EKOLOGIJA
Seminarski rad
Tema:
Procjena uticaja na životnu sredinu
(EFT-Rudnik i termoelektrana Stanari)
Predmetni nastavnik: prof. dr. Tešo Ristić
Student: Željko Simić, br. Indeksa 18/11
Banja Luka, Maj 2013 godine
1
1. UVOD
U ovom seminarskom radu ćemo opisati Procjenu uticaja na životnu sredinu koje je urađena
2010 godine za EFT-Rudnik lignita – Stanari.
Kompanija EFT group odabrala je konsultantsku firmu D’Appolonia S.p.A. da izradi Studiju o
procjeni uticaja na životnu sredinu (PUŽS) i da u skladu sa tim procjeni potencijalne posljedice na
životnu sredinu koje bi bile rezultat planirane izgradnje, aktivnosti, održavanja i zatvaranja rudnika
Stanari, uključujući otvaranje novog površinskog kopa Ostružnja.
Procjena je izrađena kako bi se provjerilo da li su predviđene aktivnosti u skladu sa politikama za
zaštitu životne sredine i socijana pitanja Evropske banke za rekonstrukciju i razvoj iz 2008. godine i
odgovarajućim zahtjevanim performansama, kao i međunarodnim, evropskim i nacionalnim
zahtjevima vezanim za životnu sredinu i najboljim industrijskim praksama.
Prije svega opisaćemo ukratko položaj rudnika tj. basena Stanari: Ugljeni basen Stanari je površinski
kop rudnika lignita koji se nalazi na području planine Krnjin, između rijeka Ukrina, Usora i Bosna.
Administrativno pripada Opštini Doboj i nalazi se 75 km istočno od Banja Luke. Željeznica Doboj -
Banja Luka i regionalni put Doboj-Prnjavor-Banja Luka prolaze kroz sredinu basena Stanari. Sam
rudnik uglja je podijeljen malom rijekom Ostružnja na sjeverni ugljeni basen Raškovac i južni
ugljeni basen Ostružnja. Navešćemo ukratko i opis aktivnosti u rudniku Stanari: Razvoj rudnika
lignita Stanari podrazumjeva povećanje trenutne godišnje proizvodnje uglja sa 600.000 na
maksimum od 3.2 miliona tona. Kao dio tog razvoja, projektom je planirano da se poveća obim
aktivnosti u ugljenom basenu Raškovac i da se otvori basen Ostružnja. Te aktivnosti će uključiti
iskop otkrivke, transport i odlaganje, odvodnjavanje površinskog kopa, iskopavanje i transport uglja,
preradu uglja, odlaganje pepela i drugih ostataka iz termoelektrane, prateće objekte i infrastrukture i
zatvaranje rudnika. Rudnik Stanari je prvi površinski rudnik koji je dobio novu ekološku dozvolu od
Ministarstva zaštite životne sredine Republike Srpske. Kao što smo naveli, Sistem zaštite životne
sredine u rudniku je analizirao i verifikovao italijanski konsultant iz ove oblasti, D’Appollonia.
Rudnik Stanari je dostigao međunarodne standarde funkcionisanja dobivši sertifikat ISO 14001
Upravljanja sistemom zaštite životne sredine.
4
2. OPIS POSTOJEĆE ŽIVOTNE SREDINE
2.1. Klima i kvalitet vazduha
Ugljeni baseni Raškovac i Ostružnja se nalaze u oblasti sa umjereno kontinantalnom klimom koju
karakterišu topla i suva ljeta i hladne i vlažne zime. Nulto stanje kvaliteta vazduha oblasti rudnika
Stanari je određeno jednogodišnjim mjerenjima (od aprila 2006. do aprila 2007. godine) i dnevnim
mjerenjima (17. – 19. marta 2008. godine) obavljenim u selu Stanari, koje se nalazi u blizini rudnika,
i na drugim obližnjim lokacijama. Mjerenja su uključila koncentraciju SO
2
, CO, NO
2
, NO, NO
2
,
CH
4
, nCH
4
, i sadržaj PM10 i mjerenja metereoloških parametara: brzina i pravac vjetra, temperatura,
pritisak i relativna vlažnost vazduha.
Godišnje prosječne vrijednosti i indikatori visokih vrijednosti tri najvažnija izmjerena zagađivača i
vrijednosti dobijene dnevnim mjerenjima su u skladu sa nacionalnim ciljnim graničnim
vrijednostima kvaliteta vazduha. Stoga, kvalitet vazduha u oblasti Stanari je u skladu sa graničnim
vrijednostima kvaliteta vazduha Republike Srpske.
2.2. Geomorfologija i geologija.
Ugljeni basen Stanari se nalazi na planini Krnjin, oko 20 km zapadno od Doboja i 75 km istočno od
grada Banja Luka u sjeveroistočnom dijelu Bosne i Hercegovine. Fiziografski, planine Krnjin
pripadaju brdovitom području zapadne Bosne sa uzvišenjima od 70 do 330 metara nadmorske visine.
Dolina rijeke Ostružnja se prostire u pravcu istok-zapad i dijeli planinu Krnjin na sjeverni i južni dio.
Geološki, Stanarski basen formiran je usljed sleganja vulkanskih, sedimentnih i vezanih
metamorfnih stijena, lokalno predstavljenih serpentinitima, i stvaranja depresije tokom Trijasa i Jure.
Basen je naknadno popunjen sedimentom, što je vjerovatno praćeno istovremenim sleganjem. Basen
je ispunjen krečnjakom, laporom, pješčarom i glinom iz doba Miocena, od kojih najmlađi kat, Pont,
sadrži lignit. Otkrivka iznad lignita je takođe iz Ponta i sastoji se iz sive gline i žutog i crvenog
pjeska sa pripadajućim sočivima šljunka. Ovakav niz otkrivke predstavlja tipičnu basensku ispunu
taloženu u deltno-fluvijanom okruženju.
5
2.4. Pejzaž i kulturno nasleđe
Oblast razvoja rudnika i neposredna okolina koju karakteriše ruralni pejzaž sa topografijom se
generalno sastoji iz talasastih brda sa uzvišenjima 250 do 350 metara nadmorske visine. Zemljište se
koristi u stambene svrhe i za poljoprivredne aktivnosti manjih razmjera, a jedan dio lokalnih imanja i
zemlje je trenutno napušten. Na osnovu raspoloživih informacija koje je obezbjedila “Komisija za
očuvanje nacionalnih spomenika kulture”, ne postoje spomenici u interesnoj oblasti izuzev crkve na
groblju i samog groblja u Dragalovcu, koji su registrovani kao kulturno-istorijski spomenici. Rudnik
Stanari nije dio prirodnog parka niti sadrži zaštićena kulturna ili prirodna bogatstva.
2.5. Ekologija i biotički resursi
Glavni ekosistemi u interesnoj oblasti predstavljaju poljoprivredna polja i livade dok su na širem
području velike površine pokrivene šumom. Drugi važni ekosistemi blizu područja rudnika Stanari
se nalaze u lokalnim rijekama i brojnim potocima koji protiču kroz ovu oblast. Međutim, moglo bi se
smatrati da projektna lokacija generalno ima nisku ekološku vrijednost.
2.6. Stanje zemljišta i korišćenje zemljišta
Poljoprivredno zemljište se uglavnom sastoji od pašnjaka (27%), vinograda, livada i šuma (18%), a
samo 12% čine bašte, imanja i voćnjaci. Generalno, oblasti pod pašnjacima su one koje imaju
najniži indeks plodnosti. Šume u kojima su borovi dominantna porodica pokrivaju velike oblasti
regiona.
2.7. Atmosfera
Jedna od glavnih posljedica uticaja na životnu sredinu usljed aktivnosti površinskog kopa rudnika
uglja su emisije u atmosferu iz nekoliko operativnih procesa rudnika sa ključnim zagađivačima koji
su identifikovani kao prašina, gasovi staklene bašte (CO
2
, CH
4
) i kiseli gasovi (NO
x
, SO
2
). Na
osnovu sveobuhvatne procjene potencijalnih uticaja, najznačajniji uticaj sa potencijalom za žalbe od
strane zajednice je najverovatnije stvaranje prašine. Na osnovu njegovog značaja, smatra se da je
potencijalni uticaj visok, osjetljivost receptora visoka a opšti značaj umjeren, ukoliko se ne
preduzmu mjere za ublažavanje. Smatra se da drugi potencijalni uticaji imaju minimalan značaj za
lokalne receptore.
7
