VISOKA ZDRAVSTVENO SANITARNA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA “VISAN”
SEMINARSKI RAD
Predmet: Interna medicina
DEGENERATIVNE BOLESTI KIČMENOG
STUBA
3
2. ANATOMIJA KIČMENOG STUBA
Kičmeni stub je u osnovi, najduži deo osovinskog, aksijalnog skeleta. On trupu daje
čvrstinu, a svojom elastičnošću omogućuje mu pokretljivost. Kičmeni stub grade kičmeni
pršljenovi (vertebrae), između kojih se nalaze diskovi koji funkcionišu kao amortizeri. U
formiranju ovog dela učestvuje 33‐34 pršljena, koji su međusobno povezani zglobovima,
vezama i mišićima u jedinstvenu celinu. [2]
Zavisno od dela kičmenog stuba koji grade, dele se na:
vertebrae cervicaleles ‐ 7 vrtanih pršljenova (C1‐C7),
vertebrae thoracicae ‐ 12 grudnih pršljenova (TH1‐TH12),
vertebrae lumbales ‐ 5 slabinskih pršljenova (L1‐L5),
vertebrae sacrales ‐ 5 krsnih prsljenova (S1‐S5), sraslih u os sacrum,
vertebrae coccygae ‐ obicno 4 trtična pršljena (Co1‐Co4), spojenih u os coccyges.
Pršljen pripada tipu kratkih kostiju, nepravilnog oblika. Na njemu se razlikuju telo (corpus
vertebrae), luk (arcus vertebrae), kičmeni otvor (foramen vertebrae) i nastavci. Postoji jedan
neparan, rtni (proccesus spinosus) i tri parna nastavka, poprečni (proccesus transversus) i gornji i
donji zglobni nastavci (proccesus articulares superiors et inferiors).
Cervikalni sindrom je najčešće uzrokovan sužavanjem intervertebralnih otvora vratnog
dela kičme pri čemu dolazi do iritiranja nervnih korenova vratnog dela KM ligamenta i krvnih
sudova. Degenerativne promene (intervertebralne osteohondroze i spondiloartroze sa reaktivnim
deformirajućim promenama na spoljnoj i osteofita prema unutrašnjoj površini pršljenova) na
cervikalnom delu kičme su najčešći uzrok, njima se pridružuju i mikrotraume, poremećaji
statike, profesionalna oštećenja usled dugotrajnog nepovoljnog položaja glave i vrata, zapaljivi
procesi, reumatska i česta nahladna oboljenja (mijalgije i bolne kontrakture mišića zadnje lože
vrata).
Involucija intervertebralnih diskova, praćena su spondiloartrozom, osteofitima na
zglobnim kapsulama i okoštavanju pripoja ligamenata, koji dovode do kompresije nervnih
korenova i otežavaju cirkulaciju krvi u a. vertebralis [3]. Sve to dovodi do brojnih tegoba kod
bolesnika, bolova u predelu potiljka i vrata, koji se šire na gornji deo leđa, lopatice i ramena i
spuštaju duž jedne ili obe ruke. Ponekad se jave mravinjanja duž ruke, utrnulost prstiju sa ili bez
motornih neuroloških ispada. Ako bude zahvaćen simpatikus nastaju vaskularne smetnje.
4
Svaki pršljen je nepravilna kost. Veličina varira u zavisnosti od položaja u kičmenom
stubu, opterećenju, držanju i patološkim stanjima. Duž kičme moguće su promene za
prilagođavanje pršljenova u različitim pozicijama koje se odnose na fizički stres i mobilnost [5].
Svaki pršljen ima telo, koje se sastoji od velikog prednjeg, srednjeg dela (centrum) i
zadnjeg pršljenskog luka, koji se naziva neuronski luk. Telo se sastoji od sunđerastog koštanog
tkiva. Ova spongiozna kost je pokrivena tankim slojem koštane kore (ili kompaktne kosti), od
čvrstog i gustog tipa koštanog tkiva. Pršljenski luk i nastavci (procesusi) imaju deblje obloge od
korteksne kosti. Gornja i donja površina tela pršljena su spljoštene i grube kako bi omogućile
vezanje za međupršljenski disk [1]. Ove površine su kičmene ploče koje su u direktnom kontaktu
sa međupršljenskim diskom i formiraju zajedničku vezu.
Priključne ploče se formiraju iz zadebljalog sloja sunđeraste kosti i pršljenskog tela, tako da
gornji sloj bude gušći. Te ploče funkcionišu tako da sadrže susedne diskove, za ravnomerno
širenje opterećenja i da obezbede vezivanje za kolagenska vlakna diska. One takođe deluju kao
polupropusni interfejs za razmenu vode i rastvorenih materija.
Kičmeni luk formira nastavke i ploče (lamine). Dva nastavka polaze na strane kičmenog
tela da se priključe telu u luk. To su su kratki debeli nastavci (procesusi) koji se protežu, jedan sa
svake strane, pozadi, od raskrsnice u zadnje-bočnoj površini centruma, na gornjoj površini. Iz
svake peteljke ide široka ploču, a liske, sa projekcijom unazad, a u sredini se prispajaju i
završavaju u pršljenskom luku [4]. Tako i čine zadnju granicu pršljenskog otvora, koji
upotpunjuje njegov trougao. Gornje površine lamine su grube da bi omogućile vezanje za
ligamente.
Ovi ligamenti povezuju ploče susednih pršljenova duž kičme sa nivoa drugog vratnog
pršljena. Iznad i ispod drške su plitke depresije koje se zovu pršljenski zarezi (viši i niži). Kada
se pršljen zglobljava, zarezi se usklađuju s onima na susednim pršljenovima i s njima čine otvore
mrđupršljenskog otvora. Otvori (foramina) dopuštaju ulaz i izlaz kičmenih nerava od svakog
pršljena, zajedno sa pripadajućim krvnim sudovima. Zglobljavanje pršljenova pruža snažan
oslonac za telo [5].
Na pršljenu ima sedam nastavaka; trnoliki nastavak, dva poprečna i četiri zglobna. Veliki
deo pršljena se unazad proširuje u trnasti nastavak koji se projektuje u sredini. Kod ljudi je
usmeren unazad i prema dole od raskrsnice u lamini, ali kod životinja bez uspravnog položaja su
usmereni prema gore [2].
