Pojam i vrste softvera

Univerzitet za poslovne studije

Banja Luka

Fakultet pravnih nauka

SEMINARSKI RAD

TEMA: Pojam i vrste softvera

Student: Profesor:

Kristina Lopin Milica Tepšić

Maj, 2017

SADRŽAJ

1. UVOD …………………………………………………………………………1
2. HARDVER, SOFTVER I RAČUNARSKI PROGRAMI .................................3
2.1. Izvršavanje programa računar .......................................................................3
2.1.1.Dokumentacija programa ..........................................................................3
2.1.2. Ažuriranje programa ................................................................................4
2.1.3. Kompatibilnost programa ........................................................................4
2.1.4. Odricanje od odgovornosti za kvalitet programa .....................................4
2.1.5. Licenciranje programa ..............................................................................4
2.1.6. Distribucija programa ...............................................................................5
2.1.7. Klasifi kacija soft verskih proizvoda ........................................................5
3. SISTEMSKI SOFTVER ......................................................................................5
3.1. Operati vni sistemi ..........................................................................................6
3.1.1. Podizanje operati vnog sistema .................................................................6
3.1.2. Funkcionalnosti operativnog sistema ........................................................7
3.1.3. Windows operati vni sistem ......................................................................9
3.1.4. Unix operati vni sistemi ............................................................................9
3.1.5. Klasifikacija i terminologija komponenti operativnog sistema ................9
3.2. Jezik računara i kompajleri ...........................................................................10
4. APLIKATIVNI SOFTVER ...............................................................................11
4.1. Integrisani aplikati vni programski paketi .....................................................11
4.2. Set aplikativnih programa ..............................................................................12
5. RAČUNARSKE PLATFORME ........................................................................12
6. ZAKLJUČAK .....................................................................................................16
LITERATURA .......................................................................................................17

1.UVOD

U svakodnevnom životu, za riješavanje bilo kojeg problema uključeni su brojni faktori
– rad, komunikacije, transport, finansije itd. Većinu ovih problema mogu riješavati
računari. Međutim, računari su skup neverovatno sofisticiranog hardvera, koji prepoznaje
samo binarne signale (1 i 0). Ključno pitanje je kako čovjek može uspostaviti
komunikaciju sa tako kompleksnim računarom? Upravo tu svoje mijesto nalaze softverski
proizvodi – programi. Programi omogućavaju ljudima da prenesu određene vrste
problema u računar koji ih, zatim, obrađuje (procesira) i vraća riješenja. Dakle, programi
su set računarskih instrukcija dizajniran za riješavanje različitih problema, koji se unosi
u memoriju računara preko tastature ili drugih ulaznih uređaja. Programe pišu programeri.
Programi su računarski softver smiješten u memoriji računara, tako da računar
može lako preći sa izvršavanja jednog zadatka, na drugi, zatim se vratiti na prvi, bez
ikakve modifikacije hardvera. Na primjer, jednostavnim aktiviranjem miša računar može
preći sa procesiranja teksta (MS Word

aplikacija) na skidanje e-pošte (MS Outlook

aplikacija)

ili pretraživanje web-a (Internet Explorer pretraživačka aplikacija). Programi su
nevidljivi, neopipljivi i kompleksni proizvodi. Leonardo da Vinči je muziku nazvao
„oblikovanje nevidljivog“, što se može primjeniti , čak i mnogo približnije za opis
računarskog programa.
Dakle, programi obezbjeđuju prilagodljivost i višestruku namjenu hardvera računara
za različite praktične potrebe.

2.1. Izvršavanje programa računara

Većina računarskih programa sastoji se od miliona jednostavnih instrukcija mašinskog
jezika za izvršavanje neke aritmetičke operacije. Mašinske instrukcije su slične onim u
aktuelnim programima, ali bez detalja. Računar do te tačke već učita (kopira) program
sa čvrstog diska u radnu memoriju (RAM) tako da ga CPU (procesor) može vidjeti . CPU
automatski uzima i izvršava instrukcije u sekvencama serije uzastopnih memorijskih
adresa, sve dok ne dobije instrukciju da „skoči“ na drugu adresu, na primjer, na memorijsku
lokaciju 100, zatim 101, 102 i 103 koje kažu šta CPU treba da uradi, na primjer:
(100) – pročitaj broj uskladišten na memorijskoj adresi 2000 i smjesti ga u registar A;
(101) – uzmi broj sa memorijske adrese 2001 i premjesti ga u registar B;
(102) – saberi sadržaje registara A i B i smjesti rezultat u registar C;
(103) – kopiraj broj iz registra C na memorijsku adresu 2002.
Programski jezici se još uvijek koriste za rješavanje problema koji se ne mogu riješiti
sa komercijalnim softverima. Međutim, praktično svi korisnici računara uspijevaju da
riješe gotovo sve radne probleme bez programiranja, koristeći savremene komercijalne
softvere. Programiranje vrše profesionalni programeri koji koriste programske jezike za
kreiranje i dotjerivanje komercijalnih aplikacija i drugih korisničkih programa.

2.1.1. Dokumentacija programa

Paket računarskog programa, generalno uključuje dokumentaciju sa instrukcijama
za instalaciju programa na čvrsti disk računara. Neki programski paketi , takođe, sadrži
tutorijale i priručnike koji objašnjavaju kako se program koristi .Većinu štampane soft -
verske dokumentacije proizvođači su zamijenili sa tutorijalima i help

(pomoćnom) funkcijom,

koje se na zahtjev korisnika javljaju na monitoru računara.Većina help

fajlova je

podržana sa on-line

help servisom, dostupnim preko web lokacije i Interneta. Većina ovih

funkcija je laka za upotrebu, dok neke zahtevaju napredna znanja.

2.1.2. Ažuriranje programa

Većina proizvođača neprekidno poboljšava svoje softverske proizvode, otklanjanjem
programskih grešaka (bagova) i dodavanjem novih funkcionalnosti . Kao rezultat
nove verzije popularnih sistemskih i aplikativnih programa objavljuju se svake 1-2 godine.
Da bi se programske verzije razlikovale, označavaju se sa brojevima i tačkom, na
primer Photoshop 8.0. Pri tome znači da se, na primker, program Adobe Premier 7.0
razlikuje u nekoliko karakteristika od verzije Adobe Premier 7.1, dok se verzija Photoshop
8.0

bitno razlikuje od verzije Photoshop 7.0

Svi komercijalni programi slijede ovu

konvenciju označavanja. Kada korisnik kupuje program, obično dobija tekuću verziju.
kada se pojavi nova verzija, korisnik je može ažurirati opcijom upgrde, plaćajući pri
tome proizvođaču samo troškove ažuriranja programa.

2.1.3. Kompati bilnost programa

Svaki kupac softverskih programa mora biti svijestan problema kompatibilnosti programa.
Naprimjer, ako korisnik kupi audio CD ne mora brinuti o specifikaciji tipa CD
plejera kojeg posjeduje, zato što svi proizvođači proizvode CD plejere prema opšte
prihvaćenom industrijskom standardu. Međutim, u svijetu računara ne postoji univerzalni
standard za proizvodnju softverskih proizvoda. Tako program proizveden za jedan
računarski sistem ne mora raditi na drugom računarskom sistemu: zato softverski paketi
sadrže oznake tipa „zahtijeva se Windows 9x ili XP OS sa 512 MB RAM memorije“.
Nove verzije programa su kompatibilne sa starijim verzijama, što se naziva kompatibilnost
unazad

jer je neophodno da nove verzije programa mogu reprodukovati /čitati

dokumenta pisana u starijim verzijama.

2.1.4. Odricanje od odgovornosti za kvalitet programa

Svaki programski paket sadrži licencni sporazum (ugovor) sa krajnjim korisnikom za
korišćenje prava na upotrebu kupljenog softvera – EULA (End User Licenses Agreemnet).
U ovom sporazumu tipično stoji da je „program obezbjeđen kao što jeste“, bez
ikakve garancije za kvalitet. Svaku grešku softvera u radu plaća korisnik, a proizvođač ili
distributer odbija svaku odgovornost. Naravno, iza ove izjave softverske kompanije se
kriju, pošto niko ne zna kako da proizvede softver bez grešaka.

2.1.5. Licenciranje programa

Kada korisnik računara kupuje programski paket on u stvari ne kupuje program nego
softversku licencu za korišćenje programa i to tipično na jednoj mašini. Većina licencnih
sporazuma uključuje ograničenja na pravo kopiranja sa CD (sa instalacionom verzijom
programa) na čvrsti disk, instalaciju programa i prenos informacije o programu drugim
korisnicima. Mnogo proizvođača nudi tzv. obimnu licencu (volume licenses) – specijalnu
licencu za cijelu organizaciju, školu ili državnu instituciju (tzv. Enterprise Editi on).
Praktično sav komercijalni softver je intelektualna svojina (copyright) tako da ne
može biti legalno kopiran i distribuiran drugim korisnicima. Neki proizvođači fizički štite
od kopiranja optičke diskove sa softverskim proizvodima, najčešće muzičkim i drugimsoft
verima za zabavu. Sledeći oblik blaže zaštite je zahtjev da se korisnik registruje i unese
serijski broj proizvoda prije instalacije programa na računar. Drugi vid zaštite soft -
verske intelektualne svojine je da neki proizvodi ne rade korektno, sve dok se ne registruju