Multimedija i grafika

PITANJA I

ODGOVORI

MULTIMEDIJA

SADRŽAJ

MULTIMEDIJA...........................................................................................................................................1

PROIZVODNJA MULTIMEDIJALNOG SADRŽAJA..................................................................................... 19

VIDEOTEHNIKA ...................................................................................................................................... 34

AUDIOTEHNIKA ..................................................................................................................................... 45

MULTIMEDIJA

1. Navedi komponente multimedijalnog sistema.

Multimedijalni    sistem    sadrži    sve    komponente    koje   učestvuju   u    proizvodnji
digitalnih  multimedijalnih  sadržaja,  njihovoj  distribuciji  (prenosu  i   isporuci
korisniku),  kao  i  njihovom  prikazivanju.  Za  proizvodnju  sadržaja  koriste  se
odgovarajući  programi  i  alati  (softver),  računari,  kamere,  digitalni  fotoaparati,
skeneri,  mikrofoni i  mnogi  drugi  uređaji.  Za  prikazivanje  multimedijalnih  sadržaja
koriste se različite vrste monitora, TV prijemnici, projektori...

2. Navedi i objasni načine distribucije multimedijalnih sadržaja.

Distribucija  sadržaja  vrši   se  „online“  (preko  računarskih  mreža,  „u  realnom
vremenu“)  ili  „offline“  (preko  memorijskih  uređaja  –  CD,  DVD,  eksterni  hard
diskovi,  fleš  memorije...).  Može  se  koristiti  i  kombinacija  ovih  načina  distribucije,
pri  čemu  se  „online“  distribuiraju  najvažniji  sadržaji  i  informacije,  a  za  šire
informisanje  dodaju  se  tim  sadržajima  linkovi  ka  web-stranama   sa  dodatnim
sadržajima ili se ti sadržaji isporučuju na memorijskim uređajima (CD, DVD...).

3. Navedi područja primene multimedije.

Prve  oblasti  primene  multimedije  su  grafički i  web  dizajn  (izrada  web  stranica  i
sajtova) i oblast zabave (slušanje muzike, gledanje video sadržaja, multimedijalne
računarske igre). Međutim, multimedija je danas ušla u sve oblasti našeg života,
tako  da  je  postala   sastavni  poslovanja,  obrazovanja,  medicine,  uprave,
svakodnevnih aktivnosti u kući, trgovini, saobraćaju, na odmoru... Prisutna je i na
mnogim  javnim  mestima  –  u  hotelima,   trgovinskim  centrima,  na  autobuskim  i
železničkim stanicama, u muzejima...

4. Objasni značaj primene multimedije na web-u.

Putem web-a multimedijalni sadržaji postaju dostupni svima, a mogu se gledati i
preuzimati sa bilo koje Internet lokacije iz čitavog sveta. Oni značajno doprinose
atraktivnosti web stranica i sajtova. Bez multimedije (slike, zvuka, animacije,
videa) web stranice bi bile dosadni sadržaji, ispisani suvoparnim tekstom.

5. Šta je hipertekst, a šta hipermedija?

Hipertekst je tekstualni sadržaj sa vezom (linkom) prema drugim tekstovima.
Kada hipertekst vodi ka drugim vrstama sadržaja (grafika, zvuk, video) nastaje
hipermedija.

6. Navedi najvažnije mogućnosti primene teksta u multimediji.

nedostatak vektorske grafike u odnosu na rastersku je nemogućnost prikazivanja
fotorealističnih slika (prelazi i nijanse pojedinih boja).

9. Bitmapirana (rasterska) grafika se odlikuje sledećim karakteristikama

(zaokruži tačne odgovore):

a)  zauzima vrlo malo memorijskog prostora;
b)  zauzima vrlo mnogo memorijskog prostora;
c)  prikazuje veliki broj različitih nijansi boja;
d)  koristi se za prikazivanja fotorealističnih slika i složenih crteža sa

finim detaljima;

e)  ne menja kvalitet pri promeni dimenzija slika;
f)   značajno menja kvalitet pri promeni dimenzija slika;
g)  koristi se uglavnom za izradu jednostavnih crteža, šema, logotipa i

slično.

Rasterska  grafika  je  „crtanje“  pomođu  matrice  tačaka–piskela,  pri  čemu  svaki
piksel  posebno  nosi informaciju  o  boji koju  reprodukuje.  U  odnosu  na  vektorsku
grafiku, rasterska ima niz nedostataka. Veličina slike dobijene na ovaj način i njen
kvalitet  zavise  od  broja  piksela  koji  je  čine.  Povećanje  rasterske  slike  postiže  se
uvećanjem  postojećih  piksela  ili  dodavanjem  novih,  a  smanjivanje  slike
umanjivanjem  ili  oduzimanjem  piksela.  Tim  postupkom  dobija  se  fizički  veća  ili
manja slika, ali s izraženim opadanjem njenog kvaliteta.

Osim  zavisnosti   kvaliteta  od  veličine,  slike  napravljene  rasterskom  grafikom
zauzimaju  mnogo  više  memorijskog  prostora  od  slika  napravljenih  vektorskom
grafikom  zbog  toga  što  svaki  piksel  može  prikazati  samo  jednu  boju,  ali  sadrži
podatke  i  o  svim  bojama  koje  se  mogu  prikazati.  I  pored  ovih  nedostataka,
značajna prednost rasterske grafike je mogućnost prikazivanja fotorealističnih slika
i složenih crteža sa finim detaljima.

10. Šta je rezolucija slike i u kojim jedinicama se izražava?

Rezolucija je mera preciznosti predstavljanja slike. Ona se može definisati na dva
načina, kao relativna i kao apsolutna. Relativna rezolucija je broj piksela po jedinici
dužine (obično se uzima da je jedinica dužine inč), a apsolutna rezolucija je
ukupan broj piksela posmatrane slike.

Rezolucija se izražava u jedinicama koje se nazivaju broj piksela po inču (ppi –
pixel per inch) ili broj tačaka po inču (dpi – doth per inch). Prvi način izražavanja
uglavnom se koristi za predstavljanje slike na monitorima (ekranima), a drugi u
štamparskoj tehnologiji.

Uobičajene  rezolucije  slika  za  prikaz  na  ekranu  su  72–150  ppi  (web  fotografije
obično  imaju  rezoluciju  72  ppi).  Za  štampu  se  koristi  rezolucija  100–600  dpi.
Najčešće je primenjena rezolucija 300 dpi za kolor štampu na mlaznom štampaču,
za  štampanje  publikacija  i  za  offset  štampu,  a  180  dpi  za  fotografije  u  boji  na
laserskom  štampaču   i  za  štampanje  crno-belih  fotografija  i  drugih  crno-belih
sadržaja.

11. Šta je dinamički raspon
slike?

Dinamički raspon određuje preciznost predstavljanja pojedinačnih piksela. Izražava
se brojem različitih nijansi boja kojima je predstavljen jedan piksel. Dinamički
raspon monohromatskog (crno-belog) piksela meri se brojem nijansi sive boje, a
dinamički raspon piksela u boji meri se ukupnim brojem nijansi svih boja.

12.

Šta

boje?

Svetlost se sastoji od više komponenata, od kojih svaka ima određenu učestanost.
Skup svih komponenti svetlosti čini svetlosni spektar. Oblast vidljive svetlosti nalazi
se u opsegu od 380 do 740 nm (nanometara), ali se smatra da čovek prima (vidi)
svetlost sa talasnom dužinom od 400 do 600 nanometara. Svakoj učestanosti iz
tog opsega odgovara određena boja, pa se vidljivi deo svetlosnog spektra naziva
spektar boja.

Ljudsko  oko  je  u  stanju  da  raspozna  oko  350  000  boja. Nešto  je  ostljivije  prema
nijansama  zelene  boje.  U  čovekovom  oku  boje  se  mogu  razlikovati  zahvaljujući
mrežnjači  (retini),  koja  se  sastoji  od  štapića  (crno-belih  receptora)   i   čepića
(receptora  za  boje).  Postoje  tri  vrste  čepića  koji su  osetljivije  na  određene  delove
(učestanosti) iz vidljivog spektra svetlosti – crvenu, zelenu i plavu boju.

Dva osnovna modela za predstavljanje boja su aditivni i suptraktivni.

13. Objasni aditivni model
boja.

Aditivni  model  nastaje  dodavanjem  (adicijom)  boja. To  je  tzv.  RGB  model  sa  tri
osnovne  boje:  crvenom,  zelenom  i  plavom.  Naziv  ovog  modela  je  nastao
kombinacijom  početnih  slova  engleskih  naziva  za  te  tri  osnovne  boje:  R  (red),  G
(green)  i  B  (blue).  Sve  ostale  boje  dobijaju  se  mešanjem  (dodavanjem)  osnovnih
boja.  Kombinacija  svih  osnovnih  boja  u  istom  odnosu  daje  belu  boju,  a  odsustvo
svih  komponenti  –  crnu.  Crvena  i  plava  boja  daju  purpurnu  boju  (koja  se  obično
naziva magenta), plava i zelena daju cijan, a crvena i zelena žutu boju. RGB model
se koristi za predstavljanje slike na monitorima, TV ekranima i projektorima.

14. Objasni suptraktivni model
boja.

Suptraktivni  model  nastaje  oduzimanjem  boja.To  je  tzv.  CMYK  model  sa   četiri
osnovne  boje:  plavozelenom  (cijan),  purpurnom  (magenta),  žutom i crnom.  Naziv
modela takođe je nastao kombinacijom početnih slova engleskih naziva za njegove
četiri osnovne boje (C – cian, M – magenta, Y – yellow i K – black, pri čemu je za
crnu  boju  uzeto  završno  slovo  naziva  jer  bi  se  početno  slovo  preklapalo  sa
oznakom  za  plavu  boju  u  aditivnom  modelu).  CMYK  model   se  primenjuje  u
slučajevima kada se boje grade odbijanjem svetlosti i kada se vrši  nanošenje boje
na neku podlogu (slikanje, štampanje).

oznaka HSV (hue–ton, saturation–zasićenost, brightness velue-osvetljenost) ili
HSL (hue–ton, saturation–zasićenost, lightness–sjajnost).

Ton određuje nijansu boje. Opisuje se u kolornom krugu (sl. 5), u kojem ugao od 0º
predstavlja crvenu boju, od 60º žutu, od 120º zelenu, od 180º plavozelenu (cijan),
od 240º plavu, a od 300º purpurnu (magenta).

Zasićenost određuje intenzitet boje i ima vrednost od 0 do 100%, pri čemu
intenzitet 0% predstavlja belu, crnu ili sivu boju, a intenzitet 100% čistu boju.

Osvetljenost i sjajnost daju procenat crne ili bele boje koja se meša sa
posmatranom bojom. Takođe, imaju vrednost od 0 do 100% (0%–crna boja, 50%–
čista boja, 100%–bela boja).

15. Navedi znakove (brojeve i slova) koji se koriste za predstavljanje

računarskih boja?

Računarsko mešanje boja se naziva interpolacija. Kod RGB modela za
predstavljanje boja se koristi 24-bitni binarni zapis (za svaku boju po 8 bitova). To
znači da svaka boja može imati 2

= 256 različitih nijansi (može biti predstavljena

brojevima od 0 do 255), a ukupan broj kombinacija je 2

= 16 777 216.

Za predstavanje boja na web-u koristi se 16 znakova–brojeva i slova
(heksadecimalni sistem):

0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E i F.

Ispred svakog broja stavlja se znak „#“, što označava zadavanje vrednosti kao
heksadecimalnog broja. Oznake za neke osnovne kombinacije (boje) za web
prikazane su u tabeli:

CRVENA

ZELENA

PLAVA

RGB BOJA

255 (#FF)

BELA
(#FFFFFF)

255 (#FF)

0 (#FF)

ŽUTA
(#FFFF00)

255 (#FF)

0 (#FF)

255 (#FF)