Aleksandar Mitrić MASTER RAD
UNIVERZITET U BEOGRADU
FAKULTET SPORTA I FIZIČKOG VASPITANJA
DIPLOMSKI RAD
Kandidat : Mentor :
Aleksandar Mitrić red.prof.dr Đorđe Štakić
Beograd, 2013.
Aleksandar Mitrić MASTER RAD
UNIVERZITET U BEOGRADU
FAKULTET SPORTA I FIZIČKOG VASPITANJA
DIPLOMSKI RAD
EKONOMSKE DIMENZIJE PROFESIONALNOG SPORTA
U SAVREMENOM DRUŠTVU
Kandidat : 1. Mentor : red.prof.dr Đorđe Štakić
Aleksandar Mitrić -------------------------------------------
2. Član : van.prof.dr Goran Nešić
-------------------------------------------
3. Član : doc.dr Dejan Ilić
-------------------------------------------
Mišljenje o radu :
Beograd, 2013.
Aleksandar Mitrić MASTER RAD
4
Sažetak
Profesionalni sport je postao široko područje društvenog života, ugrađen u sve vitalne
elemente društvene strukture ( posebno ekonomsku sferu) zbog čega se javila potreba za
naučnim istraživanjem ovog fenomena. Odnosi na relaciji profesionalni sport – ekonomija –
savremeno društvo veoma su raznovrsni, uzajamni i promenljivi pogotovo u današnjem
vremenu. Položaj i uloga sporta uopšte, a samim time i profesionalnog (vrhunskog) sporta
razlikovala se između zemalja, kroz istoriju, kako po epohama tako i u okviru iste epohe, sve
do sadašnjeg savremenog društva u kojem profesionalni sport zbog mnogih razloga zaslužuje
poseban tretman. Njegov položaj razlikuje se u demokratskim i nedemokratskim društvima a
njegova afirmacija zavisi od društveno – političkog sistema. U razvijenom savremenom
društvu profesionalni sport je nezavisno područje, pre svega u ekonomskom smislu, jer široko
sportsko tržište predstavlja idealan prostor za plasman kapitala i stvaranje profita. U uslovima
visokog stepena društveno – ekonomskog razvoja potreba za proučavanjem ekonomskih
dimenzija profesionalnog sporta dobija sve veći značaj. U savremenom društvu menadžment
u profesionalnom sportu predstavlja naučnu disciplinu, odnosno koristi naučne metode
prilikom donošenja odluka. U savremenom društvu menadžeri upravljaju svim segmentima
profesionalnog sporta i osnovni cilj njihovog delovanja jeste unapređenje i razvoj
profesionalnog sporta i sporta uopšte. U savremenom profesionalnom sportu marketing, po
ulozi i važnosti, predstavlja najznačajniju radnu funkciju bilo koje sportske organizacije.
Pojmovi sportsko tržište, sportski proizvod i sponzorstvo u ekonomskom smislu moraju se
dobro poznavati kako bi se shvatio značaj profesionalnog sporta za budžet jedne nacije,
pogotovo danas u perodu posle velike svetske ekonomske krize. Shvatanje ekonomskih
dimenzija profesionalnog sporta u savremenom društvu mora postati prioritet kako bi se i
društvo i sport razvijali u pozitivnom smeru. Sportski događaj predstavlja ogledalo efikasnosti
ne samo sportskog treninga i pripreme vrhunskih sportista, već i drugih funkcija sportske
organizacije i profesionalnog sporta uopšte. Suština profesionalnog sporta i sportskog
događaja jeste takmičenje, bez kojeg je nemoguće objasniti sport kao društveni fenomen. Na
kraju treba istaći da ekonomija kao najbitniji element društvene strukture deluje na sport, kao
što i sam sport, a naročito profesionalni (vrhunski) utiče na razvoj savremenog društva.
Ključne reči
: sport, profesionalni sport, društvo, savremeno društvo, ekonomija, sportski
menadžment, sportski marketing, sportski događaj.
Aleksandar Mitrić MASTER RAD
5
1.
UVOD
Uporedo sa razvojem savremenog društva, kao prateća pojava tog procesa razvijaju se i
dobijaju sve veći značaj raznovrsne delatnosti koje obuhvataju pojam sporta, a posebno
profesionalnog sporta kao njegovog najvišeg dometa. Opravdanost i celishodnost
ekonomskog pristupa fenomenu profesionalnog sporta potiče iz činjenice da je reč o materiji
koju ne proučava nijedna posebna naučna disciplina, kao i iz toga da se ovde radi o
specifičnom redu pojava, odnosa i aktivnosti koje se ne sreću u ostalim područjima
društvenog života i u kojima vladaju specifični ekonomski odnosi, koje istovremeno u celini i
njihovoj unutrašnjoj povezanosti predstavljaju zaokružen sistem sa sopstvenom relativnom
samostalnošću. Ovaj rad ima za cilj da bliže objasni pomenute pojave, jer će samo njihovo
dobro poimanje, kako od strane pojedinaca i društvenih grupa tako i od strane društva u celini,
istovremeno omogućiti i njihovo unapređenje i razvoj.
1.1. TERMINOLOŠKA I POJMOVNA ODREĐENJA
Nekadašnji pokušaj definisanja sporta, određivali su
sport
kao jedan poseban entitet fizičke
kulture, koja se pored sporta sastoji još iz dva entiteta : rekreacije i fizičkog vaspitanja.
Fizička kultura kao apstraktna teorijska tvorevina ne predstavlja samo prost zbir ova tri
entiteta, već se oni međusobno prožimaju, pri čemu prostor, tj. čvorište njihovog preklapanja
predstavlja fizička aktivnost i njome stvorena dobra, a sport se definiše kao izraz duboko
ličnih poriva za aktualizacijom sopstvene ličnosti u šta društvo vremenito i na različite načine
ugrađuje svoje interese, a kojeg čine vrhunski, profesionalni ili takmičarski sport i rekreativni
sport.
(Matić i Bokan, 1990)
Prema modernim shvatanjima sintagma fizička kultura zamenjuje se sintagmom sportska
kultura gde pojam sporta dobija znatno šire značenje. Zanimljivo je objašnjenje autora
Radulovića koji kaže : “ Postoji još jedan razlog da se pojam fizička kultura zameni pojmom
sportska kultura. Jer kao što se niko ne bavi kulturom kao oblašću društvene delatnosti, već
slikarstvom, književnošću, muzikom, glumom i drugim delatnostima u oblasti kulture, tako se
ne može baviti fizičkom kulturom, već određenim delatnostima u ovoj oblasti kao što su
košarka, rukomet, gimnastika, planinarstvo, plivanje i druge delatnosti u ovoj oblasti. Dakle
mora se prihvatiti činjenica da se deca, omladina i odrasli bave određenim sportom a ne
fizičkom kulturom”.
(Stefanović, 2011)
Sport predstavlja ljudsku delatnost nastalu iz potrebe čoveka za kretanjem, igrom, zabavom,
nadmetanjem i telesnim vežbanjem i čije je osnovno obeležje takmičenje. On danas u
savremenom društvu prožima sve oblasti ljudske delatnosti i aktivnosti i teško je povući oštru
granicu između toga šta sport predstavlja a šta ne.
Pojam
profesionalnog sporta
podrazumeva takmičenja i sve njihove aspekte, odbranih,
visoko selektiranih pojedinaca, koji se nazivaju vrhunskim sportistima i koji se sportom bave
kao svojom profesijom za šta dobijaju adekvatnu materijalnu nadoknadu u skladu sa svojim
sportskim dostignućima.
Aleksandar Mitrić MASTER RAD
7
2.
PREDMET, CILJ I ZADACI ISTRAŽIVANJA
Predmet istraživanja
u ovom radu su ekonomske dimenzije profesionalnog sporta u
savremenom društvu.
Cilj istraživanja
je prikaz i analiza ekonomskih dimenzija profesionalnog sporta u
savremenom društvu, kako bi se sagledala relacija profesionalnog sporta sa ekonomskom
sferom društvene delatnosti.
Zadaci istraživanja su :
-
definisati pojmove profesionalni sport, ekonomija, savremeno društvo;
-
istražiti položaj sporta u različitim društvenim sistemima kroz istoriju;
-
opisati odnos profesionalnog sporta sa ekonomskom sferom društvene delatnosti;
-
opisati ekonomsku strukturu profesionalnog sporta;
-
definisati i objasniti pojam menadžmenta u profesionalnom sportu;
-
definisati i objasniti pojam marketinga u profesionalnom sportu;
