SVEU
Č
ILIŠTE U ZAGREBU
FAKULTET ELEKTROTEHNIKE I RA
Č
UNARSTVA
ZAVOD ZA ELEKTRONI
Č
KE SUSTAVE I OBRADBU
INFORMACIJA
SEMINARSKI RAD IZ KOLEGIJA
PODATKOVNI VIŠEMEDIJSKI PRIJENOS I RA
Č
UNALNE MREŽE
BAR KOD
Kristina Bashota
Vedran Koruga
Zagreb, 14.01.2008.
2
Sadržaj
Uvod ................................................................................................................................... 3
Bar kod op
ć
enito
............................................................................................................ 4
Povijest bar koda
............................................................................................................ 5
Simbologije ....................................................................................................................... 6
Linijski bar kod
............................................................................................................ 7
Numeri
č
ki kodovi
............................................................................................................ 8
EAN bar kod ............................................................................................................ 9
Alfanumeri
č
ki kodovi
................................................................................................ 12
2D kodovi
....................................................................................................................... 13
Alati za generiranje bar kodova .................................................................................... 14
Demo i Shareware alati
.................................................................................... 14
Besplatni alati
................................................................................................ 17
Alati za
č
itanje bar kodova .............................................................................................. . 19
Demo i Shareware alati
................................................................................... 19
Besplatni alati
................................................................................................ 21
Web stranica ........................................................................................................... 22
Zaklju
č
ak
........................................................................................................................ 23
Literatura
........................................................................................................................ 24
4
Bar kod op
ć
enito
Bar kod je broj pretvoren u smisleni niz tamnih linija i svijetlih me
ñ
uprostora koji
omogu
ć
avaju elektroni
č
koj opremi da o
č
ita informaciju o proizvodu.
U po
č
etku, bar kodovi su pohranjivali podatke u širinama i razmacima isprintanih paralelnih
linija, no danas dolaze u uzorcima to
č
aka, koncentri
č
nih krugova i steganografiji (sakrivanje
podataka u slici).
Č
ita
č
pretvara taj niz u broj koji je klju
č
za bazu podataka o proizvodu,
kontrolu zaliha, inventuru itd. Bar kodovi mogu biti o
č
itavani opti
č
kim
č
ita
č
ima (skenerima)
ili o
č
itani sa slike posebnim softwareom o
č
emu
ć
e kasnije biti rije
č
i u ovom seminarskom
radu.
5
Povijest bar koda
Prvi patent za bar kod proizvod (US Patent #2,612,994) bio je izdan izumiteljima
Josephu Woodlandu i Bernardu Silveru 7. listopada 1952. godine. Implementacija je bila
omogu
ć
ena radom dvojice inženjera Raymonda Alexandera i Franka Stietza u Sylvaniji na
sustavu za identifikaciju željezni
č
kih vagona. Tek 1966. godine je bar kod bio u
komercijalnoj upotrebi, no tek je 80-ih godina 20. stolje
ć
a doživio uspjeh. Otkad je bar kod
izumljen, polaganim koracima postao je neophodan dio moderne civilizacije. Njegova
upotreba je široko rasprostranjena i konstantno se unaprije
ñ
uje.
Neke od današnjih upotreba bar kodova:
•
Gotovo svaki proizvod kupljen u trgovini širokog asortimana proizvoda ima na sebi
bar kod. Ovaj sustav pomaže kod pra
ć
enja broja proizvoda u trgovini i smanjivanju
broja kra
ñ
a (budu
ć
i da lopovi više nisu mogli tako lako zamijenjivati cijene sa
jeftinijih na skuplje proizvode). Otkad je uveden bar kod profitirali su i potroša
č
i i
trgovci.
•
Pra
ć
enje kretanja rent-a-car-ova, ptrljage u zra
č
nim lukama, pisama i paketa,
nuklearnog otpada.
•
Nedavno su znanstvenici stavili male bar kodove na pojedine p
č
ele da bi mogli pratiti
njihove navike parenja.
•
Mnoge karte kao npr. za kino, kazalište, sportske dvorane danas na sebi imaju bar
kod.
•
2D bar kod nalazi se i na putovnicama koje izdaje Republika Hrvatska.
7
Linijski bar kod
Od svih, linijski bar kod najviše susre
ć
emo u svakodnevici. Linijski bar kod koristi se
kao klju
č
za pristup bazi podataka gdje su pohranjeni podaci o proizvodima. Najve
ć
i
nedostatak ovog na
č
ina kodiranja je ograni
č
ena koli
č
ina podataka koja se može pohraniti u
bar kod.
Jednostavan prikaz linijskog bar koda
Da ne bi došlo do pogrešaka pri o
č
itavanju, ve
ć
ina bar kodova mora imati prazan
(bijeli) prostor sa svake strane (quiet zones = tihe zone) bar koda. Svaka simbologija koristi
posebne start i stop znakove na svakom kraju. Ti znakovi identificiraju simbologiju i
omogu
ć
avaju
č
ita
č
u obostrano o
č
itavanje. Bar kod na kraju može imati i kontrolnu znamenku
koja se izra
č
unava na temelju prethode
ć
ih znakova u skladu s odre
ñ
enim algoritmom. Ta
kontrola znamenka služi za provjeru korektnog dekodiranja simbola. Bar kod simbol može
imati i interpretacijsku liniju - ispod samih linija i praznina bit
ć
e otisnut i niz znakova koje
simbol predstavlja. Tako je omogu
ć
eno da i ljudi mogu pro
č
itati isti sadržaj kao i bar kod
č
ita
č
.
Set znakova
Postoje tri mogu
ć
nosti kodiranja: numeri
č
ki, alfa-numeri
č
ki, i puni ASCII set
znakova.
Numeri
č
ki set znakova zna
č
i da simbologija može kodirati samo znamenke od 0 do 9.
Dodatni znakovi koji se mogu pojaviti su kontrolni, kao start/stop znakovi.
Alfanumeri
č
ki set znakova može kodirati znamenke od 0 do 9 i znakove internacionalne
abecede od A do Z. I ovdje su mogu
ć
i dodatni kontrolni start/stop znakovi.
Puni ASCII set znakova dozvoljava kodiranje svih znakova ASCII tablice vrijednosti od 0 do
127.
Diskretne i kontinuirane simbologije
Bar kod simbologija može biti diskretna i kontinuirana.
Kod diskretne simbologije svaki pojedini znak u simbolu može biti interpetiran individualno,
bez obzira na ostale znakove u tom istom bar kod simbolu. U takvim simbologijama znakovi
po
č
inju i završavaju crtom. Individualni znakovi su odvojeni odre
ñ
enim razmakom koji sam
po sebi ne nosi zna
č
enje.
U kontinuiranim simbologijama znakovi se ne mogu promatrati odvojeno jedan od
drugoga, jer po
č
inju crtom a završavaju prazninom. Praznina u simbolu završava tamo gdje
po
č
inje slijede
ć
i znak. Znak se dakle ne može promatrati individualno jer ne možemo znati
koliko je široka zadnja praznina u znaku ako ne uzmemo u obzir po
č
etak slijede
ć
eg znaka.
Kontinuirana simbologija uklju
č
uje i neku vrstu oznake kraja simbola, pa je posljednja
praznina zadnjeg znaka ozna
č
ena je takvom završnom crtom.
