Kontroler periferije se sastoji od upravljačke logike i određenog broja programski dostupnih
registara. Kompletan rad kontrolera se svodi na upisivanje u ove registre i čitanje iz njih, dok
upravljačka logika služi da se na osnovu sadržaja registara organizuje upis podataka u izlazne
periferije ili čitanje podataka iz ulazne periferije. Možemo izdvojiti četiri vrste programski
dostupnih registara, a to su:

- Upravljački registar (Control) - putem njega se vrši inicijalizacija, startovanje i zaustavljanje
kontrolera periferije.

- Statusni registar (Status) - sadrži određene bitove indikacije, vezane za status prenosa
podataka.

- Registar podataka (Data) - sadrži podatke koje iz ulazne periferije treba smestiti u
memorijsku lokaciju ili iz memorjske lokacije u izlaznu periferiju.

- Registar broja ulaza (Entry) - upotrebljava se kod transfera podataka između registra
podataka i memorijske lokacije korišćenjem prekidne rutine. O ovome će biti reči kasnije.

Upravljački  registar  služi  da  se  programskim  putem  upisivanjem  odgovarajućih  vrednosti  u
ovaj registar izvrši inicijalizacija, startovanje i zaustavljanje kontrolera periferije. Upravljačka
logika na osnovu sadržaja određenih bitova upravljačkog registra kreće sa prenosom podataka
iz  ulazne  periferije  u  registar  podatka  ili  iz  registra  podatka  u  izlaznu  periferiju.  Za  svaki
podatak prenet iz ulazne periferije u registar podatka upravljačka logika postavlja određeni bit
u  statusnom  registru  kao  indikaciju  da  sadržaj  registra  podatka  može  da  se  prenese  u
memorijsku lokaciju. Takođe i za svaki podatak prenet iz registra podatka u izlaznu periferiju
upravljačka  logika  postavlja  određeni  bit  u  statusnom  registru  kao  indikaciju  da  sadržaj
sledeće  memorijske  lokacije  može  da  se  prenese  u  registar  podatka.  Samo  prebacivanje
podatka  iz  registra  podatka  u  memorijsku  lokaciju  ili  iz  memorijske  lokacije  u  registar
podatka  se  kod  nekih  kontrolera  periferija  realizuje  programskim  putem  čitanjem  sadržaja
registra podatka ili upisivanjem u registar podatka, dok kod nekih kontrolera periferija to radi
sam kontroler. Kod onih kontrolera perfierija kod kojih se to radi programskim putem, mora
se čitanjem statusnog registra, najpre, utvrditi da je sledeći podatak prenet iz ulazne periferije
u registar podatka, pa ga tek onda prenositi iz registra podatka u memorijsku lokaciju ili da je
prethodni podatak prenet iz registra podatka u izlaznu periferiju, pa tek onda prenositi sledeći
podatak  iz  memorijske  lokacije  u  registar  podatka.  Kod  ovih  kontrolera  periferija  postoji  i
mogućnost  da  za  svaki  podatak  prenet  iz  ulazne  periferije  u  registar  podatka  upravljačka
logika  generiše  signal  prekida  i  da  za  svaki  podatak  prenet  iz  registra  podatka  u  izlaznu
periferiju  upravljačka  logika  takođe  generiše  signal  prekida.  Na  signal  prekida  procesor
odgovara signalom potvrde. Na ovaj signal kontroler periferije šalje procesoru sadržaj registra
broja ulaza. Procesor na osnovu broja ulaza ulazi u tabelu sa adresama prekidnih rutina, čita
adresu  prekidne  rutine  i  njenim  upisivanjem  u  programski  brojač  skače  na  prekidnu  rutinu.
Sada  se  u  prekidnoj  rutini  podatak  prenosi  iz  registra  podatka  u  memorijsku  lokaciju  ili  iz
memorijske lokacije u registar podatka. Kod onih kontrolera perfierija kod kojih to radi sam

kontroler, upravljačke  logika kontrolera realizuje  ciklus upisa  sadržaja  iz registra podatka u
memorijsku lokaciju ili ciklus čitanja iz memorijske lokacije i prihvatanje očitanog sadržaja u
registru  podatka.  U  oba  slučaja  upravljačka  logika  kontrolera  periferije  realizuje  određene
kontrole  rada  sa  periferijom  i  u  slučaju  otkrivanja  nekih  neregularnosti  postavlja  određene
bitove  statusnog  registra.  Zbog  toga  se  programskim  putem  u  određenim  trenucima  čita
sadržaj  statusnog  registra  i  na  osnovu  provere  njegovog  sadržaja  utvrđuje  da  li  se  rad  sa
periferijom  odvija  regularno  ili  ne.  Po  završenom  prenosu  ili  otkrivenoj  neregularnosti,  u
odgovarajuće bitove upravljačkog registra se programskim putem upisuje sadržaj na osnovu
koga upravljačka logika kontrolera zaustavlja prenos podataka iz ulazne periferije u registar
podatka ili iz registra podatka u izlaznu periferiju.

Periferije sa danas tako realizuju da se detalji vezani za samo čitanje iz ulazne periferije ili
upis u izlaznu periferiju ne vide, već se pomoću definisanog interfejsa i protokola upravlja
čitanjem iz i upisom u periferiju, primaju ili šalju podaci i dobijaju informacije o ispravnosti
rada sa periferijom.

Podaci se obično unose sa periferije blokovski, tako što se u neki deo memorije u niz susednih
lokacije prenosi određen broj reči. Isto važi i za slanje podataka iz memorije u izlazne
periferije. Za realizaciju blokovskog unosa podataka iz periferije u memoriju i slanja podataka
iz memorije u periferiju treba uraditi sledeće: prenositi podatke iz periferije u memoriju ili
obratno, voditi evidenciju o adresama memorijskih lokacija u koje se reči upisuju ili iz kojih
se reči čitaju i voditi evidenciju o broju prenetih reči. Moguće je da procesor sve ovo radi, da
deo poslova radi procesor a deo posebni uređaji i da sve ovo rade posebni uređaji.

U zavisnosti od toga kava je podela posla između procesora i posebnih uređaja, koristi se više
tehnika organizacije ulaza/izlaza i to ulaz/izlaz sa kontrolerima bez direktnog pristupa
memoriji, sa kontrolerima sa direktnim pristupom memoriji i sa ulazno/izlaznim procesorima.