UNIVERZITET U TRAVNIKU
PRAVNI FAKULTET KISELJAK
OPĆE PRAVO
KAPARA
(seminarski rad)
Studenti: Mentori:
Prof. Dr Čović Šefkija
Ass Lejla Mahir
Kiseljak, novembar 2011. godine
SADRŽAJ :
Uvod .................................................................................................................... 3
1. Pojam i vrste ugovora o privredi .............................................................. 4
1.1. Forma ugovora o privredi – pojam i svrha forme
.......................................... 5
2. Sredstva obezbjeđenja ugovora ................................................................. 7
3. Stvarna sredstva obezbjeđenja ugovora .................................................... 8
3.1.
Kapara
.............................................................................................. 8
3.1.1. Pravno dejstvo kapare .................................................................................
9
4. Ugovorna kazna i kapara ......................................................................... 11
4.1.
Kapara kao ugovorna kazna
................................................................ 12
Zaključak ........................................................................................................... 14
Literatura ........................................................................................................... 15
2
1. Pojam i vrste ugovora o privredi
Kod ugovora u privredi, postoji uvijek prezumpcija solidarne odgovornosti, kad ima više
dužnika kod neke djeljive obaveze. Međutim, ugovarači mogu i da drukčije ugovore, kao i da
ugovorom otklone pretpostavku svoje solidarne odgovornosti. Međutim, kod ugovora
građanskog (obligacionog) prava nije isti slučaj, jer tamo i kad ima više i dužnika kod neke
djeljive obaveze, svaki dužnik odgovara samo za svoj dio. To ne znači, da se ne može i u
građanskom pravu, ugovoriti solidarna odgovornost dužnika. Ona se ugovara,a ne
pretpostavlja. Ugovori privrednog poslovanja ili ugovori robnog prometa su ugovori koje u
obavljanju privrednih djelatnosti zaključuju preduzeća i drugi subjekti poslovnog prava. Ovi
ugovori se nazivaju još i ugovori u privredi, trgovački ugovori, i slično. Ugovor u opštem
smislu je saglasnost izjava volja ugovornih strana kojim se želi postići određeno obligaciono
dejstvo. Međutim, ugovori robnog prometa imaju svoje specifičnosti koje te ugovore čine
posebnom vrstom ugovora. Te specifičnosti , odnosno osobenosti tiču se ugovorenih strana i
predmeta ugovora.
1. Kod ugovora robnog prometa, obje ugovorene strane su privredni subjekti (npr.
preduzeće, banka, poduzetnik i slično). Međutim, privredni u obavljanju svoje
djelatnosti zaključuju ugovore i sa licima koji nisu privredni subjekti (npr. prodaja
robe ili pružanja usluge fizickim licima kao potrošačima, odnosno korisnicuma
usluga). Ovakav ugovor se ne smatra ugovorom robnog prometa, nego građansko-
pravnim ugovorom.
2. Predmet ugovora robnog prometa mora biti određeni privredni posao koji ugovorene
strane preuzimaju u obavljanju svoje djelatnosti, (npr. prodaja, zastupanje,
posredovanje, prevoz i slično). I kada je ispunjen prvi uslov da su obje ugovorene
strane preduzeća (privredni subjekti), ugovor se neće smatrati ugovorom robnog
prometa, ako predmet ugovora nije iz djelatnosti preduzeća, kao što je npr. Ugovor o
zakupu i slično.
3. Prilikom zaključenja ugovora robnog prometa, pored opštih pravila, važe i određena
posebna pravila, kao npr. Pravila u pogledu ponude, forme ugovora i slično.
4. Prilikom ispunjenja obaveza iz ovih ugovora traži se posebna pažnja ugovornih strana.
4
5. Na kraju, za rješavanje sporova nastalih između preduzeća, odnosno subjekata
privrednog prava, nadležni su posebni (trgovinski) sudovi. Ugovori robnog prometa su
najvažnije pravno obilježje samostalnosti privrednih subjekata i njihove slobode u
uspostavljanju međusobnih odnosa u pravnom prometu na tržištu. Ovakvi ugovori su
osnov takozvanog ugovornog prava. U ugovore robnog prometa spadaju brojne vrste
ugovora. Zbog toga je nužna klasifikacija tih ugovora. Kriterijumi za tu klasifikaciju
su: pravna obilježja i predmet ugovora.
Vrlo često se u trgovačkoj praksi i pravnoj teoriji pojavljuju mišljenja da odustanicu ne
treba shvatati sredstvom obezbjeđenja ugovora, jer ista daje mogućnost davaocu odustanice
da ne izvrši svoje ugovorne obaveze. S druge strane, strana koja je platila odustanicu trpi
izvjesnu materijalnu štetu. Davalac odustanice je stimuliran da ipak izvrši ugovorenu
obavezu, posebno što je kod ugovora u privredi, vrlo često, ugovoren visoki novčani iznos na
ime odustanice.
1.1. Forma ugovora o privredi – pojam i svrha forme
Ugovori u privredi su, po pravilu, neformalni, što znači da se oni mogu zaključivati na
bilo koji način (usmeno, pismeno, konkludentnom radnjom, znacima itd..). Međutim, ponekad
se ugovarači mogu sporazumjeti da će određeni ugovor zaključiti u određenoj formi. Ovdje se
ugovor smatra punovažno zaključenim tek kada bude ispunjena ta forma. Dakle, forma
predstavlja bitan element za postojanje tog ugovora. Za pojedine ugovore zakonom je
propisana pismena forma (ugovori o građenju) i ovdje se ugovor smatra zaključenim tek kada
ga stranke potpišu. Ako se ugovor zaključuje usmeno, svaka strana može od druge zahtjevati
pismenu potvrdu tog ugovora. Elementi ugovora mogu biti
bitni i nebitni
. Bitni elementi
ugovora su oni elementi ugovora bez kojih ugovor ne može da postoji, tj.bez čijeg postojanja
se smatra da ugovor nije zaključen. Bitni elementi nisu isti kod svih ugovora, nego zavise od
prirode posla, od sporazuma stranaka, propisa, običaja, itd… Na primjer, kao bitni elementi
ugovora se smatraju elementi koji određuju tip ugovora, tj. po kojima se zna o kakvom se
ugovoru radi (npr. bitni elementi ugovora o prodaji su predmet i cijena). Kao nebitni elementi
ugovora u privredi smatraju se oni elementi ugovora koji mogu da budu naznačeni u ugovoru,
ali čije nepostojanje ne utiče na punovažnost ugovora.
5
