PREDMET: SAVREMENE TENDENCIJE U SVETSKOJ PRIVREDI
TEMA:
EKONOMSKE KRIZE U SVETSKOJ PRIVREDI
Profesor: Student:
dr SANDRA STOJADINOVIĆ JOVANOVIĆ JELENA VRAČARIĆ
ME13/20
Uvod
Privreda
(termin)-nacionalna I svetska
Kriza
(termin)-Riječ kriza dolazi od grčke riječi “krizis” (grč. -
κρίσις
), što bi
značilo odluka, prekretnica.
Ekonomska kriza
- stanje ekonomskog sistema obeleženo padom
proizvodnje, porastom nezaposlenosti, niskim nivom cijena i niskom
trgovinskom aktivnošću, što rezultira padom bruto društvenog proizvoda .
Finansijska kriza
- ima nešto jednostavniju definiciju: situacija na finansijskom
tržištu, u kojoj je tražnja za novcem veća od ponude novca (više se novca traži
nego što ga ima na raspolaganju) koja prouzrokuje pad likvidnosti,
poskupljenje kapitala i pad vrijednosti finansijskih kompanija
Krize kroz istoriju
Možemo prebrojati čak 35 epizoda finansijskih kriza pre Velike svetske ekonomske krize 1930-tih.
-U Holandiji 1637.godine došlo je do pucanja “ tulipomanije”. Tržište lala dostiglo je svoj procvat 1630-
tih godina .
-1637.godine trgovina lalama je bila toliko rasprostranjena da je do kraha tržišta moralo doći -tržište se
urušilo. Holandija je na duge staze izvukla korist.
Ono što je po nekim podacima prva ekonomska kriza, to je kriza bankarskog sistema 1857.godine.
(Bilo je osam bankarskih panika između 1819. i 1907. godine, samo u američkim finansijskim krizama
kojer su sve bile koren stvaranja Velike Svetske ekonomske krize 1930-tih godina). Počela je u Americi
( kolaps na berzi , stečaj železničkih kompanija, posledice kod proizvodnje grožđa) Iste godine se
proširila na Evropu.
Izbijanjem I svetskog rata došlo je do nove finansijske krize zbog ukupne prodaje hartija od vrednosti
od strane izdavaoca u Americi, Velikoj Britaniji, Nemačkoj, Francuskoj zbog finansiranja rata. Totalni
kolaps ublažen je pravovremenim merama centralnih banaka.
Velika Depresija ili Velika svetska
ekonomska kriza (nastala
1930.godine)
Nakon završetka Prvog svetskog rata SAD masovno daju kredite inostranstvu, posebno evropskim
zemljama koje su snosile njegove posledice. Konjunktura je u SAD rasla zahvaljujući novim otkrićima i
lančanoj proizvodnji.
Prosperitet i euforija su doveli do ulaganja na berzi. Kako su rasli dobici deoničkih društava tako su
rasli i kursevi njihovih deonica.
-Primera radi cena deonice proizvođača aviona Wrigth Aeronautics je od početka 1928. pa do kraja
iste godine narasla od 69 na 290 dolara.
-Deonice RCA (Radio Corporation od America) su u istom periodu narasle od 85 na 420 dolara.
U proseku deonice su narasle tokom perioda 1921. - 1929. za oko 400 %.
Vladala je opšta euforija.
Indeks Dau Džouns je 1923. po prvi put u istoriji prešao 100 poena. Mnoga preduzeća, čak i ona koja
su poslovala s gubitkom, plasirala su deonice na berzi.
Mnogi ulagači su kupovali deonice na kredit. Do avgusta 1929. oko 8,5 milijardi dolara je iznosilo
zaduženje ulagača koji su kupovali deonice na kredit.
Konjunktura je u leto 1929. počela da se smanjuje. U početku je na Vol stritu zabeleženo samo manje
padanje Dau Džouns indeksa,a onda je prestao da raste….
