hardveru (kao što je hard disk) se nalazi softver (kao što je operativni sistem), softver
upravlja hardverom. Obično, softver sa hard diska se učitava na RAM memoriju odakle se
prosljeđuje procesoru koji izvšrava naredbe koje sadrži neki program (softver). Najniži nivo
softvera je mašinski kod (binarni kod), najjednostavniji oblik programa koji je obično teško
promeniti. Softver se zato češće piše u programskim jezicima višeg nivoa koje ljudi mnogo
bolje razumeju nego li nule i jedinice. Za prevođenje programskih naredbi se koristi
kompajler koji ponovo prevodi taj kod u, najniži, mašinski kod koji računar razume (nule i
jedinice).

Sve što računar radi, rezultat je sekvenci ekstremno jednostavnih aritmetičkih i logičkih

operacija izvršenih velikom brzinom. Zadatak programera je da razvije instrukcije koje
objedinjavaju ove operacije na upotrebljiv i odgovarajući način koji računar prepoznaje.

Algoritam je set procedura koje se izvršavaju korak po korak u cilju obavljanja nekog

zadatka. Računarski program počinje sa nekim algoritmom napisanim na prirodnom jeziku, a
zadatak programera je da algoritam prevede u program.

Na osnovu funkcija koje izvršava, softveri se dele na sledeće grupe:

1. sistemski softver, koji koordinira rad hardvera i obavlja brojne operacije koje

korisnici obično ne vide,

2. aplikativni softver, koji služi kao proizvodni alat i pomaže korisnicima računara da

reše određene probleme,

3. kompajleri i drugi programi za prevođenje, koji omogućavaju programerima da

kreiraju programe,

4. drajveri i drugi uslužni programi, koji omogućavaju rad periferija računara,

administraciju, održavanje i zaštitu računarskog sistema.

Da bi se olakšalo pisanje programa koji su nezavisni od hardverske platforme računara

razvijeni su programski jezici višeg nivoa. Programski jezici su veštački jezici, ali kao i
prirodni jezici, imaju svoju abecedu, reči, sintaksu i semantiku. Program prevodilac prilikom
prevođenja vrši proveru da li je svaka naredba u programu napisana u saglasnosti sa
pravilima jezika i ako nije, prijavljuje grešku. Program prevodilac ne može da otkrije greške
u logici programa.

U osnovne programske jezike ubrajaju se: Fortran, Basic, Algol, Pascal i C. Ovi

programski jezici spadaju u grupu proceduralnih programskih jezika, pošto se njihov program
zasniva na korišćenju procedura (funkcija, potprograma...). Naprednije verzije programskih
jezika pripadaju klasi objektno orijentisanih programskih jezika. Njihov programski kod se
bazira na objektno orijentisanom programiranju, koje se zasniva na upotrebi klasa iz kojih se
kreiraju objekti.

Prof. dr Milan Milosavljević, Prof. dr Mladen Veinović, Doc. dr Gojko Grubor: Informatika, Beograd, 2009.

Seminarski rad Softver

Objektno orijentisano programiranje poseduje osobinu koja se naziva nasleđivanje. To je

tehnika kojom se izvode nove klase iz postojećih klasa. U ove jezike spadaju: C++, Delphi,
Java...

Programi napisani na nekom od pomenutih programskih jezika zovu se izvorni programi.

Naredbe   programskog   jezika   se   formiraju   koristeći   reči   iz   rečnika   programskog   jezika   i
nazive   koje   programer   dodeljuje   memorijskim   lokacijama   u   koje   se   skladište   podaci   sa
kojima   se   radi   u   programu,   a   prema   pravilima   sintakse   jezika.   Naredbe   se   izvršavaju
redosledom kojim su napisane ukoliko taj redosled nije izmenjen posebnim naredbama za
izmenu toka programa.

Način na koji računar rešava neki problem potpuno je isti kao i kada bi ga samostalno

rešavao čovek. Da bi se rešio neki problem primenom računara, računaru mora da se zada
potpuni skup instrukcija u kome su precizno zadati svi potrebni koraci šta računar treba da
uradi.

Svaka instrukcija u algoritmu se kodira sa jednom ili većim brojem naredbi datog

programskog jezika. Potpun skup instrukcija u informatici se naziva algoritam. Postoje
različite mogućnosti za predstavljanje algoritma, ali se on najčešće predstavlja grafički pod
imenom dijagrama toka programa. U ovom dijagramu pojedine akcije predstavljene su tačno
određenim grafičkim simbolima čime se osiguravaju jednostavnost, preglednost i
jednoznačnost zapisa algoritma.

Da bi program napisan na nekom od programskih jezika mogao da se izvršava, neophodno

je da se prevede na mašinski jezik. U te svrhe koristi se program prevodilac - kompajler.

Nakon prevođenja različitih logičkih i fizičkih delova izvornog programa potrebno je ove

delove povezati u jedinstven modul. To se postiže programima za povezivanje - linkerima
koji prevedene delove programa i delove određenih sistemskih biblioteka spajaju u jedan
modul. Tek nakon povezivanja takav program se može učitati u RAM memoriju računara
pomoću programa za punjenje - loader i po potrebi se izvršava.

Prevodilac, linker i punilac povezuju simbolička imena u programu sa konkretnim

memorijskim lokacijama (adresama) RAM-a na koji su fizički uskladišteni podaci.

Pri traženju grešaka u programu koristi se poseban program - debuger, za otklanjanje

grešaka.

2.1. Sistemski softver

Sistemski softver je klasa programa orijentisana na obezbeđivanje efikasnog

funkcionisanja računarskog sistema i koordinisanje aktivnosti hardverskih resursa u
zavisnosti od zahteva aplikativnog softvera. Uloga sistemskog softvera je da uspostavi vezu
između hardvera i aplikativnog softvera. To je skup programa i rutina odgovornih za kontrolu
i upravljanje uređajima i računarskim komponentama kao i za obavljanje osnovnih sistemskih
radnji. Sistemski softver upravlja CPU aktivnostima i memorijom (realnom i virtuelnom),
kontroliše ulaz i izlaz podataka, obezbeđuje interfejs sa fajl sistemom i sl.
Razlikuju se tri vrste sistemskog softvera:



operativni sistemi,

Prof. dr Milan Milosavljević, Prof. dr Mladen Veinović, Doc. dr Gojko Grubor: Informatika, Beograd, 2009.