UNIVERZITET U SARAJEVU
FAKULTET ZA KRIMINALISTIKU, KRIMINOLOGIJU I
SIGURNOSNE STUDIJE
SEMINARSKI RAD
TEMA: ZAŠTITA LIČNIH PODATAKA
Sarajevo, januar 2022.
4
1. Lični podaci
Podaci o ličnosti su svi oni podaci koji se odnose na neko određeno ili odredivo fizičko lice, na
osnovu kojih ono može biti identifikovano, a kojima se može ugroziti njegova privatnost. To su,
prije svega, podaci kojima se mogu ugroziti život, tjelesni i fizički integritet, čast, ugled, život
porodice, identitet i ime. Ti podaci se odnose na živa, umrla lica, kao i lica proglašena umrlim.
Lični podaci su svi oni podaci koji se odnose na osobu, a na osnovu kojih se ona može
identifikovati (direktno ili indirektno) i ugroziti njena privatnost. Pod ličnim podacima
podrazumjevaju se:
a) Ime i prezime osobe;
b) Adresa stanovanja;
c) Imejl adresa;
d) Fotografija;
e) IP adresa;
f) Lokacija na kojoj se osoba nalazi;
g) Podaci koji služe za analizu i izradu profila korisnika (radne sposobnosti, ekonomsko
stanje, lična interesovanja, ponašanje, potrošačke navike, kretanje itd.);
h) Onlajn ponašanje osobe (podaci koji se prikupljaju posredstvom kolačića).
Evropska Opšta uredba o zaštiti podataka o ličnosti – GDPR (The EU General Data Protection
Regulation – GDPR) koja se primjenjuje od 25. maja 2018. godine u zemljama Evropske unije,
odnosi se na lične podatke i predstavlja novi standard zaštite podataka o ličnosti i privatnosti
građana. Ova Uredba mnogo veći akcenat stavlja na zaštitu posebnih kategorija ličnih podataka:
Rasna pripadnost;
Nacionalna pripadnost;
Religijska pripadnost;
Članstvo u sindikatima;
Seksualna orijentacija;
Informacije o zdravlju (lični podaci koji se odnose na fizičko i mentalno zdravlje
pojedinca, uključujući i pružanje zdravstvenih usluga);
Biometrijski podaci (lični podaci dobijeni posebnom tehničkom obradom, u vezi sa
fizičkim, fiziološkim ili karakteristikama ponašanja osobe koji omogućuju ili potvrđuju
jedinstvenu identifikaciju te osobe, npr. slike lica ili otisci prstiju);
5
Genetski podaci (lični podaci koji se odnose na nasljeđene ili stečene genetske
karakteristike osobe koji daju jedinstvene informacije o fiziologiji ili zdravlju osobe a dobijeni
su analizom njenog biološkog uzorka).
1.1.
Pojam privatnosti
Prema rečima Helen Nisenbaum (Helen Nissenbaum), profesorke informatike na Univerzitetu
Kornel, privatnost nije pravo na tajnost, niti na kontrolu, već pravo na odgovarajući protok
ličnih podataka. Šta to konkretno znači? To znači da osoba ima mogućnost da, u zavisnosti od
situacije i konteksta, lično procjeni šta će i sa kim djeliti u digitalnom okruženju . Ili, drugačije
rečeno, ima pravo da zna kako i u koje svrhe se koriste njeni podaci, ko ih čuva i koliko dugo, ko
sve njima raspolaže, kao i da može da zatraži brisanje ličnih podataka ili ispravku netačnih
podataka.
Kada je riječ o djeci, pitanje je da li su ona u stanju da procjene koje lične podatke nije
primjereno djeliti sa drugima, u kojim situacijama i zašto? Iako veoma brinu o tome koji lični
podaci će doći u posjed njihovih roditelja ili drugara, djeca ne razumiju zašto su velike
korporacije (poput Fejsbuka, Instagrama ili Snepčeta) zainteresovane za te podatke. Kako
pokazuju istraživanja, djeca brinu o svojoj privatnosti u odnosima sa drugima, ali je, uprkos
tome, djele u javnom prostoru, odnosno, nisu svjesna zloupotrebe ličnih podataka u
komercijalne svrhe i u institucionalnom kontekstu (npr. škola, zdravstvena ustanova). S
obzirom na činjenicu da nisu u dovoljnoj mjeri svjesna rizika, posljedica, zaštite i prava u vezi
sa obradom ličnih podataka, djeca zaslužuju posebnu zaštitu privatnosti na internetu. Lični
podaci na internetu mogu se grupisati u tri kategorije:
1) Aktivni digitalni tragovi – podaci (o sebi ili drugima) koje sami korisnici ostavljaju
prilikom korišćenja interneta, obično svjesno, mada ne nužno i namjerno (npr. prilikom
kupovine nekih proizvoda, preuzimanja nečega sa interneta, postavljanja fotografija,
otvaranja profila na nekoj društvenoj mreži)
2) Pasivni digitalni tragovi – podaci koje korisnici ostavljaju na internetu prilikom
njegovog korišćenja, uglavnom nesvjesno (npr. putem kolačića , otiska prstiju, podataka
o lokaciji, korišćenja pametnih stvari i pametnih igračaka)
3) Podaci dobijeni analizom prvih dviju kategorija podataka, pomoću algoritama (kroz
proces profilisanja), eventualno u kombinaciji sa drugim izvorima podataka.
