1
UNIVERZITET U TRAVNIKU
FAKULTET ZA MENADZMENT I POSLOVNU EKONOMIJU
POSLOVNA INFORMATIKA
ZAŠTITA WEB SERVISA
SEMINARSKI RAD IZ ZAŠTITE PODATAKA I RAČUNARSKIH SISTEMA
Kandidat: Mentor:
Adi Aganović 2863/17
Prof. dr. Džemal Kulašin
Kiseljak, Novembar, 2019.god.
4
1. WEB SERVISI
Web servis može da se definiše kao skup protokola i standarda koji se koriste za razmjenu
podataka između aplikacija ili sistema. Softverske aplikacije napisane na različitim
programskim jezicima i pokrenute na različitim sistemskim platformama, mogu da koriste web
servise za razmjenu podataka putem računarskih mreža.
Web servis je interfejs koji opisuje skup operacija koje su dostupne preko mreže sa upotrebom
standardizovanih XML poruka. Web servis je opisan koristeći standardnu formalnu XML
notaciju. Opis web servisa sadrži detalje neophodne za interakciju sa servisom uključujući opis
formata poruka, transportne protokole i lokaciju. U interfejsu se ne nalaze detalji
implementacije servisa što omogućava korišćenje servisa nezavisno od računarske ili
programske platforme na kojoj je implementiran. Potpuno je nezavisan i od programskog jezika
u kojem je servis napisan. Ovo omogućava aplikacijama da budu labavo povezane, orijentisane
ka razvoju komponenti koje omogućavaju implementacije nezavisno od tehnologija u kojima su
kreirane. Web servisi mogu riješavati jedan zadatak ili cijeli skup zadataka. Mogu biti korišćeni
samostalno ili se može povezati više web servisa u izvođenju kompleksnih poslovnih
transakcija. Web servisi predstavljaju osnovne gradivne blokove budućih informacionih
sistema, a u suštini su aplikacije koje su raspložive na mreži i koje mogu da urade ono što vama
u tom trenutku treba. Drugim riječima, to su resursi koji se adresiraju primjenom URL-a koji
vraća informaciju korisniku koji želi da je koristi. Glavni komunikacioni protokol je SOAP tj.
XML preko HTTP-a. Osnovni pokretač ovih promena je XML, koji kroz svoju jednostavnost
omogućava praktičnu nezavisnost aplikacija i sistema jer je razumljiv i za čovjeka i za mašinu.
Računarstvo zasnovano na uslugama (engl. SOA – Service Oriented Architecture) predstavlja
novi pokret u računarstvu koji se zasniva na izradi javno dostupnih servisa pomoću kojih se
obavlja određena funkcionalnost. Tačnije, pojedine funkcionalnosti se više ne obavljaju putem
uobičajenih programskih alata već se ukupna funkcionalnost sistema gradi manjim gradivnim
blokovima koji se nazivaju servisi. U zavisnosti od primjene, servisi mogu biti jednostavniji ili
složeniji.
Osim toga, sistemi mogu kombinovati više jednostavnih ili složenih servisa kako bi korisnicima
pružili potpuniju uslugu. Osnovna pretpostavka ovakvih sistema je dostupnost servisa putem
globalne mreže - interneta. Iz tog razloga koristi se pojam web servisi kako bi se naglasila
zavisnost od interneta.
5
Računarstvo zasnovano na uslugama postoji već neko vrijeme i koristi se u različite svrhe.
Jedno od konzistentnih tumačenja je pristup izradi informacionih sistema koji označavaju
podjelu ukupnih zahtjeva na niz manjih. Ovakvo ostvarivanje funkcionalnosti omogućava
ponovnu upotrebu pojedinih dijelova i olakšava njihovo ostvarivanje. Naime, rastavljanjem
složenih zahtjeva u niz jednostavnijih smanjuju se moguće greške i ubrzava vreme razvoja.
Razlike između računarstva zasnovanog na uslugama i rastavljanja zahteva se mogu opisati
upoređivanjem web servisa sa svakodnevnim danom u gradu. Svaki grad se sastoji od
određenog broja organizacija koje obavljaju svoje djelatnosti i nude određene usluge. Svaku
uslugu može koristiti više klijenata. Na primjer: hemijske praonice nude svim svojim
korisnicima usluge čišćenja. Praonice može koristiti više klijenata odjednom, a da nisu zavisni
jedni od drugih. Svi pružaoci usluga čine jednu zajednicu, ali nisu nužno povezani jedni s
drugima te nisu međusobno zavisni.
Web servisi čine gotove funkcionalnosti koje se mogu pozivati iz različitih alata i okruženja.
Svaki servis mora imati dobro opisan pristupni interfejs. Kako bi se mogli koristiti potrebno je
preuzeti navedeni opis pristupnog interfejsa. Većina interfejsa se može preuzeti iz javnih
registra koji imaju popise poznatih web servisa.
Kada se preuzme opis interfejsa korisnik ili programski alat stvara zahtjeve prema web servisu
na način koji je propisan opisom. U opisu se nalazi pristupna adresa, opis ulaznih parametara i
druge smjernice koje su potrebne za korišćenje servisa. Izrada opisa interfejsa, registra servisa i
način interakcije sa korisnikom ili alatom zavisi od arhitekture i tehnologije koja se koristi
prilikom izrade web servisa. Trenutno najrasprostanjenije arhitekture za ostvarivanje web
servisa su REST (engl. Representational state transfer) i WS-Services.
1
1
Igor Jakšić, Web Servisi, univerzitet Singidunum
