MEGATREND UNIVERZITET- POSLOVNE STUDIJE
INFORMATIKA
Tema:Softver računara
Doc.dr Zoran Živković Imena studenata:
1.Blagojević Vera
2.Grašilović Marijana
3.Damljanović Jelena
4.Jevtović Branko
5.Lečić Aleksandra
6.Mojsilović Aleksandar
7.Hischke Suzana
Užice,2012.
SADRŽAJ:
1.1.
UVOD
.......................................................................................................................2
1.2.
PODELA SOFTVERA
...........................................................................................3
1.3.
SISTEMSKI SOFTVER
........................................................................................4
1.3.1. Operativni sistem......................................................................................................4
1.3.2. Klasifikacija operativnog sistema.............................................................................6
1.3.3. Istorijski razvoj operativnih sistema.........................................................................7
1.3.3.1.MS-DOS...................................................................................................................7
1.3.3.2.MS Windows............................................................................................................7
1.3.3.3.Unix operativni sistemi..........................................................................................10
1.3.3.4.Ostali operativni sistemi.........................................................................................11
1.3.4. Podizanje operativnog sistema...............................................................................11
1.3.5. Struktura operativnog sistema................................................................................12
1.3.6. Klasifikacija i terminologija komponenti operativnog sistema..............................12
1.3.7. Programski jezici....................................................................................................13
1.3.7.1.Mašinski i asemblerski jezici..................................................................................14
1.3.7.2.Algoritamski jezici..................................................................................................14
1.3.8. Drajveri i drugi uslužni programi............................................................................15
1.3.9. Kompajleri i drugi programi za prevođenje.............................................................15
1.4.
APLIKATIVNI SOFTVER
..................................................................................15
1.4.1. Integrisani aplikativni programski paketi................................................................15
1.4.2. Set aplikativnih programa........................................................................................16
1.5.
INFORMACIONI PODSISTEMI
........................................................................16
1.5.1. Informacioni podsistem marketinga.........................................................................16
1.5.2. Informacioni podsistem proizvodnje........................................................................17
1.5.3. Informacioni podsistem finansija i računovodstva...................................................17
1.5.4. Informacioni podsistem upravljanja kadrovima.......................................................17
1.6.
ZAKLJUČAK
.........................................................................................................18
1.7.
LITERATURA
.......................................................................................................19
1.2.Podela softvera
Softver ne može raditi bez hardvera, kao što hardver ne može raditi bez softvera. Na
hardveru (kao što je hard disk) se nalazi softver (kao što je operativni sistem), softver
upravlja hardverom. Obično, softver sa hard diska se učitava na RAM memoriju odakle se
prosljeđuje procesoru koji izvšrava naredbe koje sadrži neki program (softver). Najniži
nivo softvera je mašinski kod (binarni kod), najjednostavniji oblik programa koji je obično
teško promjeniti. Softver se zato češće piše u programskim jezicima višeg nivoa koje ljudi
mnogo bolje razumeju nego li nule i jedinice. Za prevođenje programskih naredbi se koristi
kompajler koji ponovo prevodi taj kod u, najniži, mašinski kod koji računar razume (nule i
jedinice).
Sve što računar radi, rezultat je sekvenci ekstremno jednostavnih aritmetičkih i logičkih
operacija izvršenih velikom brzinom. Zadatak programera je da razvije instrukcije koje
objedinjavaju ove operacije na upotrebljiv i odgovarajući način koji računar prepoznaje.
Algoritam je set procedura koje se izvršavaju korak po korak u cilju obavljanja nekog
zadatka. Računarski program počinje sa nekim algoritmom napisanim na prirodnom jeziku,
a zadatak programera je da algoritam prevede u program.
Na osnovu funkcija koje izvršava, softveri se dele na sledeće grupe:
1. sistemski softver, koji koordinira rad hardvera i obavlja brojne operacije koje
korisnici obično ne vide,
2. aplikativni softver, koji služi kao proizvodni alat i pomaže korisnicima računara da
reše određene probleme,
3. kompajleri i drugi programi za prevođenje, koji omogućavaju programerima da
kreiraju programe,
4. drajveri i drugi uslužni programi, koji omogućavaju rad periferija računara,
administraciju, održavanje i zaštitu računarskog sistema.
Da bi se olakšalo pisanje programa koji su nezavisni od hardverske platforme računara
razvijeni su programski jezici višeg nivoa. Programski jezici su veštački jezici, ali kao i
prirodni jezici, imaju svoju abecedu, reči, sintaksu i semantiku. Program prevodilac
prilikom prevođenja vrši proveru da li je svaka naredba u programu napisana u saglasnosti
sa pravilima jezika i ako nije, prijavljuje grešku. Program prevodilac ne može da otkrije
greške u logici programa. U osnovne programske jezike ubrajaju se: FORTRAN, BASIC,
ALGOL, PASCAL i C. Ovi programski jezici spadaju u grupu proceduralnih programskih
jezika, pošto se njihov program zasniva na korišćenju procedura (funkcija, potprograma...).
Naprednije verzije programskih jezika pripadaju klasi objektno orijentisanih programskih
jezika. Njihov programski kod se bazira na objektno orijentisanom programiranju, koje se
zasniva na upotrebi klasa iz kojih se kreiraju objekti. Objektno orijentisano programiranje
poseduje osobinu koja se naziva nasleđivanje. To je tehnika kojom se izvode nove klase iz
postojećih klasa. U ove jezike spadaju: C++, DELPHI, JAVA...
Programi napisani na nekom od pomenutih programskih jezika zovu se izvorni programi.
Naredbe programskog jezika se formiraju koristeći reči iz rečnika programskog jezika i
nazive koje programer dodeljuje memorijskim lokacijama u koje se skladište podaci sa
kojima se radi u programu, a prema pravilima sintakse jezika. Naredbe se izvršavaju
redosledom kojim su napisane ukoliko taj redosled nije izmenjen posebnim naredbama za
izmenu toka programa.
3
Način na koji računar rešava neki problem potpuno je isti kao i kada bi ga samostalno
rešavao čovek. Da bi se rešio neki problem primenom računara, računaru mora da se zada
potpuni skup instrukcija u kome su precizno zadati svi potrebni koraci šta računar treba da
uradi.
Svaka instrukcija u algoritmu se kodira sa jednom ili većim brojem naredbi datog
programskog jezika. Potpun skup instrukcija u informatici se naziva algoritam. Postoje
različite mogućnosti za predstavljanje algoritma, ali se on najčešće predstavlja grafički pod
imenom dijagrama toka programa. U ovom dijagramu pojedine akcije predstavljene su
tačno određenim grafičkim simbolima čime se osiguravaju jednostavnost, preglednost i
jednoznačnost zapisa algoritma.
Da bi program napisan na nekom od programskih jezika mogao da se izvršava, neophodno
je da se prevede na mašinski jezik. U te svrhe koristi se program prevodilac - kompajler.
Nakon prevođenja različitih logičkih i fizičkih delova izvornog programa potrebno je ove
delove povezati u jedinstven modul. To se postiže programima za povezivanje - linkerima
koji prevedene delove programa i delove određenih sistemskih biblioteka spajaju u jedan
modul. Tek nakon povezivanja takav program se može učitati u RAM memoriju računara
pomoću programa za punjenje - loader i po potrebi se izvršava.
Prevodilac, linker i punilac povezuju simbolička imena u programu sa konkretnim
memorijskim lokacijama (adresama) RAM-a na koji su fizički uskladišteni podaci.
Pri traženju grešaka u programu koristi se poseban program - debuger, za otklanjanje
grešaka.
1.3. SISTEMSKI SOFTVER
Sistemski softver je klasa programa orijentisana na obezbeđivanje efikasnog
funkcionisanja računarskog sistema i koordinisanje aktivnosti hardverskih resursa u
zavisnosti od zahteva aplikativnog softvera. Uloga sistemskog softvera je da uspostavi
vezu između hardvera i aplikativnog softvera. To je skup programa i rutina odgovornih za
kontrolu i upravljanje uređajima i računarskim komponentama kao i za obavljanje
osnovnih sistemskih radnji. Sistemski softver upravlja CPU aktivnostima i memorijom
(realnom i virtuelnom), kontroliše ulaz i izlaz podataka, obezbeđuje interfejs sa fajl
sistemom i sl.
Razlikuju se tri vrste sistemskog softvera:
operativni sistemi,
programi prevodioci (kompajleri),
utility ili uslužni programi
1.3.1. Operativni sistem
Generalno, ne postoji kompletna i adekvatna definicija operativnih sistema. Lakše je
definisati operativne sisteme po onome što oni rade, nego po onome što oni jesu. Postoji
nekoliko različitih pogleda na operativne sisteme, koji su se razvijali uporedo sa razvojem
istih, u kojima je počesto prisutna analogija sa nekim generalnim sistemima kao na primer
u samom društvu. Operativni sistem se može uporediti sa vladom. Komponente
računarskog sistema su hardver, softver, i podaci, a operativni sistem osigurava sredstva za
pravilno korištenje navedenih komponenti. Poput vlade operativni sistemi ne izvršavaju
operacije radi sebe samih, nego jednostavno osiguravaju okruženje u kojem drugi programi
mogu obavljati koristan posao. Operativni sistem se može videti i kao raspoređivač resursa
4
