Univerzitet u Prištini
Poljoprivredni fakultet Lešak
SEMINARSKI RAD IZ METEOROLOGIJE SA
KLIMATOLOGIJOM
TEMA:
ZNACAJ TEMPERATURE VAZDUHA ZA PORAST I RAZVICE
BILJAKA
Mentor: Student:
dr Vukomir Mladenović, Jasmina Janjić Miloš Matijević
23/10
1
Decembar, 2010 god.
SADRŽAJ:
SADRZAJ..................................................................................................................2
UVOD........................................................................................................................3
UTICAJ TEMPERATURE
VAZDUHA…………………………………………..8
POTREBE BILJAKA ZA
TOPLOTOM………………………………………….10
NEPOVOLJNI UTICAJI TEMPERATURE VAZDUHA NA
BILJKE………….13
ZAKLJUCAK...........................................................................................................1
4
LITERATURA.........................................................................................................15
2
UTICAJ TEMPERATURE VAZDUHA
Sunčevo zračenje
. Sunce je osnovni izvor energije. Pomoću te energije dobijene od Sunca,
odvijaju se svi fizički i hemijski procesi i pojave. Ta energija je veoma korisna za biljke, jer ona
na seme deluje tako što zagreva okolno zemljištei pomaže mu da raste. Kada biljka iznikne, tada
se Sunčeva energija koristi za obrazovanje biljne mase i za odvijanje fizioloških i biohemijskih
procesa. Efekat Sunčeve energije na biljke zavisi od spektralnog sastava, intenziteta i trajanja
direktnog Sunčevog zračenja.
Uticaj spektralnog sastava Sunčevog zračenjana biljke
.Sunce emituje zračenje koje se naziva
Sunčevo zračenje. Ono predstavlja vid prostiranja energije elektromagnetnih titraja koji nastaju u
procesu nuklearnih reakcija koje se neprekino odvijaju na Suncu. Energija Sunčevog zračenja se
izračuje i resprostire u vidu odeljenih čestica-kvanta ili fotona čija je brzina određena brzinom
njihovog kretanja i frekvencijom njihovih talasa.
Sunčevi zraci koji se od svog izvora, Sunca, prostiru u svim pravcima imaju veoma složen
spektralni sastav. Različiti kvanti se kreću različitom brzinom i imaju različite frekvencije talasa,
pa učestvuju u izgradnji različitih delova spektra Sunčevog zračenja. Zbog razlika u brzini
kratanja i frekvencijama talasa, različiti delovi spektra Sunčevog zračenja nose različite količine
energije. Tako, niskofrekventni
-zraci,
x
-zraci i UV zraci nose izuzetno veliku količinu energije,
dok, nasuprot njima, dugotalasni mikro i radio-talasi nose male količine energije. U središnjoj
zoni frekvencija (između 400 i 700 nm) nalazi se tzv. vidljivi deo spektra, koji u stvari,
predstavlja svetlost. Sunčevo zračenje kada dođe u kontakt sa različitim telima na površini
Zemlje, transformiše zračenje u toplotnu energiju koja zagreva atmosferu i površinske delove
vode i zemljišta. Bez te toplotne energije živa bića na Zemlji ne bi mogla da obavljaju svoje
biohemijske i fziološke procese. S druge strane, zelene biljke su razvile sposobnost da energiju
vidljivog dela spektra Sunčevog zračenja trensformišu i akumuliraju u vidu energije hemijske
veze u hrani koju proizvode u procesu fotosinteze.
Pored pozitivnog, Sunčevo zračenje može imati i veoma negativno dejstvo na živa bića.
Niskofrekventni UV zraci, zbog ogromne količine energije koju nose, imaju destruktivno dejstvo
na živa bića. Duže izlaganje, nekog organizma UV zracima, može da dovede do zaustvljanja
životnih procesa i smrti organizma.
4
Na svom putu od Sunca do površine Zemlje, Sunčevi zraci prolaze kroz različite sredine, pri
čemu se menja njihov spektralni sastav i smanjuje količina energije koju nose. Naročito velike
promene se dešavaju prilikom prolaska Sunčevih zraka kroz Zemljinu atmosferu. Već u najvišim
delovima atmosfere, u zoni gde se nalaze velike količine ozona, dolazi do gotovo potpune
apsorpcije UV zraka. Zbog toga ovi štetni zraci gotovo uopšte ne dopiru do površine. Na daljem
putu kroz atmosferu dolazi do znatnog rasipanja Sunčeve energije. Jedan deo te energije (oko
42%) odbija se od oblaka i drugih čestica i vraća nazad u vasionu. Drugi deo energije (oko 15%)
apsorbuju molekuli vode, ugljen-dioksida i dr., tako da do površine stigne oko 43% Sunčevog
zračenja koje je ušlo u atmosferu. Osim toga, samo jedan deo tog zračenja (oko27%) do površine
stiže u obliku direktnog zračenja, dok preostali deo (oko16%) stiže u obliku difuzne svetlosti.
Značajne promene u količini i sastavu Sunčevog zračenja dešavaju se i pri prolasku Sunčevih
zraka kroz same ekosisteme. Tako, u složenim šumskim ekosistemima najveći deo svetlosti se
zadržava u zoni gustih krošnji, dok manji deo (ponekad 1-2%) dolazi do sprata zeljastih biljaka.
Fotosinteza
. Fotosinteza je proces bez kojeg ne bi bilo moguće održati život na Zemlji. Ovaj
proces se još naziva i hlorofilna asimilacuja. To je veoma složen proces u kome biljke primljenu
svetlosnu energiju pretvaraju u hemijsku, ili tačnije rečeno proces pri kome iz neorganske
materije nastaje organska materija pod uticajem svetlosne energije. Zračenje koje upijaju biljke se
naziva fotosintetičko aktivno zračenje i pripada spektru od 0.380-0.710
m.
Mesto odvijanja fotosinteze je u listu biljke, uglavnom. Vrlo mali deo se odvija u drugim
delovima biljke. Fotosinteza se još naziva hlorofilna asimilacija, kao što smo već rekli, jer u
apsorpciji zračenja učestvuje zeleni pigment-hlorofil koji se nalazi u hloroplastima. Hloroplasti
su mala zelena telašca koja se nalaze u ćelijama zelenih biljaka.
Prilikom fotosinteze ugljenik-dioksid, koji je ušao preko stoma u biljku, pod uticajem svetlosti
razlaže se na ugljenik i kiseonik. Dalje se ugljenik spaja sa vodom i sa neorganskim materijama
koje se u njoj naleze i daje organsku materiju-glukozu, skrob, dok kiseonik izlazi kroz stome u
spoljašnju sredinu. Da bi pojasnili opisne procese, prikazaćemo fotosintezu reakcijom:
6 molova CO
2
+ 6 molova H
2
O + 675 cal
1 mol C
6
H
12
O
6
+ 1mol O
2
Fotosinteza se ne odvija kod svih biljaka jednako. Ona zavisi od mnogo faktora. Te faktore
možemo podeliti na: unutrašnje i spoljašnje. Unutrašnji faktori fotosinteze su: unutrašnja građa
lista, količina i raspored hloroplasta, prisustvo određenih fermenata, starost lista, zdravstveno
5
