FAKULTET POLITIČKIH NAUKA
SARAJEVO
STUDIJSKI PROGRAM BEZBJEDNOSTI
TERORIZAM U BOSNI I HERCEGOVINI – MIT
TERORIZAM U BOSNI I HERCEGOVINI – MIT
ILI STVARNA OPASNOST
ILI STVARNA OPASNOST
- diplomski rad-
Kandidat
Mentor
Sarajevo, april 2014.godine
1
1
Subjektivni faktori, koji otežavaju pristup terorizmu kao kompleksnoj pojavi,
proizilaze iz politički motivisanog ponašanja država, društvenih grupa i pojedinaca,
koji zarad svojih trenutnih i uskih interesa izbjegavaju, izigravaju ili čak krše
preduzete međunarodne obaveze, a čije sprovođenje treba upravo da doprinose
suzbijanju ovog društvenog zla.
Zbog svega navedenog, kroz ovaj rad pokušat će se dat odgovori na
mnoge kontroverze vezane za postojanje terorizma u Bosni i Hercegovini iz
razni aspekata koji su nam bitni za obradu teme
„Terorizam u Bosni i
Hercegovini – mit ili stvarna opasnost“
, a koristeći se viđenjima i
stavovima međunarodnih organizacija, priznatih profesora i drugih naučnih
radnika koji u svojim delima govore o terorizmu i nastoje da definušu sam
pojam terorizma uprkos njegovoj konstantnoj mogućnosti evoluiranja
i
promjeni metoda u načinu svoga delovanja.
Bosna i Hercegovina je i mlada i mala država tek izašla iz rata kroz
koju je prodefilovalo na hiljade dobronamjernih i nedobronamjernih likova koji
su pišući o temi terorizma na ovom prostoru, gledali samo vlastite interese i
korist, zanemarujući stvarno stanje. Slično su se ponašale i mnoge države
koje su koristeći se nesređenim i haotičnim posljeratnim stanjem pokušale, a i
sada pokušavaju da „ušićare“ na nesreći svih naroda u Bosni i Hercegovini.
Upravo zbog toga, tema zaslužuje da se obradi sa krajnjom ozbiljnoću i na
nauci zasnovanim činjenicama.
4
4
1. OPŠTA RAZMATRANJA O POJMU TERORIZMA
1.1.
POJAM I RAZVOJ TERORIZMA
U kolokvijalnom jeziku, termin terorizam je bio sporadičan u Bosni i
Hercegovini prije 11. septembra 2001. godine za razliku od ostatka svijeta,
posebno Zapada, gdje je upotrebljavan za praktično svaki naročito gnusan
akt nasilja za koji se smatra da je uperen protiv društva, bez obzira na
izvršioca.
Da bi objasnili pojam terorizam prvo ćemo objasniti koren reči koji
dolazi iz latinske riječi
teror teroris
i koji označava
jak strah - užas
. Treba
istaći da je terorizam veoma star fenomen, a istovremeno i nova inkriminacija.
Prema istraživanjima poznatih istoričara političkog nasilja terorizam vuče korene iz
antičke Grčke i Rima, a vezan je za ubojstva tirana. U to vreme ubojstva su bila
opravdana, a ubice tirana su smatrani nacionalnim herojima. Terorizam u modernu
terminologiju ulazi preko Francuske revolucije. Riječ je zapravo o izrazito
krvavim mjerama koje su radi odbrane revolucije uveli i
primenjivali jakobinci,
koji su smatrali da rezultate revolucije ne mogu sačuvati bez da svim njenim
protivnicima utjeraju golemi strah, koji je postizan giljotinom, potocima krvi i
nemilosrdnim proganjanjem svih onih koji nisu prihvatili ideje revolucije ili su
pak sumnjali u nju. Jakobinskoj vlasti data su enormno velika ovlaštenja za
lišavanje slobode, a u samom postupku Revolucionarnog suda nije bilo
branilaca, svedoka i jedina propisana kazna bila je smrtna kazna.
Po definiciji teror u političkom smislu podrazumeva akciju nasilja koja
se poduzima u političke svrhe radi zastrašivanja i bespoštednog slamanja
otpora onoga prema kome se vrši. Pojave terora u današnjem društvu javljaju
se u uslovima krajnje zaoštrenosti klasne borbe, kad je otežano uspostavljaje
i
održavanje zakonitosti određenog klasnog poretka i zaštita njegovih
tekovina. U tom smislu, teror može biti revolucionaran ili
5
5
laku ranjivost savremenih čvorišta današnjih visokorazvijenih država čije uništenje ili
oštećenje može imati za posljedicu veoma veliki broj ljudskih žrtava, kao i velike
materijalne gubitke. Gotovo svi autori koji su proučavali ovu pojavu pridaju velik
značaj ulozi sredstava informisanja, te i sami teroristi to potvrđuju svojim izjavama.
Sve veći broj terorističkih akata u zadnje vrijeme utiču na to da se veliki broj
autora počinje baviti ovom problematikom. Nužnost sagledavanja terorizma sve više
iziskuje učešće sociologa, psihologa, pravnika i drugih naučnika u istraživanju ovog
fenomena. S druge strane, različita gledišta o pojedinačnom terorističkom aktu,
impliciraju na to da je potrebno detaljnije istražiti i proučiti uzroke i obilježja
terorizma, kako bi se moglo govoriti o njegovom pravnom smislu.Terorizam je danas
uslovljen opštim, a naročito naučno-tehnološkim razvojem čovječanstva i stvaranjem
nove socijalne i političke strukture društva. Naravno, o nekim oblicima terorizma
moglo se govoriti i ranije, ali su se oni najčešće utapali u oblike nasilja tako da ni
nauke, niti kriminološka, niti pravna, a niti sociološka, taj problem nisu izdvajali iz
okvira nasilja uopšte. Njegova bi se geneza stoga mogla vezivati za onaj nivo
naučno-tehnološke razvijenosti društva koji omogućuje i nove tipove socijalne i
političke struktuiranosti društva.
To znači da je formiranje terorizma kao zasebne društvene pojave unutar
nasilja uslovljeno i onim socijalnim i političkim protivrječnostima i konfliktima koji su
strukturalno određeni interesima i ciljevima ne samo primarnih, već i sekundarnih
društvenih grupa u očuvanju postojećih ili ostvarivanju novih pozicija na ljestvici
društvene hijerarhije
1.2.
PROBLEM DEFINISANJA TERORIZMA
U literaturi se susreću različite definicije i klasifikacije terorizma. „Filozofski i
pravno gledajući javljaju se teškoće u definiranju tog pojma. Kao što sama riječ kaže,
pod terorizmom treba podrazumijevati dijelatnost koja teži stvaranju i sijanju terora
tzv. bezizlaznog straha u cilju postizanja kriminalnih ciljeva".
1
Terorizam je cilj zastrašivanja, nasilja usmjerenog na promatrače, uključujući i
one iz političkog i medijskog života. Strah je namjeravani učinak, a ne usputna
1
Duško Modli, Priručni kriminalistički leksikon,¨Sarajevo 1998.,str.768.
7
7
