FAKULTET POLITIČKIH NAUKA
BANJA LUKA
SEMINARSKI RAD
Predmet:
Tema:
State constitutions and their political cultures
Student: Mentor:
Aleksandar Kusić
Index br:
Banjaluka, maj 2017 godine
2
Rezime
Knjiga “
State constitutions and their political cultures
”, istražuje temelje različitih državnih
ustavnih tradicija. Državni ustavi, postali su sve važniji u sudskoj praksi, američkog
federalnog sistema. Ex Uno Plura koristi politički pristup kulturi kako bi istražio osam
državnih ustavnih tradicija. Autor knjige, McHugh tvrdi da državna sudska praksa nije samo
odraz procesa, vrijednosti i odluka na saveznom nivou. Ispitivanje Ustava svake države
posebno, uključuje ispitivanje njihovog porijekla, socio-političke kulture, sudske prakse, a
takođe otkriva kulturološke i filozofske karakteristike. U analizu su uključene države,
Aljaska, Kalifornija, Georgia, Hawaii, Louisiana, Utah, Vermont i Wyoming.
Ključne riječi:
Ustav, Ustavne tradicije, sudska praksa, pavosudni sistem
4
UVOD
U ovom seminarskom radu, obrađuje se knjiga “
State constitutions and their political
cultures
”, čiji sadržaj daje pregled osam državnih ustava, njihovu istoriju, pozadinu njihovog
razvoja i nastanka ali i tumačenje političke kulture koja je za svaku od ovih država
jedinstvena, i koja služi kao smjernica za shvatanje obilježja i prakse ustavne tradicije. Sve
odabrane zemlje koje će biti analizirane u ovom radu, predstavljaju različite regione Amerike.
Analiza ovih država, ukazaće da svaka od njih ima jedinstven primjer kulturnih i pravnih
obilježja kojima se između ostalog i oblikovao široki mozaik američkog konstitucionalizma.
U ovoj knjizi se ne nastoji analizirati američki federalizam, niti se nude neke nove torije na
ovu temu. Dakle, pažnja je usmjerena na stanje pravosuđa i stanje ustavnih državnih tradicija,
koje se navode kao alternativni izvor inidvidualne zaštite i oblikovanje političke zaštite
uopšte.
Neki od autora ovakav pristup okarakterisali su kao revoluciju američkog političkog
razvoja. Reakcija na decentralizaciju sudske aktivnosti, identifikovana je kao dio pokreta pod
nazivom “Novi feudalizam”, a čiji je primarni cilj preispitivanje ustavnih tradicija, posebno
kada su u pitanju građanska prava i slobode, ali i rješavanje pitanja državnih vlasti. Ovakav
pristup ustavnom pravu, zahtijeva kritički osvrt na ustave pojedinih država kao odvojene i
različite tradicije, a akcenat se stavlja na osnovne kulturne i ideološke vrijednosti, koje
ujedno i definišu ove ustave za svaku državu pojedinačno, uprkos mišljenju pojedinih pravnih
stručnjaka da je ustavno ravo tehnokratski proces i da su dokumenti ustanovnog prava
zapravo, politički instrumenti. Dakle, bez obzira na mišljenje pojedinih pravnih stručnjaka pa
i sudskih aktivista, može se reći da su ustavi vrhovne izjave političke culture svakog društva,
in a državnom in a nacionalnom nivou SAD-a.
5
1. ALJASKA
1.1 Slika Aljaske
Obzirom na činjenicu da je Aljaska, postala posljednja granica u procesu teritorijalne
ekspanzije, može se reći da je iskustvo ove države jedinstveno u okviru američkog konteksta.
Figurativno rečeno, slika koja opisuje ovu državu povezana je sa grubim individualizmom,
zbog ograničenja koje u normalnim uslovima nameće država, a koja je u ovoj državi
podrazumijevala prirodno stanje. Tog mišljenja bili su i delegati, koji su raspravljali o nacrtu
ustava na Konvenciji, a koja je održana na Univerzitetu u Aljaska
1
, Fairbanks, 1955. i 1956.
godine. Ovakva slika, u velikoj mjeri zanemaruje mnoge aspekte ljudskog porijekla ove
oblasti.
1.1.1 Indijanski narodi
Izvorni narodi Aljaske uključuju Aleutski poluotok, Haida, Tlingit i Tsimshian narod
jugoistoka, i Athatascans narod iz unutrašnjosti. Najpoznatiji ljudi ovog regiona su Inuiti, koji
dominiraju na sjeveru, i ono što im je zajedničko jeste osjećaj povezanosti sa zemljom i svim
njenim resursima, posebno onih tradicionalnog tipa od kojih je i zavisio sam njihov opstanak.
Taj osjećaj i harmonija, koja je postignuta između prirode i ljudi prvo se zasnivala na
indvidualnom, a zatim na koletivnom nivou, jer se smatralo da na indivudualnom nivou
korištenje resursa ugrožava zajednički opstanak i prosperitet tog naroda, te da je privatnost i
pojedinačno korištenje raspoloživih resursa, sebičan i destruktivan stav,
1.1.2 Evropske vrijednosti
Evropski pristup života na Aljasci, bio je veoma specifičan jer se zasnivao na
političkim, ekonomskim, pravnim i ustavnim sistemima. Sa tradicionalnog aspekta,
Evropljani su smatrali da je fizički svemir stvoren kao posebna podrška čovječanstvu.
Aristotelov pristup ovoj tematici bazirao se na tvrdnji da je krajnji domen života na zemlji
zasnovan na ishrani i povećanju nataliteta.
1
James T. McHugh, „ State constitutions and Their Political Cultures“, Suny Press, State University of New
York Press, 2003, str. 27
7
1.3 Nametanje Zapadnih vrijednosti
Nadalje, nametanje zapadnih vrijednosti konkretno na Aljasci datira od najranijih
vremena. Procjenjuje se da je Aboridžanskog stanovništva ove regije bilo preko 70 000, XVII
vijeka, a da se ta brojka smanjila početkom XIX vijeka usljed posljedica Evropskih bolesti,
promjena u okolini, ekonomskih odnosa, genocidne politike te nasilnih odnosa.
3
1.3.1 Rusko prostorno proširenje
Politika zapadnjačke politike cara Petra Velikog, uključivala je napore u korist
teritorijalne ekspanzije. Njegov je naglasak bio na širenju prema zapadu, prema Evropi, ali
nije zanemarivao ni Aziju i Pacifik. Ovi napori su bili sporadični do 1740-te godine. Ali, bez
obzira na to Rusija je ekonomski dominirala na Aljasci, i eksploatacija resursa od strane
Rusije, u tom regionu nikada nije definisana , pa je takva situacija dovela do dugoročnih
problema koji su nastavili da muče stanovnike Aljaske, čak i tokom moderne istorije.
1.3.2 Konflikti ruskih naseljenika i domaćih stanovnika
Osim sukoba između ruskih doseljenika i domaćih stanovnika, napetost su izazivali i
Britanski istraživači. Širenje britanskog carstva u Sjevernoj Americi izvršilo je određen
pritisak na Ruse, jer su vanjski komercijalni interesi bili izraženi putem agenata poput firme
Western Union Telegraph, posebno sredinom XIX vijeka. Ruske imperijalne mornarice i
vojne snage nametnute su tokom ranog XIX vijeka, ali u to je vrijeme povećan britanski
imperijalni odgovor, posebno sa ispostavom trgovačkih mjesta poput Fort Yukonu, Taku
Fortu i Fort Wrangellu firme Hudson Bay Company. Ugovori koji su postignuti između ruske
kolonijalne vlade i firme Hudson Bay Company pomogle su ublažavanju napetosti, kao i
sporazumi između Rusije, Sjedinjenih Država i Ujedinjenog Kraljevstva u vezi s Aljaskom,
koji su dogovoreni i odobreni 1824. i 1825. godine. Ruski zvaničnici, obratili su se
Sjedinjenim Američkim Državama o mogućoj prodaji Aljaske 1859 godine, ali razmatranje
ove ponude odloženo je za nekoliko godina.
4
3
James T. McHugh, „ State constitutions and Their Political Cultures“, Suny Press, State University of New
York Press, 2003, str.31
4
Rusi su istrajali u svom prijedlogu, najviše zbog straha od Britanske invazije na Aljasku,, op.cit str 33
