Univerzitet u Kragujevcu
Agronomski fakultet Čačak
Mikrobiološka proizvodnja i primena enzima
Seminarski rad
Industrijska mikrobiologija
Mentor: Prof. dr Dragutin A. Đukić
Student: Mitrović Andrijana 47/2014
Čačak, Decembar 2016
3
Prosti enzimi
Prosti enzimi (peptidi) sastoje se samo od proteinskog dela. Takvi su na primer pepsin,
tripsin, ureaza i većina hidrolaza.
Složeni enzimi
Složeni enzimi (proteidi) pored proteinskog dela sadrže i neproteinski deo.
Proteinski deo se naziva
apoenzim
, a neproteinski deo se naziva
koenzim
. Složeni enzim se
znači sastoji iz dve komponente, apoenzima i koenzima, i zajedno čine
holoenzim
.
Apoenzim kao proteinski deo enzima ispoljava osobine samih proteina, a to su: koloidna
priroda, termolabilnost, nemogućnost dijalizovanja, slaba difuzija, zanemarljivo mali
osmotski pritisak, itd. Sve ove osobine su jako važne sa mikrobološkog stanovišta jer
značajno utiču na karakteristike same reakcije, što znači da značajno mogu da doprinesu
povoljnom toku dejstva enzima, a isto tako mogu da prouzrokuju dosta štete.
Struktura apoenzima može biti primarna, sekundarna, tercijana i kvaternarna, i od njega zavisi
specifičnost enzima prema supstratu. Ukoliko se iz enzima izostavi proteinski deo, odnosno
apoenzim katalitička aktivnost određenih enzima može u potpunosti da izostane.
Koenzimi su jedinjenja neproteinske prirode, najčešće organska jedinjenja koja imaju
osobine: mala molekulska masa, termostabilnost, mogućnost dijalizovanja. Zbog osobine da
podležu dijalizi oni se lako mogu odvojiti od proteinskog dela enzima, odnosno apoenzima.
Koenzimi po svojoj strukturi mogu biti:
1. Koenzimi derivati vitamina (B1, B2, B6, B9, PP)
2. Koenzimi trifosforibonukleutida (ATP, GTP, UTP, CTP)
3. Koenzimi hemini i njihovi derivati
Koenzimi reaguju sa supstratom, ali je utvrđeno da oni nisu odgovorni za specifičnost
delovanja enzima, ali i kao takvi su od esencijalnog značaja za katalitičku aktivnost enzima.
Ako uzmemo kao primer koenzim derivat vitamina B6, on u zavisnosti od prirode apoenzima,
na primer kombinovanjem sa dva potpuno različita apoenzima, on može da katalizuje dve
potpuno različite hemijske reakcije.
