Kibernetika kao upravljačka disciplina

SVEUĈILIŠTE/ UNIVERZITET VITEZ U TRAVNIKU

FAKULTET POSLOVNE INFORMATIKE U TRAVNIKU

TRAVNIK

DARIO MILJANOVIĆ

KIBERNETIKA KAO UPRAVLJAČKA DISCIPLINA

SEMINARSKI RAD

TRAVNIK, 2012.

SVEUĈILIŠTE/ UNIVERZITET VITEZ U TRAVNIKU

FAKULTET POSLOVNE INFORMATIKE U TRAVNIKU

TRAVNIK

KIBERNETIKA KAO UPRAVLJAČKA DISCIPLINA

SEMINARSKI RAD

Predmet:

Osnove teorije sistema i upravljanje

Mentor:

Prof. dr. Đuro Mikić

Asistent: Ibrahim Ophođaš;

Student:

Dario Miljanović

Broj indeksa: 0215-11/DPI
Smjer: Poslovna informatika

Travnik, Januar 2012.

1.UVOD

Kibernetika

je dio znanosti o općim zakonitostima procesa upravljanja, reguliranja,

dobivanja, pohranjivanja, pretvorbe i prijenosa informacija u sustavima neovisno o

njihovoj prirodi. Prvi ju je primijenio Norbert Wiener.

Kibernetika na ruskom znači matematika.

Kibernetičke discipline: teorija informacija, teorija kodiranja, teorija formalnih jezika
i gramatika, teorija igara, matematička logika,
teorijaalgoritama i programiranja, robotika...

Kibernetički sustav je skup elemenata međusobno povezanih vezama koji djeluju
jedan na drugi. Kibernetički sustav može biti biološki, društveni, tehnički (bavi se
problemom upravljanja, reguliranja i obrade informacija u tehničkim sustavima).

Radni procesi sadrže tijek robe i tijek informacija. Proces je stabilan, ako su ta oba
tijeka dobro sinkronizirana. Kako u sustavima automatizacije, tako i u proizvodnim
procesima, nije dopustivo da se osnovni proces (tijek robe ili proizvodni proces)
zadržava zbog čekanja na informaciju ili druge aktivnosti potpore.

Znanost koja izučava odnose i međusobni utjecaj tijekova robe i tijeka informacija,
zove se kibernetika.

Uvod

Termin kibernetika nastao je od grčke reči „kibernautes“ što znači „vođa

mornara“ ili „kormilar“.

Kibernetika je nauka o opštim zakonima procesa upravljanja, komunikacije i

organizovanja sistema (tehničkih i prirodnih) i njihovom međusobnom odnosu u

pogledu načina primanja, predaje, čuvanja, obrade i korišćenja informacija.

Knjiga „Kibernetika“ prof. Norberta Winera napisana je 1948. godine na

univerzitetu Masečusets, iste te godine nastala je i kibernetika kao naučna disciplina.

Na osnovu te „nauke o upravljanju“ prof. Norbert Winer je prvi započeo i opštu

teoriju sistema, s ciljem stvaranja reda teorijskih promena, načela, principa, metoda i

zakonitosti ponašanja sistema kojima se rešavaju problemi funkcionisanja i

upravljanja.

Postavljajući osnove kibernetike Viner je pokazao da interdisciplinarni

problemi mogu da se rešavaju matematičkim metodama, ukazujući na važnost

procesa upravljanja raznorodnim pojavama u prirodi.

Ideja da opšta teorija sistema bude baza svih znanja i da se nalazi u osnovama

svake nauke, dovela je kroz naučnu revoluciju do nastanka novih aksiomatskih

principa (kibernetskog) optimalnog upravljanja složenim sistemima.

Definicija kibernetike po prof. Norbertu Wineru:

„Kibernetika je nauka o opštim zakonima procesa upravljanja, komunikacije i

stvaranja sistema (tehničkih i prirodnih) i njihovom međusobnom odnosu u pogledu

načina primanja, predaje, čuvanja, obrade i korišćenja informacija“.

Determiniranje

kibernetike

Pojam kibernetika potječe od grčke riječi κυβερνήτης(guverner) što bi otprilike
značilo kormilariti, upravljati. Kibernetika se može definirati sa više definicija,
ali jedna od osnovnih definicija kibernetike je: Kibernetika je znanost koja se
bavi izučavanjem općih zakonitosti upravljanja dinamičkih sustava i tvorevina u
prirodi,   tehnici   i   društvu.   Norbert   Wiener   koji   se   smatra   osnivačem
kibernetike,definarao ju je kao naukom o upravljanju i vezi u živim bićima i
strojevima.   Kibernetika   je   jedna   od   najvažnijih   komponenti   suvremene
znanstveno-tehničke revolucije, koja je svojim brzim razvojem od početka 50-ih
godina   prošlog   vijeka,   izazvala   temeljni   preobražaj   tehničkih   i   društveno
ekonomskih

sustava

svijetu.

Sam naziv potječe od Norbert Wiener-a (1894-1964). Wiener je bio profesor
matematike na MIT-u (Massachusets Institute of Technology), te je bio uspješan
u poljima čiste i primjenjene matematike. Wiener dolazi na ideju kibernetike
potaknut razvojem zračne obrane. Termin „Kibernetika“ prvi je put primjenjen
sredinom 18.st. Wiener svoju koncepciju kibernetike, kao osnove za proučavanje
procesa upravljanja složenim biološkim i mehaničkim sustavima, proširuje i na
"društvo", tj. na socijalne sustave. Smatrao je da : Stanje u kojem izdajemo

recimo zastupa akademik J. Bober) i koji polazi od postavke da je kibernetika
ustvari informatika, tj. disciplina koja se bavi obradom informacija.

7) Samoregulativni pristup - Samoregulativni (samoupravni) pristup kibernetici i
ujedno jedno karakteristično britansko shvaćanje (FH George), polazi od
Wienerovog stajališta, ali kompletira koncepciju složenosti sustava uvodeći
pojmove samoregulacije i adaptacije.

Kibernetika kao put stvaranja opšte teorije upravljanja

Snaga ideje koja leži u osnovi kibernetike sadržana je u tome što su jasno

pokazani putevi stvaranja opšte teorije upravljanja. Iako su se mnogi protagonisti

klasičnog procesa ironično odnosili prema kibernetici, ona je ipak nastavila svoj

pobedonosni hod, potvrđujući pravo na afirmaciju svojim teorijskim i praktičnim

rezultatima koji su je doveli do toga da kao nauka ima pravo na akademsko

priznanje.

Osnovna tri obeležja kibernetičkih sistema su:



Složenost



Stohastičnost