SADRŽAJ:
1. Uvod……………………………………………………………………...3
2. Razvoj britanskog političkog sistema…………………………………….4
3. Osnovna ustavna obilježja Ujedinjenog Kraljevstva..................................5
4. Monarh........................................................................................................6
5. Britanski Parlament.....................................................................................7
6. Vlada Ujedinjenog Kraljevstva...................................................................8
7. Političke partije u Ujedinjenom Kraljevstvu...............................................8
8. Zaključak.....................................................................................................9
9. Literatura....................................................................................................10
1. Uvod
Još je starogrčki filozof Platon, u svom kapitalnom djelu "Država" pisao da isto
onoliko koliko ima vrsta država mora biti i vrsta ljudskih karaktera, jer se državna
uređenja ne rađaju iz hrasta ili stijene već iz karaktera ljudi koji državu povlače kao uteg
na vagi. Od antike do današnjih dana, možemo uočiti da je ljudski karakter najveću
sklonost iskazao prema dvije vrste državnih uređenja; monarhiji i republici. Ova dva
dominantna oblika državnog uređenja kroz istoriju su se sukobljavala, nadopunjavala,
smjenjivala, ali i doživljavala promjene, kako svog sadržaja tako i forme.
Stepen monarhijskog elementa u ustavnom uređenju monarhija, sa jedne strane varira
i zavisi od toga da li se vlast monarha odnosi i na zakonodavstvo i na upravu ili samo na
upravu, i sa druge, da li je vlast monarha samo formalna ili je i stvarna. U savremenim
evropskim kraljevinama kao što su Velika Britanija, Švedska ili Nizozemska, osim što je
formalno na čelu države, monarh u rukama nema niti jednu bitnu polugu vlasti jer se
zakonodavna vlast u potpunosti nalazi u nadležnosti parlamenta, dok je izvršna vlast u
rukama vlade čiji sastav odražava odnos političkih snaga u predstavničkoj skupštini.
Parlament je naziv za najviše predstavničko tijelo u nekoj državi ili užoj političkoj
zajednici. U savremenom svijetu to tijelo najčešće ima zakonodavnu, odnosno
ustavotvornu funkciju, pa se ponekad podrazumijeva kao sinonim za legislativu. Ime
parlament dolazi od francuske riječi
parler
za "govor", a prvi put se taj naziv koristio u
srednjevijekovnoj Engleskoj i Francuskoj za tijela različite prirode. Parlament u
današnjem smislu se razvio iz srednjovjekovnog engleskog Parlamenta koji je ispočetka
imao savjetodavnu ulogu prema vladaru.
Po parlamentu je nazvan oblik demokratskog društveno-političkog uređenja koji se
naziva parlamentarni sistem ili parlamentarizam. U njemu je izvršna vlast podređena
zakonodavnoj vlasti uobičenoj u parlamentu, odnosno njeni predstavnici su politički
odgovorni predstavnicima zakonodavne vlasti. U takvim sistemima šef države u pravilu
ima uglavnom simboličku ulogu, te po pitanju funkcioniranja vlasti nema suštinske
razlike između parlamentarne monarhije i parlamentarne republike. Nasuprot tome,šef
vlade je u pravilu odgovoran i zavisan o parlamentu. On svoju funkciju može obavljati
jedino dok ima povjerenje parlamenta. Kada se takvo povjerenje dovede u pitanje, u
parlamentu se obavi glasanje o povjerenju vladi. Ukoliko vlada na takvom glasanju
izgubi poverenje, podnosi ostavku, a nakon toga se imenuje mandatar za sastav nove
vlade ili raspisuju novi parlamentarni izbori.
Parlamenti se mogu sastojati od jednog ili dva zasebna parlamentarna doma, pa se po
tome dijele na jednodomne i dvodomne. Postoje, doduše, prilično rijetki primjeri
trodomnih parlamenata. U dvodomnim parlamentima se razlikuju tzv.
donji
i
gornji dom
.
Donji dom dvodomnog parlamenta u pravilu ima većinu zakonodavnih i drugih
ovlaštenja koja je ustavom neke države namijenjena legislativi, dok gornji dom u pravilu
ima savjetodavnu ili nadzornu funkciju. Članove parlamenta najčešće biraju građani na
neposrednim i tajnim izborima, ali se mogu birati i posredno od strane nižih parlamenata,
posebno organiziranih tijela, odnosno imenovati od strane šefa države, vlade ili za to
2
