UNIVERZITET ZA POSLOVNE STUDIJE
FAKULTET PRAVNIH NAUKA
SEMINARSKI RAD
Predmet: OBLIGACIONO PRAVO
Tema:VRSTE OBLIGACIJA
STUDENT: MENTOR:
Istočno Sarajevo, novembar 2019. godine
Seminarski rad: Vrste obligacija
4
2.OBLIGACIJE PREMA PRIRODI OBLIGACIONE RADNJE
2.2. POZITIVNE I NEGATIVNE OBLIGACIJE
Pozitivne obligacije
podrazumijevaju aktivno ponašanje obaveznog subjekta. Nosilac
obaveze kod pozitivne obligacije dužan je da nešto preduzme, čini, radi. Ta ponašanja sastoje
se od davanja (dare) ii činjenja (facere). Povreda pozitivne obligacije nastupa nečinjenjem.
Negativne obligacije
zahtijevaju od dužnika ili obaveznog lica pasivno ponašanje ii
usmjerene su na trpljenje (pati) i propuštanje (non facere) nečega što bi obavezano lice imalo
pravo prema objektivnom pravu da ga čini, ali je preuzimanjem obaveze iz obligacionog sebi
stvorilo obavezu da ne čini.
1
Povreda negativnih nastaje započinjanjem činjenja obaveznog lica
u vremenu dok traje obaveza da se obavezano lice toga pridržava.
2.3.OBLIGACIJE CILJA I SREDSTAVA
Obligacija cilja
-samo ako se utvrđeni rezultat i postigne obligacija je ispunjena i ona će se
ugasiti. Ako izostane takav rezultat, neće doći do gašenja i smatraće se da je došlo do povrede
obligacije. Postoji pretpostavka o odgovornosti dužnika. Odsustvo postignutog cilja
automatski prouzrokuje odgovornost dužnika, koji može isticati samo opšte uslove za
oslobođenje od odgovornosti (viša sila ili krivica trećeg lica).
Obligacija sredstava -
ponašanje nije strogo vezano za postizanje cilja, rezultata posla. Kod
obligacije sredstava pravno dozvoljeno ponašanje obaveznika svodi se na preduzimanje svih
potrebnih radnji u skladu sa pravilima posla. To je dovoljno da se dužnik oslobodi
odgovornosti za preuzete obaveze. Bitno je da dužnik postupa u skladu sa načelom savjesnosti
i poštenja i da je pokazao odgovarajući stepen pažnje koji je u konkretnom slučaju nužan kada
je pokušavaoda postigne dati rezultat, a ako su za činjenja u tom pravcu potrebna i posebna,
stručna znanja, neophodno je da dužnik postupa po pravilima odgovarajuće struke.
1
Morait Branko, Obligaciono pravo, „Komesgrafika“ Banja Luka, 2010, str.60
Seminarski rad: Vrste obligacija
5
2.4. NOVČANE I NENOVČANE OBLIGACIJE
Novčane obligacije
imaju za predmet radnju koja se sastoji u davanju određene sume novca.
Za novčane obligacije je karakteristična zakonska kamata kao zakonska sankcija koju svaki
povjerilac može istaći prema dužniku kao akcesornu obavezu neurednog ispunjenja novčane
obaveze.
2
Dužnik koji zadocni sa ispunjenjem novčane obaveze, duguje pored glavnice i zateznu
kamatu. Zakon za novčane obligacije dozvoljava ugovaranje tzv.ugovorne kamate. To je
cijena koju lice plaća za korišćenje tuđeg novca. Ako ugovornu kamatu ugovaraju fizička lica,
tada je njena stopa ograničena na visinu kamatne stope koja se plaća na štedne uloge po
viđenju. Kada se ugovara maksimalna kamatna stopa između pravnih lica ona se utvrđuje
posebnim zakonom što znači da može biti i veća. Ako je kamata ugovorena ali nije određena
njena stopa ni vrijeme dospjelosti, tada između fizičkih lica važi kamatna stopa koja se u
mjestu ispunjenja plaća na štedne uloge po viđenju, a između drugih lica važi kamatna stopa
koju banka plaća, odnosno ugovora za takvu ili sličnu vrstu posla.
Nenovčane obligacije
, osim u davanju neke stvari, mogu se sastojati u činjenju odnosno
nečinjenju. U slučaju docnje dužnika neke nenovčane obaveze utvrđene pravosnažnom
odlukom sud može na zahtjev povjerioca narediti plaćanje sudskih penala.
2
Morait Branko, Obligaciono pravo, „Komesgafika“ Banja Luka, 2010, str.61
