Međunarodne organizacije

MEĐUNARODNE ORGANIZACIJE

Međunarodne oragniazcije su

subjekti

međunarodnog privrednog prava,

koje

osnivaju države

drugi subjekti

u cilju

ostvarivanja zajedničkih

interesa

i donošenja zajedničkih

odluka

Međunarodne organizacije podrazumevaju institucinalni sistem organa,
formalizovan način donošenja odluka, kao i utvrđene

ciljeve

vezane za

međunarodno privredno pravo

Posmatrano s aspekta ove grane prava relevantne su međunarodne

ekonomske

organizacije, ali

i organizacije

koje su doprinele ujednačavanju

i kreiranju pravila na nadnacionalnom nivou u ovoj oblasi..

Kao i države i međunarodne organizacije kao subjekti međunarodnog
privrednog prava – mogu se pojaviti

u dva vida

–

Najčešće se to ostvaruje putem kreiranja opštih institucionalnih i
pravnih standarda i pravila u ovoj oblasti.

–

Ređe se događa da su međunarodne organizacije subjekti klasičnih
poslovnih odnosa.
To važi za međunarodne finansijske organizacije: MMF i SVETSKA
BANKA ZA OBNOVU I RAZVOJ.

Međunarodne organizacije možemo

klasifikovati

po različitim osnovima:

u pogledu svojstva osnivača –

1. VLADINE – (MTK, ILA)
2. NEVLADINE – (STO,EU,UNIDO-Organizacija za industrijski

razvoj u okviru UN)

kod teritorijalne rasprostranjenosti –

1. UNIVERZALNE (STO, MTK)

REGIONALNE (EU, EKONOMSKA KOMISIJA UN ZA EVROPU)

po strukturi uslova koje treba ispuniti da bi se pristupilo datoj

međunarodnoj organizaciji -

1. ORGANIZACIJE OTVORENOG TIPA (UNCITRAL, MTK),
2. ORGANIZACIJE ZATVORENOG TIPA (EU)

MEĐUNARODNE UNIVERZALNE ORGANIZACIJE I

OBLAST TRGOVINE

Posle II Svetskog

rata

, kao i u drugim oblastima i u oblasti spoljne trgovine

u prvi plan je izašla protivrečnost – između

međunarodnog karaktera

trgovine

i isključivo partikularnih međusobno suprostavljenih

nacionalnih

propisa

usmerenih ka zaštiti domaće privrede od strane konkurencije.

protivrečnost

, odnosno njeno

rešavanje

je podrazumevalo

osnivanje i

kreiranje

institucionalnih mehanizama

, koji bi

doveli do

–

liberalizacije

međunarodne trgovine,

–

smenjenju

trgovinskih barijera

, kao i

–

kreiranju opšte

važećih standarda

u ovoj oblasti.

Posle neuspelog pokušaja osnivanja međunarodne trgovinske organizacije –
u primeni su ostala samo dokumenta HAVANSKE POVELJE O
BANKAMA I TRGOVINI.
Oni su

1947.

godine formalizovani kao

Opšti sporazum o carinama i

trgovini (GATT).
GATT

– je

multilateralni sporazum o trgovini

koji je imao za cilj

liberalizaciju trgovine robama

, i to na načelima:

zabrane diskriminacije,

korišćenju carina kao jedinog dozvoljenog instrumenta u trgovini,

3. zaštiti, kao i stalnim konsultacijama članica

Zabranje diskriminacije –

je podrazumevala:

- primenu načela najpovlašćenije nacije,
- primenu načela nacionalnog tretmana za sve robe stranog

porekla između zemalja članica.

OSNOVNO PRAVILO GATT-a – je da su

osim carina

(carinske barijere)

svi drugi oblici

trgovinskih

barijera

, načelno nedozvoljeni – u trgovini

između zemalja članica.
Tu se pre svega misli na korišćenje:

1. količinskih instrumenata, kao i
2. instrumenata aktivne zaštite – subvencije

GATT – je u cilju realizacije sopstvenih ciljeva

delovao u dva pravca

, što

se odnosi na:

Osim

ovih

opštih sporazuma

koji su važeći za sve

države članice

– postoje

posebni ugovori

o trgovini pojedinim robama – koji važe

samo za zemlje

koje su ih

izričito prihvatile

VIŠESTRANI SPORAZUMI O TRGOVINI ROBAMA

– su najznačajniji pravni instrumenti u okviti STO.
Oni

se zasnivaju

na Pravilima GATT-a iz 1947. godine – kasnijim

izmenama i protokolima kao i MARAKEŠKOM SPORAZUMU o
osnivanju STO. Radi se ustvari o

konsolidovanim pravilima GATT-a

–

koja se označavaju kao

GATT- 1994.

godine. na takva pravila primenjuju se

NOVA pravila koja su proizašla iz osnivačkih akata organizacije.

Odnos GATT-a i STO

– se iskazao i u pogledu

sticanja svojstva člana

STO.

Po Marakeškom sporazumu – sve zemlje – članice GATT-a,

automacki

postale – zemlje –

članice STO

, a ostale zemlje moraju proći –

složenu

dugu

proceduru prijema

Uslovi članstva su

strožiji i sveobuhvatniji

u odnosu na uslove za prijem u

GATT.
Da bi jedna zemlja postala članica STO, potrebo je da ispuni sledeće

uslove:

da svoj ekonomski sistem zasniva na

tržišnim principima

–

privatnoj

svojini ;

da je pravni sistem – posebno u sferi ekonomskih odnosa
kompatibilan

pravilima ( međunarodnim) – STO;

da država kandidat –

ponudi postojećim članicama

– za njih

prihvatljivu listu koncesija ( carinskih)

ORGANI STO

STO – je pravno lice sa priznatim međunarodnim subjektivitetom. Ovakav
stepen institucionalizacije – rezultirao je formalnom strukturom organa, tako
ona ima:

- Ministarsku konferenciju,
- Generalni savet;
- Pomoćna tela
- Sekretarijat

Ministarska konferencija

je najvažniji organ. Sastoji se od

predstavnika

svih zemalja članica.

Odlučuje

o svim pitanjima

koja su joj data po osnovu ugovora o osnivanju, a

posebno o multilatelalnim pravilima u međunarodnoj trgovini. Odlučuje
konsenzusom , a ako to nije moguče, odluke se donose većinom glasova.

Generalni savet

–

je takođe sastavljan od predstavnika svih zemalja članica. Brine se o

funkcionisanju STO

u periodu između zasedanja ministarske konferencije.

On je

forum

za rešavanje sporova

ispitivanje trgovinskih politika

zemalja

članica.
U formalnom smislu, on

se sastoji

Saveta za trgovinu

robama

trgovinu

uslugama

i saveta

za prava industrijske svojine

Oni se brinu

sprovođenju odgovarajućih

pravila međunarodne trgovine

Sekretarijat -

obavlja administrativne poslove za STO.

Naša zemlja

je u odnosima sa

GATT-

om prošla kroz sve moguće nivoe

odnosa – od

posmatrača

, pa sve do

punopravnog članstva

1966. godine.

Pozicija ravnopravnog članstva trebalo je našoj zemlji da omogući
automatski sticanje članstva u STO.
Međutim, zbog poznatih okolnosti, naša zemlja je

suspendovana iz članstva

u GATT-u

, pa je 1966. godine morala podneti zahtev za prijem u tu

organizaciju.
Zbog političkog protivljenja nekih članica – zahtev nije ratzmatran, pa je
2001. godine zahtev ponovo obnovljen – čime je započeta procedura, ali
2005. godine dolazi do prihvatanja odvojenog pristupanja – današnje države
Srbije i države Crne Gore.
U ovom momentu Srbija nastupa kao odvojena država – s kojom je tek
započeta procedura prijema.

Procedura prijema

je dosta

složena

, a

iskustvo pokazuje da ona traje

najmanje 3-4 godine

, ako ne postoji

značajnije protivljenje zemalja članica.

Nastanak EU – nije značio prestanak dotadašnje tri, odnosno dve EZ.
Između njih se

uspostavlja specifičan

odnos gde

–

preuzima EZ

kao

jedan od svojih stubova na kojima se zasniva , kao i na zajedničkoj spoljnoj
politici i politici bezbednosti i saradnje u pravosuđu i unutrašnjim
poslovima.

Specifičan pravni karakter je izražen i činjenicom – da su

organi EU

istovremeno i organi

EZ,

osim

koji je samostalan organ u okviru EU.

ORGANI EU:

1. EVROPSI PARLAMENT,
2. EVROPSKI SAVET
3. SAVET MINISTARA
4. KOMISIJA
5. EVROPSKI SUD – I stepen instance

EVROPSKI PARLAMENT

predstavnički organ građana

EU – u skladu sa brojem stanovnika –

države su drugačije predstavljene.