tumačenje državnih organa. Podela državnih organa po poslovima koje obavljaju vrši se
na zakonodavne, upravne i sudske državne organe. Shodno tome, kao tumači prava
javljaju se zakonodavni, upravni i sudski organi. Ako oni tumače sopstvene pravne akte,
odn. norme, onda je reč o njihovim autentičnim (interpretativnim) tumačenjima, a što u
principu nije pozeljno u pravu, jer u pravu treba očekivati da neko drugi tumači akt
donosioca.Znači,poželjno je da državni organi ne tumače sopstvene akte, dok je potrebno
da tumace akte drugih organa.

Zakonodavno tumačenje vrše zakonodavni organi. Takvo tumačenje je autentično

(interpretativno). Iz prostog razloga što se zakonodavni organ javlja i kao tvorac prava,
tvorac najznačajnijih pravnih normi. Pa kako bi bio i tumač, u jednom organu sjedinila bi
se uloga i tvorca i tumača prava, sto bi uslovilo da ostali organi ne bi mogli dalje tumačiti
norme, već bi morali postupati po tumačenju zakonodavnih organa. Ipak, u odredjenim
situacijama dešava se da i zakonodavni organ pored toga što je tvorac pravne norme,
odnosno pravnog akta, bude i tumač tog prava. Takvo tumačenje zakonodavnog organa
naziva se autentično tumačenje.

Autentičnim tumačenjem daje se pravo značenje pravne norme od samog tvorca

pravne norme, gde se saznaje kakav se cilj normom želi postići. Ipak, ovakvo tumačenje
ima i negativnih strana. Sjedinjuje se uloga tvorca i tumača, ostali organi ostaju bez
mogućnosti tumačenja, može pod vidom tumačenja nastati nova norma koja povratno
deluje od samog nastanka norme koja se tumači. Tako se stvaraju novi akti s povratnom
snagom poznati kao interpretativni zakoni koji izazivaju štetne posledice, jer praktično
zakone, donete u redovnom postupku, eliminišu pod vidom tumačenja.

3.1. Tumačenje organa uprave

Ovi organi tumače opšte pravne norme koje primenjuju na konkretne slučajeve,

ali bave se tumačenjem i pojedinačnih pravnih normi u pojedinačnim pravnim aktima.
Priroda sudskih organa je da rešavaju sporove, a prilikom rešavanja sporova moraju se
tumačiti pravne norme koje se u sporovima primenjuju. Sudsko tumačenje je obavezno,
nema rešenja sudskog spora bez sudskog tumačenja. Sva druga tumačenja u krajnjoj liniji
podložna su sudskom tumačenju.

str 4

Tumačenje prava

4. Naučno tumačenje

Naučno tumačenje daje pravna nauka. Pravna nauka izučava pravo, sistematizuje

ga, izlaže njegovu sadržinu i time vrši tumačenje prava, shvaćeno u najširem smislu reči.
Naučno tumačenje može se shvatiti i u užem smislu, kada se u cilju što bolje primene
prava komentarišu zakonski tekstovi daju naučna mišljenja o značaju pojedinih pravnih
normi, ustanova, propisa.

Naučno tumačenje nema neposredno obavezujuću snagu kao što to ima tumačenje

državnih organa. Pravna nauka posmatra pravo više apstrakno, ne puštajući se u rešavanje
stvarnih, životnih slučajeva. Znači, pravna nauka ne primenjuje pravo to rade državni
organi i nedržavni subjetki. Naučno tumačenje ima i lošijih strana. Prevashodno radi toga
sto je tumačenje uopsteno, apstraktno, udaljeno od konkretnih odnosa.

5. Sredstva tumačenja

Da bi utvrdio pravo značenje pravne norme, tumač koristi različita sredstva. Po

pravilu, najčesće je potrebno korišćenje više sredstava prilikom tumačenja pravne norme.
Ta sredstva koje tumač u procesu tumačenja koristi su brojna i različita. Medjutim, prvo
osnovno i najčešce sredstvo koje se koristi jeste jezik. Pored jezika, tumac kao srestvo
koristi i logiku, sistem prava, istoriju i cilj pravne norme.

Jezik je najvažnije srestvo jer se i samo pravo izražava jezikom. Izuzetno, pravo

se može stvarati i mimo jezika na neki drugi način.

U savremenom pravu pravne norme se najčesće izražavaju jezikom, bilo pismeno

ili usmeno. Tumač utvrdjuje i otkriva pravo značenje pravne norme tumačeći i
utvrdjujuci smisao značenja jezičkih znakova, pojmova iskazanih jezičkim znacima.

Logika. Tim srestvom se proverava ispravnost jezičkog tumačenja, otklanjaju

greške prilikom utvrdjivanja pravog značenja pravne norme, a mogu se dobiti i nova
saznanja i značenja koja se nisu mogla dobiti jezičkim ili kakvim drugim tumačenjem. To
se postiže korisćenjem različitih logičkih pravila u procesu razmišljanja.

Treće sredstvo koje tumač koristi pri tumačenju pravne norme jeste sistem prava.

Pravna nauka izgradjuje sistem prava, koji se sastoji iz pravnih ustanova pravnih grana i
pravnih oblasti. Znači, tumač treba da poznaje i koristi saznanje pravne nauke o sistemu
prava da uočava uzročno-posledičnu vezu pravne norme sa drugim normama u pravnom
sistemu i principima na kojima se zasniva pravni sistem i sl.

Tumač mora da spozna i istorijsko stanje društva u trenutku donošenja norme, kao

i okolnosti koje su bile od značaja za nastanak norme, dakle, da koristi istoriju norme kao
sredstvo.

str 5