tehničke strane i
obećanja reprodukcijske medicine motivišu ih na nove pokušaje. Međutim, današnje
medicinske metoda koje se primjenjuju su, moralno gledano, u suprotnosti s ljudskim
dostojanstvom, izuzetno su problematične, a rezultati ni izdaleka ne prate sve napore, patnje i
troškove kojima se bračni parovi izlažu.
Dakle sterilitet je opšti naziv za sve oblike neplodnosti kako muškaraca tako i žena.U
radu ćemo se više bazirati na ženski sterilitet,na njegove uzroke,metode za ispitivanje te i o
određenim terapijama ženskog steriliteta.Također ćemo u jednom dijelu pomenuti i
vantjelesnu oplodnju.Vantjelesna oplodnja ili In vitro oplodnja (engl. in-vitro fertilisation -
IVF) postupak je kojim su jajne stanice oplođene spermijima izvan maternice, odnosno in
vitro. To je jedan od najpoznatijih postupaka medicinski potpomognute oplodnje, kojih ima
dvadesetak vrsta. Ovom postupku liječenja neplodnosti pribjegava se kada su ostale metode
potpomognute oplodnje bezuspješne. Liječenje uključuje kontroliranje ovulacije hormonima,
vađenje (punkcija) jajnih stanica iz jajnika žene i ostavljanje spermija da oplode jajnu stanicu
u tekućem mediju. Oplođena jajna stanica (zigota) se tada vraća (transferira) u maternicu
pacijentice s namjerom da se postigne trudnoća.
4
1. Pojam steriliteta
Nemogućnost zanošenja se definiše kao sterilitet, dok je nemogućnost iznošenja i rađanja
živog djeteta infertilitet. Sterilitet dijelimo u dva oblika:
-
Primarni – ukoliko i pored redovnog spolnog odnosa bez kontracepcije tokom jedne
godine nije došlo do trudnoće.
-
Sekundarni – ukoliko nakon prehodne trudnoće, ne dolazi ponovo do trudnoće, bez
obzira kako je prethodna završila.
Mogućnost začeća unutar jednog menstrualnog ciklusa iznosi 25% uz jedan spolni odnos
sedmično. Najkvalitetnija plodnost se bilježi između 20. i 30. godine života žene. U tom
vrijemenskom periodu je najpouzdaniji menstruacijski ciklus, a jajne ćelije su najkvalitetnije.
U jednom ciklusu postoji tek šest plodnih dana, a začeće se događa samo u vrijeme ovulacije.
Takođe, važno je istaći da iako spermiji mogu ostati i do pet dana u spolnim organima žene,
jajna ćelija može biti oplođena svega 24 sata nakon ovulacije.
Analizu neplodnosti se može započeti u sljedećim slučajevima:
-
ako se sumnja na infertilnost muškarca;
-
ako je dob žene iznad 38 godina;
-
kod oligomenoreje ili amenoreje;
-
ako je bilo ginekoloških operacija;
-
kod sekundarne neplodnosti.
Potrebno je imati na umu da se muški i ženski razlozi nepolodnosti moraju istražiti
simultano,obzirom da je neplodnost problem para. Obrada bračnog para u praksi započinje u
ginekološkoj ambulanti iz medicinskih i sociopsiholoških razloga. Prije svega, potreban
timski pristup, tumačenja i dugotrajan razgovor, tako da par koji ima navedeni problem osjeti
višestruku brigu od strane ljekara.
5
Uzroci neplodnosti žene pri palpatorno normalnim genitalnim organima najčešće su
endokrine i opstrukcione prirode, ali i drugi, na prvi pogled sitni činioci, kao što je pojačana
kiselost vaginalnog sadržaja, hronično upala sluznice vagine, eventualno spermatocidno
svojstvo cervikalnog sekreta. preterana ili nepravilna rascepljenost spoljnog ušća materice,
nepravilan i nepovoljan položaj materice. Da bi žena ostala bremenita pri normalnim
seksualnim odnosima neophodno je da se u jajniku povremeno odigrava ovulacija, da
oslobođena zrela jajna ćelija dospeva u jedan od jajovoda, koji treba da je prolazan cijelom
svojom dužinom, te da dopusti prolaz spermatozoida do materične šupljine i njegovo spajanje
sa zrelom jajnom ćelijom, što se obično dešava u ampularnom dijelu jajovoda. Kod
endokrinih poremećaja sa posljedičnom hipoplazijom materice i amenorejom, odsustvo
ovulacije ili nedovoljna hormonska priprema sluznice materice za prijem oplođenog jajeta
može da bude razlog steriliteta. Uzrok tome može bili nepravilna ili nedovoljna funkcija
prednjeg režnja hipofize, nepravilna funkcija jajnika ili, pak, nerazvijenost materice i
odsustvo cikličnih promjena njene sluznice. Opstrukcioni sterilitet posljedica je neprolaznosti
jajovoda, najčešće nosle upale njihove sluznice izazvanog prethodnim nasilnim prekidanjem
trudnoće. Vještački prekid trudnoće je vrlo opasan, nepovoljno djeluje na dalju plodnost žene
jer veoma visok procenat neplodnosti prati prekidanje (naročito prve) trudnoće. Važnu ulogu
u opstrukciji jajovoda i posljedičnoj neplodnosti danas veliki broj autora pripisuje i
tuberkulozi genitalnih organa žene. To naročito važi za latentne oblike tuberkuloze
lokalizovane prvenstveno na jajovodima i endometrijumu. Ovakvih oblika tuberkuloze ima
naročito mnogo u zemljama gdje je ova bolest još uvijek dosta rasprostranjena, što je slučaj i
sa našom zemljom. Latentni oblici tuberkuloze obično ne daju nikakve kliničke simptome, te
se zato i ne dijagnostikuju ili protiču pod dijagnozom hroničnog adneksitisa i parametritisa.
Kako je sterilitet vrlo čest pratilac ovakvih oblika tuberkuloze, na tuberkulozu se obično
posumnja tek u toku traženja uzroka neplodnosti žene. Kao kod muškarca, tako i kod žena
ispitivanje pravih uzroka steriliteta i njegovo lječenje treba prepustiti specijalistima koji se
naročito bave ovom problematikom. Neplodnost se, prema tome da li je žena ostajala
bremenita ili nije, dijeli na sekundarnu i primarnu. O primarnom sterilitetu govori se kod žena
koje nikad nisu bile gravidne, a o sekundarnom kod žena koje su bile trudne, rađale,
pobacivale, ali poslije svega toga više ne ostaju bremenite. Prognoza u pogledu uspjeha
liječenja neplodnosti je mnogo povoljnija kod sekundarnog nego kod primarnog steriliteta.
7
