UNIVERZITET U BANJOJ LUCI
PRIRODNO - MATEMATIČKI FAKULTET
ODSJEK: TEHNIČKO VASPITANJE I INFORMATIKA
GRAĐEVINARSTVO I TEHNOLOGIJA 2
SEMINARSKI RAD
NOVI RAZVOJNI DOKUMENTI EVROPSKE UNIJE – KA
INTEGRISANOM PROSTORNOM RAZVOJU
Mentor:
Student:
Prof. dr Milenko Stanković
Boris Topalović 235/15
Banja Luka, 16.03.2017. godine
2. PERSPEKTIVA PROSTORNOG RAZVOJA EU
Perspektiva prostornog razvoja Evropske unije(ESDP) je dokument koji je usvojen
na neformalnom sastanku ministara nadležnih za prostorno planiranje, održanom
10-11 maja 1999. godine u Potstadu, tj. pokrajini Njemačke [3].
Prema mišljenju ministara tri najznačajnija cilja ovog dokumenta su:
ekonomska i socijalna kohezija;
očuvanje i upravjanje prirodnim resursima i kulturnim nasljeđem;
uravnoteženija konkurentnost evropske teritorije [3].
ESDP je pogodan dokument za podsticanje saradnje i on će služiti kao politički
okvir kako državama članicama tako i njihovim regijama i lokalnim vlastima.
Evropska perspektiva prostornog razvoja zasniva se na cilju EU da postigne
uravnotežen i održiv razvoj, naročito putem jačanja ekonomske i socijalne
kohezije. Prema definiciji sadržanoj u Brantlendskom izvještaju Ujedinjenih
nacija /United Nations Brundtland Report/
1
, održivi razvoj ne podrazumijeva samo
ekološki zdrav ekonomski razvoj, koji čuva postojeće resurse za buduće
generacije, već obuhvata i uravnotežen prostorni razvoj. To posebno znači
usaglašavanje socijalnih i ekonomskih zahtjeva prostornog razvoja neke oblast sa
njenim ekološkim i kulturnim funkcijama, doprinoseći tako održivom, i u većoj
razmjeri, uravnoteženom teritorijalnom razvoju [3].
Slika br. 1 Trougao ciljeva,
[4].
1
Svjetska komisija za zaštitu životne sredine i razvoj / World Commission on Environment and
Development/: Naša zajednička budućnost / Our Common Future, Njujork, 1987.
Evropske institucije i vlada i administrativne vlasti na nacionalnom, regionalnom i
lokalnom nivou treba da teže ostvarenju ciljeva sadržanih u ESDP-u. Prilikom
primjene ESDP-a, države članice moraju tijesno sarađivati jedna sa drugom, kao i
sa Evropskom komisijom [3].
Jedan od značajnih ciljeva pored ekonomskog i socijalnog je ekološki. Tokom
godina, ekološka politika Zajednice posvećuje sve veću pažnju razvoju urbanih
oblasti donoseći zakonske propise o otpadu i tretiranju vode, buci i zagađenju
vazduha. Na primjer, nacionalni zakoni i metode planiranja upotrebe zemljišta
često sadrže odredbe o ograničenju buke, utičući tako na razvoj novih
infrastruktura. Slično tome, ograničenja koncentracije zagađivača vazduha mogu
imati direktne uticaje na urbani razvoj i industrijska područja. Zahtjevi ekološke
politike postaju važan faktor prilikom osnivanja ili promjene mjesta preduzeća [3].
Takozvani “efekat staklenika”, to jest koncentracija gasova koji doprinose
globalnom zagrijavanju zemljine atmosfere, predstavlja glavni izazov za ekološku
zaštitu. Odgovornost za promjenu klime leži naročito u sagorijevanju velikih
količina fosilnih goriva u energetskim i transportnim sektorima; uništavanju šuma;
jačanju poljoprivrede; i proizvodnji CFCs i halona. Kao protivmjera, treba se strogo
pridržavati obaveza o smanjenju CO2 koje je EU preuzela u Kjotou
2
[3].
Politika prostornog razvoja može dati značajan doprinos zaštiti klime, kroz uštedu
energije putem struktura i položaja naselja koje smanjuju potrebu za saobraćajem,
kao i kroz upotrebu obnovljivih izvora energije koji ne sadrže CO2 . Vršeći funkciju
“zelenih pluća”, evropske šume su izuzetno važne za održivi razvoj. On takođe
podrazumijeva optimalnu upotrebu šumskih resursa Evrope. U tom kontekstu,
treba dati prioritet održivom upravljanju šumama [3].
2
U јаpаnskоm grаdu Kјоtu 1997. gоdinе оkо 50 zеmаlја pоtpisаlо је okvirnu kоnvеnciјu Uјеdinjеnih
nаciја о klimаtskim prоmеnаmа, čiјi је cilј sprеčаvаnjе i smаnjivаnjе еmisiје gаsоvа, prе svеgа
CO2, kојi sе smаtrајu glаvnim uzrоčnicimа pоrаstа tеmpеrаturа nа Zеmlјi, оdnоsnо stvаrаnjа
еfеktа stаklеnе bаštе.
