MAPLE
Maple je korisni
č
ki program (aplikacija) isklju
č
ivo namijenjen za napredne
matemati
č
ke prora
č
une, koji uklju
č
uju algebru, diskretnu matematiku, numeri
č
ka i
simboli
č
ka izra
č
unavanja, grafi
č
ki prikaz rezultata itd. Sli
č
no kao i Matlab, Maple je
interpreter, tj. naredbe izvršava jednu za drugom, i sadrži veliki broj ugra
đ
enih funkcija i
operacija, grupisanih po odgovaraju
ć
im oblastima.
Izvršavanje naredbi se u Maple vrši njihovim ukucavanjem u komandnoj liniji i
pritiskom na taster Enter. Izgled komandnog prozora Maple 6.0 je dat na narednoj slici.
Linija menija
Komandna linija
Slika 1. Izgled komandnog prozora Maple 6.0
Ono što se odmah da uo
č
iti je da komandni prozor ima
liniju menija
i
komandni editor
.
Liniju menija
č
ine opcije (
File
,
Edit
,
View
,
Insert
itd.), pri
č
emu se njihova upotreba
može intuitivno zaklju
č
iti na osnovu analognih opcija iz drugih aplikacija. Od svih opcija
iz menija u nastavku
ć
emo pomenuti Help i Insert.
Komandni editor
je prostor u kojem
se unose i izvršavaju komande, prikazuje rezultat operacija u simboli
č
kom, numeri
č
kom
ili grafi
č
kom obliku itd.
Help
Help je opcija iz menija koja omogu
ć
ava prikaz svih potrebnih pomo
ć
nih informacija
koje se ti
č
u rada sa Maple-om uopšte. Help opcija se može aktivirati bilo iz komandne
linije, bilo kombinacijom dugmadi sa tastature
Alt+H
. Ukoliko želimo dobiti pomo
ć
ne
informacije za neku od komandi dovoljno je ispisati komandu u komandnoj liniji,
pozicionirati kursor bilo gdje unutar naredbe i pritisnuti taster F1 na tastaturi.
Insert
Ova opcija nam, izme
đ
u ostalog, omogu
ć
ava da odlu
č
imo na koji na
č
in
ć
emo tretirati
tekst ispisan u komandnoj liniji. Izgled Insert menija dat je na sljede
ć
oj slici.
1
Slika 2. Izgled Insert menija
Neke bitne podopcije su navedene sa objašnjenjem u slede
ć
oj tabeli.
Neke od opcija iz Insert
menija
Pre
č
ica za
opcije
Objašnjenje opcija
Text input
Ctrl+T
Unosimo samo tekst
Standard Math
Ctrl+R
Unosimo matemati
č
ke izraze koji se ne
izvršavaju
Maple Input
Ctrl+M
Unosimo Maple naredbe koje se izvršavaju
Standard Math Input
Ctrl+G
Unosimo matemati
č
ke naredbe koje se
izvršavaju
Kao što se vidi iz tabele, Maple Input i Standard Math Input daju izvršive izraze, dok
preostala dva unosa ne daju. Na slede
ć
oj slici je dat primjer izra
č
unavanja vrijednosti
sume koriš
ć
enjem pomenuta dva unosa.
Rezultat
Naredba
Slika 3. Razlike u prikazu Maple Input i Standard Math Input-a
Mi
ć
emo u daljem radu uglavnom koristiti Maple Input.
2
ispisuje rezultat izvršene naredbe, dok se u slu
č
aju dvota
č
ke rezultat ne ispisuje, iako se
naredba izvrši.
Sli
č
no kao u Matlab-u, promjenljive nije potrebno deklarisati u Maple-u. Operator
dodijele
:=
(obratiti pažnju na dvota
č
ku kao sastavni dio operatora) kreira promjenljivu,
koja se nalazi na lijevoj strani tog operatora, i toj promjenljivoj dodijeljuje vrijednost koja
se nalazi sa desne strane operatora. Na primjer, ukoliko u radnom prostoru ne postoji
promjenljiva
a
, onda
ć
e operacija
a:=3
kreirati tu promjenljivu i dodijeliti joj vrijednost 3.
Ukoliko želimo editovati (modifikovati) neku od postoje
ć
ih grupa komandi
dovoljno je vratiti se na odgovaraju
ć
u grupu i napraviti željene modifikacije. Pritiskom
na Enter, ili opcijom
Edit / Execute / Selection
, izvršava se ta grupa komandi.
U
nastavku
ć
e biti objašnjen odre
đ
en broj
č
esto koriš
ć
enih naredbi u Maple-u.
>
a:=sqrt(3);
:=
a
3
sqrt(argument)
je funkcija koja daje kvadratni korijen argumenta, pri
č
emu se
argument navodi u zagradama. Prime
ć
ujemo da rezultat nije ispisan u numeri
č
kom obliku,
ve
ć
u simboli
č
kom. Da bismo dobili numeri
č
ku vrijednost izraza koristimo funkciju
evalf
i to u slede
ć
em zapisu:
>
a:=sqrt(3);
:=
a
3
>
evalf(%);
1.732050808
evalf(%)
daje numeri
č
ku vrijednost poslednjeg izvršenog izraza. Ukoliko baratamo sa
ve
ć
im brojem grupa naredbi onda se može desiti da ne znamo koji je poslednji izvršeni
izraz, pa se može koristiti oblik naredbe
evalf
kod koga se izraz od koga se traži
vrijednost navodi unutar zagrada. Na primjer:
>
a:=evalf(sqrt(3));
:=
a
1.732050808
Druga korisna funkcija je
ifactor
koja vrši faktorizovanje argumenta koji je cio broj.
Primjer koriš
ć
enja ove funkcije je dat u nastavku:
>
ifactor(10!);
( )
2
8
( )
3
4
( )
5
2
( )
7
Argument tako
đ
e može biti racionalan broj, tj. razlomak sa cjelobrojnim imeniocem i
brojiocem, pa u tom slu
č
aju funkcija vrši faktorizovanje i imenioca i brojioca, uz
eventualno skra
ć
ivanje istih prostih
č
inioca.
>
ifactor(220/320);
(
)
11
( )
2
4
4
