UVOD

Pravo na život predstava u nomenklaturi prava najstarije prirodno pravo.
Napad na život i telo se u svim društvima i epohama smatrao zabranjenim i

stogo je kažnjavan. Krivična dela protiv života i tela spadaju u kategoriju tzv.
prirodnih   krivičnih   dela.   Za   razliku   od   tzv.zakonskih   krivičnih   dela   čije
inkriminisanje   zavisi   od   specifičnosti   društveno-ekonomskog   uređenja,   prirodna
krivična dela predstavljaju takva dela koja su po svojoj suštini uvek bila i biće
inkriminisana nezavisno od društvenih promena
Najteže kazne u svim zakonodavstvima su predviđene za ovu kategoriju krivičnih
dela. KD protiv života i tela čine sva KD koja imaju za posledicu smrt ili telesnu
povredu   jednog   lica,   prouzrokovanu   protivpravnom   radnjom   drugog   lica.   Cilj
inkriminacije ovih KD je samo ZAŠTITA ŽIVOTA I TELA LJUDI. Pored ove
glave KZ krivična dela kojima se napada na život i telo inkriminisana su i drugim
glavama Krivičnog Zakonika.

Krivična dela povrede života i tela dele se na:

• Krivična dela povrede života
• 1.Ubistvo
• 2. Teška (kvalifikovana) ubistva
• 3.Ubistvo na mah
• 4.Ubistvo deteta pri porođaju
• 5.Lišenje života iz samilosti
• 6.Navođenje na samoubistvo i pomaganje u samoubistvu
•

Krivična dela povrede ploda

• 1. Nedozvoljen prekid trudnoće
•

Krivična dela povrede tela

• 1.Teška telesna povreda
• 2. Laka telesna povreda
•

Krivično delo ugrožavanja života i tela

•

Krivično delo tuče

1.Učestvovanje u tuči

OPŠTE KARAKTERISTIKE

Napad na život i telo se u svim društvima i epohama smatrao zabranjenim i stogo je

kažnjavan. Krivična dela protiv života i tela spadaju u kategoriju tzv. prirodnih krivičnih dela. Za
razliku od tzv.zakonskih krivičnih dela čije inkriminisanje zavisi od specifičnosti društveno-
ekonomskog uređenja, prirodna krivična dela predstavljaju takva dela koja su po svojoj suštini
uvek bila i biće inkriminisana nezavisno od društvenih promena
Najteže kazne u svim zakonodavstvima su predviđene za ovu kategoriju krivičnih dela. Krivična
dela protiv života i tela čine sva dela koja imaju za posledicu smrt ili telesnu povredu jednog lica,
prouzrokovanu protivpravnom radnjom drugog lica
Cilj inkriminacije ovih krivičnih dela je samo ZAŠTITA ŽIVOTA I TELA LJUDI.

Ova krivična dela poseduju određene karakteristike po kojima se razlikuju od KD koja

spadaju u druge grupe.

•

Život se štiti od samog začeća do smrti.

•

Utvrđivanje začeća odgovara utvrđivanju trudnoće.

•

Utvrđivanje smrti je veći problem sa pozicije krivičnog prava. Dostignuća savremene
medicine su omogućila da po prestanku vitalnih funkcija organizma, osoba bude samo
klinički, ali ne i aspolutno mrtva.

•

Apsolutna smrt podrazumeva nastupanje tzv.cerebralne smrti koja podrazumeva i
prestanak ostalih vitalnih funkcija

•

Telo čoveka se štiti od rođenja pa do smrti.

•

Da bi se smatralo da je nastupilo rođenje potrebno je da je počelo odvajanje ploda iz
utrobe majke, uz početak disanja, kao i to da je plod sposoban za vanmaterični život.

KD povrede života i tela

mogu se podeliti na 3 grupe: 1) KD povrede života – ubistvo.

Teško ubistvo, ubostvo deteta na mah, ubistvo deteta pri porođaju, lišenje života iz
samilosti, nehatno lišenje života i navođenje na ubistvo i pomaganje u samoubistvu; 2)
KD povrede ploda – nedozvoljen prekid trudnoće i 3) KD povrede tela – teška telesna
povreda i laka telesna povreda. Ubistvo na mah, ubistvo deteta pri porođaju i lišenje
života iz samilosti spadaju u privilegovana ubistva.

KD ugrožavanja života i tela

mogu se podeliti na krivična dela tuče gde spadaju

učestvovanje u tuči i ugrožavanje opasnim oruđem pri tuči i svađi; i krivična dela
odbacivanja gde spadaju izlaganje opasnosti, napuštanje nemoćnog lica i nepružanje
pomoći.

POJEDINA KRIVIČNA DELA

UBISTVO (ČL. 113. KZ)

Ko drugog liši života, kazniće se zatvorom od pet do petnaest godina. Objekt ovog

krivičnog dela je živ čovek,odnosno ljudsko biće i to od rođenja pa do smrti. U krivičnom pravu
kao trenutak rođenja smatra se izdvajanje ploda iz majčine utrobe, ali se pri tome ne traži da
izdvajanje bude izvršeno u potpunosti, dovoljno je samo da se pojavi bilo koji deo tela. Od tog
trenutka, uništavanje ploda se smatra ubistvom, dok se uništavanje ploda pre nego što je započeo
porođaj ne smatra ubistvom, već nedozvoljenim prekidom trudnoće.

policijskog službenika u vezi sa vršenjem službene dužnosti; 8) ko liši života lice koje obavlja
poslove od javnog značaja u vezi sa poslovima koje to lice obavlja; 9) ko liši života dete ili
bremenitu ženu; 10) ko liši života člana svoje porodice kojeg je prethodno zlostavljao; 11) ko sa
umišljajem liši života više lica, a ne radi se o ubistvu na mah, ubistvu deteta pri porođaju ili
lišenju života iz samilosti.

U našem krivičnom zakonodavstvu razlikuju se obično ubistvo i teško,kvalifikovano

ubistvo. Njihovo razlikovanje vršimo po osnovu nekoliko kriterijuma. Teško ubistvo možemo
podeliti na:

1) teško ubistvo prema načinu izvršenja

– ubistvo na svirep i podmukao način;

ubistvo pri bezobzirnom nasilničkom ponašanju; ubistvo na način kojim se sa umišljajem dovede
u opasnost život još nekog lica; i ubistvo pri izvršenju krivičnog dela razbojništva ili razbojničke
krađe;

2) teško ubistvo prema pobudama izvršenja

, gde spada ubistvo iz koristoljublja radi

izvršenja ili prikrivanja drugog krivičnog dela, iz bezobzirne osvete ili iz drugih niskih pobuda;

3) teško ubistvo prema objektu napada

– ubistvo službenog ili vojnog lica pri vršenju službene

dužnosti; ubistvo sudije, javnog tužioca ili policijskog službenika u vezi sa vršenjem službene
dužnosti; ubistvo lica koje obavlja poslove od javnog značaja u vezi sa poslovima koje to lice
obavlja; ubistvo deteta ili bremenite žene; ubistvo člana porodice kojeg je učinilac prethodno
zlostavljao; umišljajno ubistvo više lica,a ne radi se o ubistvu na mah, ubistvu deteta pri porođaju
ili ubistvu iz samilosti.

Osnovna karakteristika

ubistva na svirep način

jeste da je to ubistvo kojim se žrtvi

nanose nepotrebne patnje, na način koji izaziva zapanjenost i strah.

Učinilac sebe prikazuje kao

bestijalnog, krvožednog čoveka koji uživa u mučenju žrtve. Bitno obeležje

ubistva na

podmukao način

jeste da je lice napadnuto, ili protiv koga je upravljena radnja krivičnog dela,

nije u mogućosti da primeti radnje ili da oseti sredstvo kojim se izvršava krivično delo, npr
ubistvo trovanjem.

Ubistvo pri bezobzirnom nasilničkom ponašanju

sastoji se u lišenju života nekog lica

usled bezobzirnog nasilničkog ponašanja. Uslov za izvršenje ovog krivičnog dela, pored uslova
koji su definisani u članu 344 KZ

jeste bezobzirnost prilikom izvršenja, čime se ukazuje na

posebno visok stepen društvene opasnosti dela.

Za postojanje

ubistva na način kojim se sa umišljajem dovodi u opasnost život još

nekog lica

od značaja je način izvršenja ali i upotrebljeno sredstvo. Ovo krivično delo sastoji se u

upotrebi takvog sredstva za izvršenje krivičnog dela kojim se dovodi u opasnost život još nekog
lica. Može postojati i bez obzira na sredstvo kojim je izvršeno krivično delo, ako se s obzirom na
vreme i mesto izvršenja KD dovodi u opasnost život još nekog lica.

Ubistvo pri izvršenju KD razbojništva ili razbojničke krađe

nastaje lišavanjem života

pri izvršenju KD razbojništva ili razbojničke krađe. Razbojništvo i krađa sama po sebi
predstavljaju veoma teška krivična dela, a ako su za svoju posledicu imala smrt nekog lica, onda
ova KD prerastaju u teška ubistva.

Krivični zakonik Srbije, čl.114.

(

1) Ko grubim vređanjem ili zlostavljanjem drugog, vršenjem nasilja prema drugom, izazivanjem tuče ili drskim ili

bezobzirnim ponašanjem značajnije ugrožava spokojstvo građana ili teže remeti javni red i mir,
kazniće se zatvorom do tri godine.(2) Ako je delo iz stava 1. ovog člana izvršeno u grupi ili je pri izvršenju dela
nekom licu nanesena laka telesna povreda ili je došlo do teškog ponižavanja građana,
učinilac će se kazniti zatvorom od šest meseci do pet godina.

Ubistvo iz koristoljublja, radi izvršenja ili prikrivanja drugog KD, iz bezobzirne

osvete ili iz drugih niskih pobuda

vrši se iz neke od navedenih pobuda učinioca. Motiv za

ubistvo

jeste sticanje materijalne koristi; materijalna dobit ne mora biti neposredna, već svaka

materijalna korist koja može da se ostvari na bilo koji način, a izvršenjem ubistva. Da bi se
smatralo da je jedno delo izvršeno iz koristoljublja potrebno je da se utvrdi da je učinilac
postupao iz pohlepe, požude, a ne samo radi zadovoljenja nekih svojih materijalnih potreba.

Ubistvo radi izvršenja ili prikrivanja drugog KD

sadrži dva oblika: ubistvo radi izvršenja KD

koje tek treba da bude izvršeno i ubistvo radi prikrivanja drugog KD. Ovo krivično delo postoji i
ukoliko je drugo krivično delo započeto, ali se ubistvo vrši da bi se započeto KD moglo dovršiti.
Nije od značaja o kom se drugom KD radi.

Ubistvo iz krvne ili bezobzirne osvete ili iz drugih

niskih pobuda

Krvna osveta predstavlja deo tradicionalnog rešavnaja sukuoba između

pojedinaca i njihovih porodica. U pojedinim delovima sveta se smatra časnim činom i moralnom
obavezom koju porodica ima prema žrtvama koje treba osvetiti. Ubistvo iz bezobzirne osvete
znači da ona treba da bude takva da nema racionalno, psihički razumljivo objašnjenje. Obično
podrazumeva značajnu nersrazmeru između nanetog zla, kao povoda za osvetu i zla koje se
ostvaruje ubistvom – osvetom.

Ubistvo službenog ili vojnog lica

pri vršenju službene dužnosti postoji kada se lice liši

života pri vršenju službene dužnosti. Pojam službenog lica treba uzeti u smislu člana 112.stav 3
KZ

, a vojnog lica u smislu člana 112.st.6 KZ.

Teško ubistvo nije ubistvo bilo kog službenog

lica, već samo lica koje obavlja određene službene dužnosti. Posebna krivičnopravna zaštita ovih
lica ustanovljena je zbog opasnosti kojoj se izlažu prilikom vršenja svojih dužnosti.

Ubistvo sudije, javnog tužioca, zamenika javnog tužioca i policijskog službenika

vezi sa vršenjem službene dužnosti postoji kada se radi o lišenju života ovih lica u vezi sa
vršenjem službene dužnosti.

Ubistvo lica koje obavlja poslove od javnog značaja

u vezi sa poslovima koje to lice

obavlja postoji onda kada se radi o lišenju života lica koje obavlja poslove od javnog značaja u
vezi sa poslovima koje to lice obavlja. Poslom od javnog značaja smatra se obavljanje profesije
ili dužnosti koja ima povećani rizik za bezbednost lica koje ga obavlja, a odnosi se na zanimanja
koja su od značaja za javno informisanje, zdravlje ljudi, obrazovanje, javni prevoz, pravnu i
stručnu pomoć pred sudskim i drugim državnim organima.

Ubistvo deteta ili bremenite žene

postoji kada je učinilac lišio života dete ili bremenitu

ženu. Ovim oblikom teškog ubistva pruža se zaštita deci, uključujući i nerođenu decu. Ukoliko
učinilac ne zna da pasivni subjekt nije navršio 14 godina, ili ne zna da je žena koju lišava života
trudna, neće postojati ovaj oblik KD, već obično ubistvo.

Službenim licem smatra se: 1) lice koje u državnom organu vrši službene dužnosti; 2) izabrano, imenovano ili

postavljeno lice u državnom organu, organu lokalne samouprave ili lice koje stalno ili povremeno vrši službene
dužnosti ili službene funkcije u tim organima; 3) javni beležnik, izvršitelj i arbitar, kao i lice u ustanovi, preduzeću ili
drugom subjektu, kojem je povereno vršenje javnih ovlašćenja, koje odlučuje o pravima, obavezama ili interesima
fizičkih ili pravnih lica ili o javnom interesu; 4) službenim licem smatra se i lice kojem je faktički povereno vršenje
pojedinih službenih dužnosti ili poslova; 5) vojno lice.

Vojnim licem smatra se profesionalni vojnik (profesionalni oficir, profesionalni podoficir, oficir po ugovoru,

podoficir po ugovoru i vojnik po ugovoru), vojnik na odsluženju vojnog roka, student vojne akademije, učenik vojne
škole, lice iz rezervnog sastava dok se kao vojni obveznik nalazi na vojnoj dužnosti i civilno lice koje vrši određenu
vojnu dužnost.

Krivični zakonik Srbije, čl.112.st.32