ZOOLOGIJA
1. Biodiverzitet
– biološka raznovrsnost – sveobuhvatnost svih oblika života-složen
fenomen i nije samo ukupni zbir pojedinačnih organiskih vrsta nego i raznovrsnost
među njima sa spektrom međusobnih interakcija uspostavljenih tokom istorije.
2. Kvalifikacija i sistematika
- Klasifikacija podrazumjeva svrstavanje organizama u
određene grupe na osnovu njihove sličnosti. Zasniva se na hijerarhiji sistematskih
kategorija- Carstvo; Tip; Klasa; Red; Porodica; Rod; Vrsta. Sistematika je nauka o
raznovrsnosti organizama i njihovom međusobnom odnosu.
3. Vrsta
– osnovna jedinica u klasifikaciji organizama. Vrsta je grupa jedinki sa velikim
brojem zajedničkih karakteristika koje se ukrštaju međusobno, daju plodno potomstvo
i nastavljaju određeni ekosistem.
4. Taksonomija
– grana biologije koja se bavi opisom,imenovanjem I klasifikacijom
organizama.
Takson
– grupa realnih organizama definisanih klasifikacionom šemom.
5. Carstvo
– najšira sistematska kategorija. Pet opštih taksonomskih kategorija:
Monera; Protista; Animalija; Fungi; Plante. Niže kategorije: Tip; Klasa; Red;
Porodica; Rod i Vrsta.
6. Prokariotska ćelija
– jednoćelijski organizmi sa nediferenciranim jedrom i manjim
brojem ćelijskih organela (virusi,bakterije,modro zelene alge).
Eukariotska ćelija
–
7. Virusi
– sitne partikule za koje bi se moglo reći da predstavljaju granicu između
živog i neživog svijeta. Građeni su od nukleinske kiseline i proteinskog omotača.
8. Umnožavanje virusa
: potrebno je da nukleinska kiselina virusa dospije u čeliju
domačina i omoguči nastajanje infektivnih kopija, odnosno replikacija virusa.
9.
Mutacija
– promjene u genetskom kodu, genetička nestabilnost, sposobnost
mutacije, produkcija potpuno novog potomstva.
10. Monera
- To su sićušne partikule (veličine od 15 pa do nekoliko stotina
nanomikrona) građene od nukleinske kiseline (DNK ili RNK) i proteinskog omotača.
11. Azotofiksatori
– redukcioni process provođenja gasa azota N
2
u formu amonijaka
NH
3
- vitalni ekološki proces.
12. aerobi
- koriste O2 za metabolizam;
anaerobi
- nije potreban O2 za metaboličke
procese.
13. Patogene bakterije
su one bakterije koje su sposobne da izazovu oboljenje bilo da
uništavaju ćelije domaćina, bilo da produkuju toksine.
14. Protista
– taksonomsko carstvo u koje spadaju protoe, primitivne alge.
15. OSNOVNE ĆELIJSKE ORGANELE
: ćelijska membrana; citoplazma; jedro;
mitohondrija; lizozomi; goldžijev aparat.
16. Animalia
- Životinje su višećelijski eukariotski organizmi koji produkuju polne ćelije
– gamete (jajne ćelije i spermatozoide) u polnim žlijezdama – gonadama (ovarijumu i
testisima).
17. Životna sredina
– činikompleks svih uslova na zemlji koji omogućavaju život
organizmu.
18. Pokretljivost
– jedna od osnovnih odlika životinja, radi zaštite i opstanka.
19. Razmnožavanje
– Sesilno – jednovremeno oslobađanje jajne ćelije i spermatozoida u
spoljašnu sredinu, ne kreću se. Bespolno – kod nižih oblika organizama; Polno.
20.
Višećelijski organizmi - živi organizmi se prema svojoj organizaciji dijele na:
jednoćelijske (unicelularne) i
višećelijske
(multicelularne)
Metazoe.
21. Klasifikacija životinja –
sunđeri; dupljari; pljosnati crvi; obli, valjkasti crvi;
prstenasti člankoviti crvi; mekušci; zglavkari; bodljokošci; kičmenjaci.
22. Vertebrata –
kičmenjaci koji pored kičme se odlikuju lobanjskom čaurom, mišićima
i nervnim sistemom (ribe, vodozemci, gmizavci, ptice i sisari).
23. Simetrija živih bića -
Osnovni arhitektonski princip živih bića. Manifestuje se u
pravilnosti i rasporedu djelova tijela.
24. Varenje –
niz uzastopnih
procesa koji imaju za cilj pripremu hrane za apsorpciju.
25. Uloga hrane –
hrana je izvor energije prisutne u vidu hemijskih jedinjenja koja ulaze
u njen sastav.
26. Energija –
ne može stvoriti ni iz čega, niti izgubiti, već se vrši samo transformacija
jednog oblika energije u drugi.
27. HERBIVORI
– biljojedi;
KARNIVORI –
mesojedi. Razlikuju se po rasporedu
aoma u molekulu, sistem za varenje kod mesojeda je kraći nego kod biljojeda.
28. Digestivni trakt
ima oblik neprekidne cijevi koja počinje usnim otvorom a završava
se anusom, te se zove i alimentarni kanal.
29. Pljuvačka u sistemu varenja -
natapanje i omekšavanje hrane pri žvakanju; pomoć
pri gutanju; dovodi do rastvaranja sastojaka hrane i osjećaja ukusa...
30. Gutanje hrane
prestavlja fiziološki akt pri kojem se sažvakana i pljuvačkom
natopljena hrana (u obliku bolusa-loptice) transportuje iz usne duplje preko ždrijela i
jednjaka u želudac.
31. Varenje u želucu
- Želudačni sok - je proizvod lučenja površnog epitela želuca kao i
želudačnih žlijezda.
Pepsin
luče žlijezde želuca u obliku pepsinogena koji pod
utjecajem HCL prelazi u pepsin i služi za ralaganje životinjskih i biljnih proteina.
32. Poligastične životinje –
33. Burag ili rumen
je predželudac kod preživara.
34.
HCL u želudcu -
aktivira neaktivni pepsinogen u aktivni pepsin; obezbeđuje
optimalnu (kiselu ) sredinu za djelovanje pepsina; denaturiše bjelančevine;
rastvara
nerastvorljive soli gvožđa i bakra i
ima baktericidno dejstvo.
35. Varenje hrane u tankim crijevima -
U tankim crijevima se odigrava završno
razlaganje hrane i resorpcija hranjivih materija putem crijevnih resica.
36. Resorpcija
– process prelaska svarenih hranljivih sastojaka hrane u krv ili limfu kroz
sluzokozu digestivnogtrakta.
