Seminarski rad
Pravo radnika na štrajk
Mentor: Student:
Doc. Dr Brana Komljenović Radmila Opačić
Indeks br. 743/2014-IV
Banja Luka, decembar 2014.
S a d r ž a j:
Uvod
..........................................................................................................................................2
I Pojam štrajka
...........................................................................................................................3
1.1. Vrste štrajka........................................................................................................................6
1.2 Štrajk kao pravo i metod......................................................................................................7
1.3 Elementi odluke o stupanju u štrajk.....................................................................................8
1.4. Štrajkački odbor i njegove dužnosti....................................................................................9
II Materijalne pretpostavke dopuštenosti štrajka
............................................................................11
2.1. Pretpostavka titulara (nosioca) prava na štrajk.................................................................11
2.2. Pretpostavka obilježja spora ............................................................................................12
2.3. Pretpostavka slobodnog izbora ........................................................................................13
III Pravne pretpostavke dopuštenosti štrajka
..................................................................................14
3.1. Najava štrajka.....................................................................................................................14
3.2. Prethodno provođenje postupka mirenja............................................................................15
3.3. Objavljivanje pravila o poslovima koji se ne mogu prekidati za vrijeme štrajka..............16
3.4.
Objavljivanje poslova koji se ne mogu prekinuti za vrijeme štrajka.................................16
IV Zaključak
........................................................................................................................................17
Literatura
.............................................................................................................................................18
1
I Pojam štrajka
Prema Zakonu o štrajku (Službeni glasnik Repulike Srpske broj 26/97) štrajkom se smatra
otganizovani prekid rada u preduzeću, ustanovi i kod drugog domaćeg i stranog pravnog i
fizičkog lica koje zapošljava radnike. Štrajk može biti: generalni (na teritoriji Republike) ili
štrajk organizovan u pojedinim djelatnostima.
Odluku o stupanju u štrajk donosi organ sindikata ili većina radnika zaposlenih kod
poslodavca. Štrajk se najavljuje dostavljanjem odluke o stupanju u štrajk poslodavcu
najkasnije na pet dana prije dana otpočinjanja štrajka, odnosno od 24 časa, ako se radi o
štrajku upozorenja.
Organ kome je štrajk najavljen dužan je da najkasnije u roku od 24 časa od dana prijema
odluke stupi u kontakt sa štrajkačkim odborom, u cilju sporauzmnog rješavanja spora.
Ako se u tom periodu ne riješi spor, sreane u sporu dužne su da i za vrijeme štrajka nastave
pregovore, sve do konačnog rješenja spornih pitanja.
Štrajkački odbor je dužan da štrajk organizuje i vodi tako da štrajkom ne ugrožava
bezbjednost ljudi i imovine.
Isto tako štrajkački odbor i radnici koji učestvuju u štrajku nemogu spriječavati radnike koji
ne učestvuju u štrajku da rade, niti mogu spriječiti poslodavca da raspolaže sredstvima kojima
obavlja djelatnost.
U djelatnostima od posebnog javnog interesa, za vrijeme štrajka mora se obezbjediti
minimum procesa rada kojim se obezbjeđuje sigurnost ljudi i imovine, ili koji je nezamjenljiv
uslov života i rada građana ili rada drugih pravnih i fizičkih lica koja obavljaju privrednu ili
drugu djelatnost.
1
Djelatnostima od posebnog javnog i društvenog interesa smatraju se:
vodoprivreda;
vodoprivreda i vodosnabdijevanje;
komunalne djelatnosti;
proizvodnja osnovnih prehrambenih proizvoda;
zdravsrvena zaštiata sranovništva;
socijalna uaštita i dječija zaštita;
zaštita od požara;
osnovno obrazovamnje;
djelatnost državnih organa;
zdravstvena zaštita životinja.
Od posebnog javno i društvenog interesa su i djelatnosti od značaja za odbranu i bezbjednost
Repubkike, kao i poslovi koji su neophodni za izvršavanje međunarodnih obaveza Republike.
Minimum procesa rada za vrijeme štrajka, mora se obezbjediti i u djelatnostima u kojima bi
prekid rada, zbog prirode posla, mogao prouzrokovati opasnost po život i zdravlje ljudi ili
1
Doc.dr Brana Komljenović,Radno i socijalno pravo, „Prometej“ Banja Luka 2010, str 43/45
3
nanijeti štetu velikih razmjera (hemijska idnustrija, industrija čelika, crna i obojena
metalurgija i poslovi koji se obavljaju sredstvima ili materijalima koji luče radiološko
odnosno jonizirajuće zračenje).
Štrajkači odbor dužan je da odluku o stupanju u štrajk u djelatnostima od posebnog javnog
interesa dostavi poslodavcu, osnivaču i nadležnom državnom organu, najkasnije na osam dana
prije dana određenog za početak štrajka, odnosno na tri dana prije početka štrajka upozorenja.
Minimum procesa rada u javnim službama i javnim preduzećima utvrđuje osnivač, a kod
osralih preduzeća-poslodavac, pri čemu su dužni da uzmu u obzir mišljenje, prijedloge I
preimjdbe sindikata.
Najkasnije na tri dana prije početka štrajka, poslodavac je dužan da izvrši raspoređivanje
radnika na odgovarajuća radna mjesta u cilju obezbjeđivanja minimuma procesa rada za
vrijeme štrajka, u slučaju da do početka štrajka ne dođe do rješenja spora.
Prema mogućnostima, poslodavac, kod raspoređivanja radnika treba da vodi računa o stručnoj
spremi propisanoj za radno mjesto. Kod raspoređivanja radnika poslovodni organ dzžan je da
pribavi i uzme u obzir mišljenje sindikata. Radnici su dužni da postupe po rješenju o
raspoređivanju, a tim što prigovor na rješenje ne odlaže njegovo izvršenje. Članovi
štrajkačkog odbora ne mogu biti raspoređeni za obezbjeđenje minimuma procesa rada za
vrijeme štrajka.
Ako poslovodni organ ne obezbjedi sve neophodne uslove za obavljanje minimuma procesa
rada u djelatnostima od javnog interesa za vrijeme štrajka, te uslove će neposredno
obezbjediti nadležni državni organ.
Nadležni državni organ, prema potrebi, radi obezbjeđenja minimuma procesa rada, za vrijeme
dok štrajk traje, angažovati i radnike koji nisu u radnom odnosu sa predužećem ako se
minimum procesa rada ne može obezbjediti raspoređivanjem radnika preduzeća.
Radnik ne može snositi nikakve posljedice za organizovanje i učestvovanje u štrajku koji je
sproveden u skladu sa odredbama zakona i kolektivnog ugovora.
Svaki zaposleni radnik slobodno odlučuje da li će učestvovati u štrajku. Poslodavac ne smije
sprečavati zaposlena da učestvuju u štrajku, niti primjenjivati mjere prinude radi okončanja
štrajka. Isto tako poslodavac ne smije predvidjeti povoljne uslove rada, uključujući i zaradu,
za zaposlene koji ne učestvuju u štrajku.
U Zakonu o štrajku je propisano da organizovanje i učešće u štrajku, pod uslovom utvrđenim
zakonom, ne predstavlja povredu radne obaveze.
Učešće u štrajku ne može biti osnova za pokretanje disciplinskog postupka, niti može imati za
posljedicu prestanak radnog odnosa. Za vrijeme štrajka radnik nema pravo na zaradu.
2
2
Doc.dr Brana Komljenović, Radno i socijalno pravo„Prometej“ Banja Luka 2010, str 45
4
