SEMINARSKI RAD
Predmet: Ponasanje potrosaca
Tema: Osnovna prava potrosaca
Podrucije rada: Visoka ekonomska skola-ssmjer
Spoljnotrgovinsko I carinsko poslovanje
Mentor: Ivana Đelošević
Student: Barjaktarovic Savo
br.indeksa36/19
SADRŽAJ
Sadržaj..............................................................................................................................
Uvod.................................................................................................................................. 1
1. Osnove potražnje..................................................................................................2
1.1. Tržište i konkurencija....................................................................................2
1.2. Tržišna potražnja.......................................................................................... 3
1.2.1
Krivulja potražnje.......................................................................................3
1.2.2. Pomaci krivulje potražnje...........................................................................4
2.
Elastičnost potražnje...............................................................................................5
2.2. Cjenovna elstičnost potražnje.....................................................................5
2.3. Unaksrsna elastičnost potražnje..................................................................6
2.4. Dohodovna elastičnost potražnje................................................................6
2.5. Engelovi zakoni..........................................................................................7
3.
Ponašanje potrošača...............................................................................................8
3.2. Logika potrošačevog izbora.......................................................................8
3.3. Sklonosti potrošača....................................................................................9
3.4. Krivulje indiferencije...............................................................................10
3.5. Ukupna i marginalna korisnost................................................................13
3.6. Ordinalna i kardinalna korisnost..............................................................15
3.7. Budžetsko ograničenje.............................................................................15
Zaključak.......................................................................................................................18
Literatura.......................................................................................................................19
UVOD
Tema ovog seminarskog rada jeste potražnja i ponašanje potrošača. U nastavku, objašnjeno je cjelokupno
ponašanje potrošača kao i sve sto utiče na ponašanje ili eventualne promjene ponašanja. Zatim obradili
smo i teoriju potražnje odnosno osnove potražnje, počevši od samog pojma potražnje koji se odnosi na
ukupnu količinu proizvoda ili usluga koju su potencijalni kupci spremni i u mogućnosti kupiti pri
korespondirajućim cijenama. Na osnovu potražnje pojavljuje se i krivulja potražnje koja predstavlja
grafičku ilustraciju ukupne potražnje sa cijenama na ordinati i količini na apcisi. Zatim naveli smo ono što
utiče na pomijeranje krivulje potražnje kao što je : dohodak, cijene povezanih dobara, ukusi, očekivanja i
broj kupaca. I na kraju izlaganja o potražnji spomenuli smo i elastičnost potražnje i njene vrste. Pod
elastičnosti podrazumjevamo
indikator stepena reagovanja, odnosno mjera jačine međusobnog uticaja i
djelovanja varijabli koje nemaju istu jedinicu mjere. Vrste elastičnosti: cjenovna i dohodovna. Cjenovna
elastičnost izražava osjetljivost tražene količine neke robe na promjenu njene cijene. Dohodovna
elastičnost mjeri se istim koeficijentom kao i cjenovna elastičnost, osim što je u nazivniku umjesto cijene
dohodak.
Potrošnja ima izuzetno veliki uticaj na ekonomski razvoj jedne zemlje uopšte i predstavlja bitan faktor
privrednog razvoja. svaki poremećaj u potrošnji odražava se na cjelokupnu proizvodnju. Da bi se uopšte
moglo govoriti o ponašanju potrošača potrebno je objasnitit šta je, zapravo, to ponašanje. Ponašanje
potrošaca je proces donošenja odluka i djelovanja pojedinačnih potrošača prilikom kupovine i upotrebe
proizvoda.
Sljedece je obješnjenje korinosti i teorije korisnosti, te o cemu i kako dva Gosseenova zakona pomažu
teoriji korisnosti .Ono što je takođe bitno jesu krivulje indiferencije, koje su u nastavku detaljno
objašnjene,
kao
i
jasno
prikazane
na
grafikonima.
krivulja indiferecije prikazuje sve kombinacije tržišnih košara koje osobi osiguravaju istu razinu
zadovoljstva, a skup krivulja indiferencije predstavlja jednu mapu indiferencije. Mapa indiferencije jeste
grafik koji sadrži skup krivulja indiferencije koje pokazuju tržište košare između kojih je potrošač
indiferentan.
Ukupna korisnost predstavlja ukupno zadovoljstvo koje pojedinac ostvaruje upotrebom odnosno
trošenjem nekog dobra ili kombinacije dobara. Marginalna (granična) je dodatno zadovoljstvo dobiveno
potrošnjom dodatne jedinice nekog dobra. Ordinalna funkcija korisnosti daje poredak tržišnih košara, ali
nam ne govori za koliko je jedna tržišna košara poželjnija od druge.
Funkcija korisnosti koja opisuje za koliko je neka tržišna košara privlačnija od druge naziva se kardinalna
funkcija korisnosti. Pored svega ostalog, jos jedna bitna stvar jesu budžetska ograničenja. to su ona
ograničenja s kojima se potrošači suočavaju u vidu ograničenih dohodaka. Osobni i društveni čimbenici
kao i psihološki procesi predstavljaju jako vazne čimbenike ponašanja potrošača. Svaki od njih ima različit
uticaj na ponašanje određenih potrošača.
1. Osnove potražnje
Podjela rada i specijalizacija stvorile su potrebu razmjene proizvoda. Na početku je bila direktna razmjena
bez korištenja bilo kakvog posrednog sredstva. Naturalna razmjena jednog proizvoda za drugi je spor i
neprikladan proces, jer se trebaju susresti osobe čije su želje komplementarne, tj. mora postojati
podudarnost želja. Ovi nedostatci su prevaziđeni uvođenjem novca kao sredstva plaćanja i razmjene.
Uvođenjem novca prodavalac prodaje robu kupcu, a dobija novac – kupac isplaćuje novac, a stiče robu.
Dobijenim novcem prodavac može stupiti u dalje transakcije, čime se tržišne aktivnosti multipliciraju, što
znači tržište obuhvata prodajne i kupovne skupine aktivnosti svih aktera koji žele trgovati. Pošto tržište
određuje dva osnovna ekonomska elementa: cijene po kojima se proizvod razmjenjuje i količine koje su
predmet razmjene, to je i potražnja određena tim kategorijama.
1
Potražnja nekog proizvoda ili usluge na
određenom tržištu pokazuje koliko su kupci pri svakoj tržišnoj cijeni voljni i u mogućnosti kupiti u
određenom periodu, što znači da pod potražnjom podrazumjevamo nabavnu spremnost potražioca pri
svakoj od mogućih cijena na određenom tržištu u određenom periodu.
Spremnost kupca da kupi neku robu zavisi od ceteris paribus od toga kolika je cijena te robe na tržištu, pa
se može konstatovati da je potražnja definisana u odnosu na cijene.
2
Po nižoj cijeni tražena količina će se
povećati pošto ljudi napuštaju neku drugu robu da bi zadovoljili svoje aspiracije i otprije nezadovoljene
želje za robom koja je pojeftinila. Potraživana je količina dakle funkcija cijena.
1.1. Tržište i konkurencija
1
Reuf Kapić, Mikroekonomija, prvo izdanje 1999 god. Str. 55
2
Ibid, Str .55
1.2.1. Krivulja potražnje
Grafički prikaz se dobije unošenjem podataka u koordinatni sistem, gdje se na osi apcisi očitava količina, a
na osi ordinati cijena proizvoda. Spajanjem tačaka dobije se krivulja potražnje ( demand curve ) koja
izražava koliko su kupci voljni i u stanju kupiti, uz razne moguće cijene pretpostavljajući da se ne mijenje
ništa drugo što utiče na njihovu potražnju.
5
Odnos izmđu cijene i taržene količine je toliko prisutan da ga
ekonomisti nazivaju zakon potražnje. Prema zakonu potražnje tražena količina dobra pada kada cijena
dobra raste i raste kada cijena dobra pada uz uslov da ostale stavri ostanu jednake ceteris paribus. Ovaj
odnos se može prikazati u obliku jednačine Qd = Qd (p)
6
Odnos između cijene i tražene količine neke robe prikazan je u tabeli :
Situacija
Cijena ( P )
Tražena količina ( Q )
A
3
9
B
4
8
C
5
7
D
6
6
E
7
5
Tabela 1.1. Skala potražnje odnos cijene i tražene količine
Navedene podatke možemo predstaviti i na grafikonu, što znači spajanjem tačaka dobije se krivulja
potražnje odnosno spremnost kupaca da kupe proizvode uz razne moguće cijene uz pretpostavuku ceteris
paribus.
1.2.2. Pomaci krivulje potražnje
5
Reuf Kapić, Mikroekonomija, prvo izdanje 1999 god. Str. 56
6
Džafić, Z. Mikroekonomija, Tuzla, 2009, Str. 63
