UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU
EKONOMSKI FAKULTET
TEMA: METODE AMORTIZACIJE
SEMINARSKI RAD
U Istočnom Sarajevu, jun 2023.
4
1. Osnovna sredstva
Kad je riječ o osnovnom sredstvu (dugotrajnoj imovini) za koje se smatra da je fizički ili
ekonomski potrošeno, osnovna joj je namjena da osigura finansijska sredstva bar u iznosu da
omogući zamjenu postojećih osnovnih sredstava. Amortizacija je ekonomska kategorija koja
onačava proces transformacije osnovnih sredstava u obrtna. Do transformacije osnovnih
sredstava u obrtna dolazi u momentu prenosa njihove vrijednosti na proizvode, a do
transformacije obrtnih sredstava u osnovna u momentu zamjene osnovnih sredstava. Taj proces
nastaje u proizvodnji, u kojoj se osnovna sredstva troše i prenose dio svoje vrijednosti na nove
upotrebne vrijednosti koje imaju karakter obrtnih sredstava. Amortizacijom se ne mijenja
ukupan obim sredstava, mijenja se samo njihova struktura; povećavaju se obrtna sredstva na
račun osnovnih.
Osnovna sredstva se neprekidno troše u procesu rada i poslovanja preduzeća. Trošenjem se
smanjuje njihov vijek upotrebe i njihova vrijednost. Smanjena vrijednost osnovnih sredstava
prenosi se na proizvod (učinak) preduzeća kao prenijeta vrednost. Ta vrijednost se otpisuje od
vrijednosti osnovnog sredstva i uračunava u cijenu koštanja novih proizvoda ili usluga.
Amortizacija je novčano izraženo trošenje osnovnih sredstava u procesu rada i poslovanja
preduzeća. Postepeno trošenje osnovnih sredstava znači i postepeno prenošenje vrijednosti na
novi proizvod u vidu odredjenog iznosa amortizacije. Amortizacija je ekonomska kategorija
koja kroz smanjenje vrijednosti osnovnog sredstva, prenosi dio te smanjene ili otpisane
vrijednosti na novi proizvod. Treba razlikovati pojam amortizacije kao ekonomske kategorije i
pojam „otpis“ koji je knjigovodstveno-tehnički izraz i ne odnosi se samo na sredstva za rad.
Fizičko trošenje i dotrajalost osnovnih sredstava naziva se fizička amortizacija. Na fizičko
trošenje osnovnih sredstava utiču različiti faktori: radni uslovi, intenzitet korišćenja, prirodni i
klimatski faktori i dr. Tehnički progres dovodi do korišćenja u proizvodnji novijih i
savremenijih sredstava, veće funkcionalnosti i efikasnosti. On dovodi do brže ekonomske ili
moralne amortizacije osnovnih sredstava. U uslovima brzog tehničkog progresa racionalno
korišćenje postojećih osnovnih sredstava postaje značajan faktor efikasnosti poslovanja
preduzeća.
