1
AKADEMIJA STRUKOVNIH STUDIJA
VISOKA MEDICINSKA I POSLOVNO-TEHNOLOŠKA ŠKOLA
STRUKOVNIH STUDIJA
SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA POZNAVANJE PROIZVODA
TEKSTILNE SIROVINE
student:
Milan Draksimović
profesor: dr. Ljubica Mijić
indeks: 8-25/2020
2.1.2022. Šabac
2
Uvod
Tekstil
je elastični materijal sastavljen od sitnih vlakana koja čine predivo. Tekstilna
industrija upotrebljava prirodna i sintetička vlakna kako bi tkanjem ili pletenjem proizvela
tkanine za odeću, nameštaj ili industriju.
Tekstil
(lat. textilis- tkan,tkalački)
naziv je za svaku
izrađevinu proizvedenu postupkom prepletanja ili povezivanja vlakana, niti tj. predenjem,
tkanjem, pletenjem, prepletanjem, iglanjem, lepljenjem i dr. U novije vreme koristi se skupni
naziv tekstilije.
Tekstilna industrija
je grana industrije koja se bavi preradom vlaknastih sirovina i
izradom tkanina, pletenih proizvoda i prediva. Oslanja se poljoprivrednu proizvodnju iz koje crpi
potrebne sirovine: vuna, lan, pamuk, svila, juta i dr. Ovo je jedna od najstarijih industrijskih
grana. Krajnji produkt proizvodnje su odeća i razne vrste tkanina.
Naziv
Tekstilije
je zajednički naziv za sve vrste vlakana, elementarnih niti, te njihove
izrađevine, kao što su linearni proizvodi (pređe, konci, užad, konopi, i sl.), plošni proizvodi-
tvorevine ravnih površina i u cevastom obliku (tkanine pletiva, netkane tekstilije), konfekcioni
predmeti.
Najstariji očuvani tekstili potiču iz
Catala Huvuka
u Anatoliji. To su komadići vunenog
sukna nađeni uz posmrtne ljudske ostatke. Starost im je procenjena na 6500 godina pre Hrista.
Prvi tekstili izrađeni su od konca koji je nastao vrtenjem niti između dlanova. Kasnije je
izmišljeno vreteno, a zatim kolovrat. Vuna je bila prva tekstilna sirovina. Koristila se u istočnom
Sredozemlju i u Evropi. U Egiptu je glavna tekstilna sirovina bio lan i najfinijim lanenim
platnom omotavali su se kipovi. U Egiptu su nađene lanene tkanine čija je starost procenjena na
5000 godina pre Hrista. Obrada lanenog vlakna proširuje se u 13. veku na evropske zemlje
(Francusku, Englesku i Nemačku). Pamuk se istodobno upotrebljavao već u starom Peruu i u
Indiji. Pamuk se uzgajao u dolini jeke Ind već 2500 godina pre Hrista. Grci spominju pamuk kao
egzotičnu biljku, a koriste pamučne tkanine nakon Aleksandrovih pohoda. Svila je istočnjačkog
porekla. Dudov svilac uzgajali su u Kini već 3000 godina pre Hrista. Stotinama godinama
kasnije dudov svilac prenosi se u Koreju a zatim u Japan. Danas je tekstilna industrija jedna od
najjače razvijeniih u svetu...
4
1.1.1 Prirodna tekstilna vlakna
Sva prirodna vlakna su neravnomerna i bogata prelivima (svojstvo karakteristično svim
prirodnim stvarima) što doprinosti njihovoj lepoti. Pamuk, najvažnije biljno vlakno, dobija se od
semenke biljke pamuk (lat. Gossypium). Biljka uspeva u toploj i vlažnoj klimi, peskovitom tlu s
dosta kalcijuma. Kakvoća sirovog pamuka zavisi od porekla i uslova uzgoja.
Upotrebljavao se još u starom Peruu i u Indiji, u dolini reke Ind, 2500 godina pre Hrista.
Grci spominju pamuk kao egzotičnu biljku, a koriste pamučne tkanine nakon Aleksandrovih
pohoda.
Sledi kratak opis sledećih tekstilnih materijala:
1. Pamuk,
2. Lan,
3. Juta,
4. Vuna,
5. Svila.
1.Pamuk
Pamuk (lat.
Gossypium
) je rod biljaka iz familije slezova (lat.
Malvaceae
).
Najrasprostranjenija je jednogodišnja biljka na svetu. Iako je tropska i suptropska kultura, koja
zahteva mnogo toplote i sunca i umerenu i ravnomernu vlažnost, pamuk se gaji u većem delu
sveta. Ima dobro razvijen vretenast koren, urezano lišće, žućkaste cvetove. U čaurama se nalazi
sjeme koje je obraslo vlaknom.
Seme sadrži više do 25% ulja, te se posle izdvajanja vlakna iz njega cedi kvalitetno jestivo
ulje. Seme pamuka je obraslo vlaknima prosečne dužine oko 30 mm; odvajanjem semena (tj.
egreniranjem) i raznim postupcima prečišćavanja dobija se važna tekstilna sirovina (artiklom
koji je u svetu, uz naftu, ugalj i čelik, najprisutniji u svetskoj trgovini).
Najveći proizvođači ove biljke su: Kina, Indija, SAD, Pakistan, Brazil, Uzbekistan, Turska,
Grčka, Turkmenistan, Sirija.
