KURIKULUM
(
esej)
Pojam kurikulum je relativno nov u velikom broju zemalja. U većini reformi
započetih poslednjih decenija XX vijeka pribjegava se pojmu kurikuluma,
pretpostavljajući da on predstavlja značajan uslov za uspijeh reforme, odnosno
inovacija koje se reformom uvode. Smatra se da je prelazak na kurikulum najbolji
put da se obrazovni sistem otvori i prilagodi zahtijevima vremena i osigura prostor
za stalna poboljšanja i razvoj sistema obrazovanja.
Riječ kurikulum potiče od latinske riječi
currere
što znači trčati, trčati trku, trka,
trkalište. U svom prvobitnom obliku riječ kurikulum je imala značenje „toka i
redoslijeda učenja, serije prepreka i prepona u učenju koje se moraju savladati za
određeno vrijeme.
Za razumijevanje kurikuluma kao cjeline obrazovnog procesa Voker daje sledeću
definiciju:
„Kurikulum sadrži sve događaje oko kojih su okupljeni nastavnici i učenici,
događaje koje nastavnici, učenici i svi zainteresovani za obrazovni proces
prepoznaju kao važne za podučavanje i učenje, na koje se naročito ukazuje kada se
oni koriste kao osnova za procjenjivanje uspijeha i škole i učenika, način na koji su
ti događaji organozovani jedni prema drugima i prema ostalim događajima koji su
vezani za neposrednu i obrazovnu situaciju i prostor i vrijeme.“
U novijim istraživanjima se sve više izbjegavaju definicije, a umjesto njih se uvode
ključni pojmovi i riječi: sadržaj, cilj, organizacija, metode, razvoj, evaluacija itd.
S obzirom na dominantnost pojedinih elemenata u strukturi kurikuluma, u teoriji i
praksi obrazovanja prisutne su četiri grupe shvatanja kurikuluma. Kurikulum se
definiše kao:
sadržaj učenja
plan učenja
produkt učenja
iskustvo učenja
Razumijevanje kurikuluma kao
sadržaja
učenja, javlja se u tri varijante:
školski plan
tematski pregled kursa
studijski program (silabus)
Ono što se tradicionalno podrazumijeva pod školskim kurikulumom je skup
nastavnih predmeta, tj. kurseva, koji su izvedeni iz odgovarajućih naučnih
disciplina, a koji se proučavaju i uče u školi.
S obzirom da su predmeti razvrstani po nivoima tj. razredima i da je za svaki nivo
razvrstan broj i tip časova, ta vrsta kurikuluma se u praksi naziva školski
kurikulum, nastavni plan ili plan obrazovanja i najčešće se praktikuje u tabelarnim
formama.
Osnovna funkcija ove vrste kurikuluma je donošenje relevantnih odluka u
organizaciju nastave i njenu evaulaciju u školskim uslovima.
Kurikulumom se često naziva, manje ili više detaljan, program, odnosno pregled
sadržaja kursa.
To je lista oblasti i tema koje su obavezujuće za nastavnika i koje će se na kursu
obrađivati.
Detaljna specifikacija sadržaja sa preporukama o načinu njihove obrade i ciljevima
kursa ili pojedinačne oblasti ili jedinice učenja u okviru datog kursa, takođe se
naziva kurikulumom.
Za ovaj tip specifikovanja sadržaja učenja, često se koristi i termin silabus.
Silabus je naprednija forma kurikuluma jer pored navođenja tema, veoma jasno
govori o obavezama nastavnika u smislu ciljeva koje treba da postigne i sugeriše
način na koji treba da obradi sadržaj.
Kurikulum kao
plan
učenja omogućuje programerima i nastavnicima da donose
relevantne procjene, zaključke i odluke o procesu učenja i proučavanja prije,
tokom, i poslije intervencije.
Plan učenja izražava filozofiju i karakter obrazovanja i učenja, koji su
operacionalizovani u ciljevima, zadacima i ishodima obrazovanja i projekciju
načina i mogućnosti za njihovo efikasno ostvarenje u praksi.
