FAKULTET ZA EKOLOGIJU
Ekologija
S E M I N A R S K I R A D
IZ (AGROEKOLOGIJA)
(Uticaj agroekoloških faktora na proizvodnju žita)
Ime i prezime profesora: Ime i prezime studenta:
Banja Luka, (jun,2013)
Sadržaj:
1.Uvod................................................................................................................................2
2.Značaj i podjela žita..........................................................................................................3
2.1.Značaj žita...................................................................................................................3
2.2.Podjela žita..................................................................................................................3
3.Rasprostranjenost žita.......................................................................................................3
3.1.Pšenica(Triticum)........................................................................................................3
3.2.Raž(Secale).................................................................................................................4
3.3.Ječam(Hordeum).........................................................................................................4
3.4.Ovas(Avena)...............................................................................................................5
3.5.Kukuruz(Zeamays).....................................................................................................5
3.6.Pirinač(Orize)..............................................................................................................5
4.Fenološke faze razvića pšenice.........................................................................................7
4.1.Klijanje........................................................................................................................7
4.2.Nicanje........................................................................................................................7
4.3.Ukorjenjavanje............................................................................................................8
5.Agroekološki uslovi za proizvodnju žita..........................................................................8
5.1.Uzgojno područje ozime pšenice................................................................................8
5.2.Uslovi uspjevanje pšenice...........................................................................................8
5.3.Potrebe i odnos pšenice prema vodi........................................................................8-9
5.4.Odnos pšenice prema temperaturi.........................................................................9-10
5.5.Odnos pšenice prema zemljištu................................................................................10
5.6.Odnos pšenice prema mineralnoj ishrani.............................................................10-11
5.7.Izbor sorti..................................................................................................................11
6.Agrotehničke mjere pri uzgoju pšenice..........................................................................11
6.1.Plodored....................................................................................................................11
6.2.Obrada tla..................................................................................................................12
6.3.Sjetva pšenice............................................................................................................12
7.Zaključak.........................................................................................................................13
8.Literatura.........................................................................................................................14
1
2.1.Značaj žita
Zbog svog hemijskog sastava, relativno jednostavne prerade i mogućnosti dugotrajnog
čuvanja, žita imaju dominantnu ulogu u ishrani stanovništva svih zemalja svjeta. Ona
učestvuje u ishrani ljudi, u zavisnosti od životnog standarda, sa 25 do 80%, a pored toga
se koriste i kao stočna hrana. U nerazvijenim zemljama žita su jedini izvor energije
potreban za život ljudi. U razvijenim zemljama, gdje se prioritet u ishrani daje
bjelančevinama životinjskog porjekla, ona su samo dopuna hrani, a sa razvojem
„makrobiotičke“ ishrane u tim zemljama ona ponovo postaju značajna.
2.2.Podjela žita
Žita ili cerealiae, u botaničkom smislu, pripadaju familiji trava (Gramineae)
.
Za
ljudsku i stočnu hranu koriste se sledeći rodovi žita: pšenica (Triticum), raž (Secale),
ječam (Hordeum), ovas (Avena), kukuruz ( Zeamays), proso (Panicum) i pirinač (Oryza).
Za ljudsku ishranu se koristi i heljda čiji je sastav sličan žitima i koja spada u familiju
trokotnica ili Polygonaceae.
Ova žita se dele na:
-bjela, ili prava, ili strna žita, gdje spadaju pšenica, raž, ječam i ovas i
-prosolika žita: kukuruz, proso, pirinač i sirak.
Prema načinu upotrebe za ljudsku ishranu, žita se djele na sledeći način:
-žita koja se koriste za proizvodnju hljeba, tzv. hljebna žita, gdje spadaju pšenica i raž i
-žita koja se koriste u obliku krupica za spravljanje raznih kaša: pirinač, kukuruz, ječam
(geršla), ovas, proso i sirak.
3.
Rasprostranjenost žita
3.1.Pšenica(Triticum)
Najznačajniji proizvođački regioni za pšenicu po kontinentima su:
Evropa: Panonska nizija, Zapadna Evropa, Lombardija, Donje podunavlje, Ukrajina,
Kuban.
Azija: područja Inda i Ganga, istočna i centralna Kina i Kazahstan,
Sjeverna Amerika: centralni djelovi S AD I južni djelovi Kanade,
Južna Amerika: oblast Pampasa u Argentini, južni Čile,
Australija: jugoistočni region,
Afrika je manje značajan proizvođač pšenice.
U našoj zemlji najznačajnija područja pod pšenicom su Vojvodina, Posavina i Stig.
3
Slika.1.Pšenica (Triticum)
http://www.tehnologijahrane.com
3.2..Raž(Secale)
Raž kao drugo po značaju hljebno žito, gaji se u regionima sa nepovoljnim klimatskim
uslovima, gdje pšenica slabije uspjeva. Najznačajniji proizvođački regioni raži su
Pribaltičko područje, Rusija i Bjelorusija. Kod nas se raž gaji u vrlo malim količinama.
Slika.2.Raž (Secale)
http://www.tehnologijahrane.com
3.3..Ječam(Hordeum)
Ječam je vrlo rasprostranjena kultura sa više formi i 192 varijeteta. Uspjeva skoro u
cjelom svjetu. Veliki proizvođači su centralna i srednja Evropa. SAD, Panonska nizija i
drugi. U našoj zemlji takođe se gaje značajne količine ječma.
Slika.3.Ječam (Hordeum)
http://www.tehnologijahrane.com
4
