UTICAJ INFORMACIONE TEHNOLOGIJE NA OBAVLJANJE EKONOMSKE
DJELATNOSTI
THE IMPACT OF INFORMATION TECHNOLOGY ON THE PERFORMANCE OF
ECONOMIC ACTIVITIES
Petra Pantić, dipl. ek.
Doi: , UDK:
REZIME
U ekonomskoj sferi postaje sve značajnije prikupljanje i raspolaganje informacijama, kao jedan
od bitnih resursa za obavljanje ekonomske djelatnosti, posjedovanje i korišćenje informacione
tehnologije.
Nove informacione tehnologije uveliko povećavaju ekonomsku efikasnost i omogućavaju mnoštvo
novih poslovnih mogućnosti. Zahvaljujući njima uspostavljene su nove direktne veze između ljudi i
preduzeća.
Rast preduzeća, kompleksnost poslova, rastuća brzina kojom treba donositi poslovne odluke i
skraćivanje životnog ciklusa proizvoda utiču na razvoj i značaj informacione tehnologije na obavljanje
ekonomske djelatnosti.
Ključne riječi:
raspolaganje informacijama, obavljanje ekonomske djelatnosti, nove
informacione tehnologije, ekonomska efikasnost.
UVOD
Brz razvoj nauke, razvoj informacione i telekomunikacione tehnologije stvorio je veoma
dobre uslove za globalizaciju poslovanja, unapređenje i širenje nove tehnologije ima značajan
uticaj skoro u svim sferama ljudske djelatnosti. Glavni cilj je da se bez obzira na geografske
distance što brže i efikasnije povežu klijenti i tokovi informacija, njihovo posjedovanje i
raspolaganje istim.
U uslovima vrlo jake konkurencije, naročito u ekonomskoj sferi postaje sve značajnije
prikupljanje i posjedovanje informacija kao i umijeće korišćenja novih informacionih
tehnologija.
Veoma značajne promjene u našem društvu desile su se baš onda kada su se razvile
savremene tehnologije kao što su: informaciona tehnologija, laserska tehnologija, tehnologija
novih materijala, nuklearna tehnologija, tehnologija osvajanja svemira, biotehnologija i
genetičko inženjerstvo. Pojava i uvođenje ovih tehnologija dovelo je do promjene u društvenim
odnosima, proizvodnji, životu ljudi i njihovom obrazovanju.
Informacione tehnologije (IT) zasnovane na znanju čine osnovu gotovo svih drugih
tehnologija i kao takve one su uključene u gotovo sve proizvode i usluge preduzeća,
omogućavajući mu smanjenje troškova, veću efikasnost i profitabilnost poslovanja, unapređenje
svih funkcija preduzeća, modernizacija administracije, ubrzanja procesa projektovanja i sl.
POJAM I RAZVOJ INFORMACIONE TEHNOLOGIJE
Teško je dati tačnu definiciju informacionih tehnologija ali možemo reći da se pod
informacionim tehnologijama (IT) podrazumijevaju različiti elementi i vještine za kreiranje,
čuvanje i prenošenje informacija u različitim vidovima. Poslovne organizacije ih koriste za:
poboljšanje kvaliteta proizvoda i usluga;
povećanje produktivnosti;
uštedu novca i energije i
povećanje profita.
Information Technology Association off Amerika (ITTA)
definiše informacione tehnologije kao:
“Proučavanje, projektovanje, razvoj, primjenu, podršku ili upravljanje informacionim sistemima
zasnovanim na računarima, posebno softverskih aplikacija i računarskog hardvera.”
Kao osnovne komponente informacionih tehnologija Hanić i Krsmanović (2001) navode:
informaciju kao strategijski resurs (uključujući znanje);
kompijuterski zasnovane sisteme;
arhitekturu informacionih tehnologija usklađenu sa organizacijom;
razvoj i rukovanje kompijuterskim aplikacijama;
menadžment upravljanje.
A kao glavne oblasti primjene informacionih tehnologija:
upravljanje podacima i informacijama;
razvoj i upravljanje aplikacijama;
upravljanje komunikacijama;
kompijutersku podršku operacijama;
industrijsku automatizaciju (kontrola procesa, sredstava i robotika);
automatizaciju ofisa (kancelarija);
razvoj integrisanih sistema upravljanja (CAD/CAM, CIM, FMS i dr);
podršku odlučivanju i upravljanju poslovnim sistemom.
Razvoj i primjena informacionih tehnologija u mnogome mijenja način privređivanja i
život pojedinca. Razvoj informacionih tehnologija je prouzrokovao pojavu novih aplikacija i
mreža ovih tehnologija, koje su značajno promijenile način poslovanja i življenja. Stankić i
Krsmanović (2009) takođe navode da postoji trend da se poslovne aktivnosti zasnovane na ovim
tehnologijama premjeste u zemlje u razvoju ili nerazvijene zemlje (zemlje sa niskim dohotkom).
Zemlje sa nižim dohotkom se uključuju u globalne tokove kroz investiranje u informaciono-
komunikacione tehnologije. Ovi trendovi su najprisutniji u zemljama Azije (Indiji, Kini,
Tajvanu, Maleziji) i evropskim zemljama u tranziciji.
U svijetu su različito razvijene i zastupljene informaciono-komunikacione tehnologije i
sektori čije je poslovanje na njima zasnovano. Stankić i Krsmanović (2009) smatraju da je
implementacija, difuzija i prisustvo novih tehnologija u razvijenim privredama na visokom
nivou. Ove zemlje su ekonomski rast ostvarile pod uticajem razvoja informaciono-
komunikacionih tehnologija.
Jedna od inovacija razvoja informaciono-komunikacionih tehnologija Internet se smatra
pokretačem promjena u društvu i privredi, od prikupljanja informacija preko posjedovanja i
primjene znanja do rješavanja pojedinih zadataka i ostvarivanja prednosti, efikasnosti i boljih
rezultata.
U javnosti se sve više govori o informacino-tehnološkoj industriji i njenom značaju, što je
rezultat velikog i eksplozivnog rasta ovog segmenta privrede, kako na globalnom nivou, tako i
