2
SEMINARSKI RAD
Tema: Akcionarsko društvo
5
1. AKCIONARSKO DRUŠTVO
1.1. Pojam akcionarskog društva
Akcionarsko društvo je privredno društvo čiji je osnovni kapital podjeljen na akcije koje ima
jedan ili više akcionara koji ne odgovaraju za obaveze društva, osim u zakonom propisanom
slučaju (probijanju pravne ličnosti). Akcionarsko društvo odgovara za svoje obaveze
cjelokupnom imovinom. Akcionarsko društvo osniva jedno ili više pravnih i/ili fizičkih lica u
svojstvu akcionara. Osnovni kapital pribavlja se izdavanjem i prodajom akcija. Osnovni kapital
društva je utvrđen osnivačkim aktom i podjeljen na akcije. Akcije imaju određenu nominalnu
vrijednost. Zbir nominalnih vrijednosti svih akcija čini osnovni kapital akcionarskog društva.
Akcionarska društva su se razvila u XIX vijeku, kada su počela i zakonski da se uređuju. Prvo su
se pojavila u Italiji, Velikoj Britaniji i Francuskoj, a zatim i u drugim zemljama. Za preteču
savremenih akcionarskih društva smatra se Banco di S. Giorgio, osnovano u Đenovi 1407.
godine. Međutim, pravi početak razvoja akcionarskih društava predstavljaju velike
prekomorske kolonijalne kompanije, osnovane početkom XVII vijeka (Npr. holandska
Istočnoindijska kompanija iz 1602. godine, zatim francuska Istočnoindijska kompanija iz 1604.
godine, engleska Istočnoindijska kompanija iz 1612. godine i druge).
1
Akcionarska društva su najvažniji oblik privrednih društava sa stanovišta pribavljanja kapitala,
jer postoji mogućnost koncentracije kapitala u društvu iz brojnih manjih izvora, od akcionara.
Međutim, akcionarska društva nisu najbrojnija društva kapitala. Daleko su brojnija društva sa
ograničenom odgovornošću. Akcionarsko društvo ima svoju imovinu koja je odvojena od
imovine akcionara. Akcionari kupuju od akcionarskog društva akcije koje je to društvo izdalo,
unoseći tako u društvo svoje uloge, koji mogu biti u novcu, stvarima i pravima izraženim u
novčanoj vrijednosti. Akcionarsko društvo za svoje obaveze odgovara cjelokupnom svojom
imovinom. Akcionari ne odgovaraju za obaveze akcionarskog društva. Oni su samo dužni da
unesu svoj ulog kojim su kupili akcije. U ekonomskom pogledu, akcionarsko društvo je
najznačajniji tip trgovačkog društva koje je po svojoj organizaciji i obliku podesno za
formiranje i koncentraciju kapitala, pa je po tom osnovu i glavni oblik multinacionalnih
kompanija i strukture međunarodnih holdinga.
1
Veselinović J. „Privredno pravo“, Novi Sad, 2017.
6
1.2. Osnivanje društva
Akcionarsko društvo mogu osnovati fizička i pravna lica, domaća i strana. Akcionarsko
društvo, kao i sva privredna društva, osniva se osnivačkim aktom. Akcionarsko društvo pored
osnivačkog akta ima i statut kojim se bliže uređuje poslovanje i upravljanje društvom. Statut je
prema ranijem zakonu bio fakultativan akt akcionarskog društva, dok je on sada obavezan.
Akcionarsko društvo se osniva potpisivanjem osnivačkog akta društva od strane akcionara
(osnivača). Potpisi na osnivačkom aktu se ovjeravaju u skladu sa zakonom kojim se uređuje
ovjera potpisa. Pored osnivačkog akta, akcionari koji osnivaju društvo prilikom osnivanja
potpisuju i prvi statut društva. Zakonom je propisana sadržina osnivačkog akta akcionarskog
društva.
2
Osnivački akt sadrži:
1) ime, jedinstveni matični broj i prebivalište akcionara koji je domaće fizičko lice,
odnosno ime, broj pasoša ili drugi identifikacioni broj i prebivalište akcionara koji je
strano fizičko lice, odnosno poslovno ime, matični broj i sjedište akcionara koji je
domaće pravno lice, odnosno poslovno ime, broj registracije ili drugi identifikacioni
broj i sjedište akcionara koji je strano pravno lice;
2) poslovno ime i sjedište društva;
3) pretežnu djelatnost društva;
4) ukupan iznos novčanog uloga, odnosno novčanu vrijednost i opis nenovčanog uloga
svakog od akcionara koji osnivaju društvo, roku uplate, odnosno unosa uloga;
5) podatke o akcijama koje upisuje svaki akcionar koji osniva društvo i to: broj akcija,
njihovu vrstu i klasu, njihovu nominalnu vrijednost, odnosno kod akcija bez nominalne
vrijednosti dio osnovnog kapitala za koji su one izdate;
6) izjavu osnivača da osnivaju akcionarsko društvo i preuzimaju obavezu uplate odnosno
unosa uloga po osnovu upisanih akcija.
Pored osnivačkog akta akcionari koji osnivaju društvo usvajaju i prvi statut, koji pored osnovnih
elemenata statuta može sadržavati i odredbu kojom se imenuju direktori, odnosno članovi
nadzornog odbora. Za one upisane akcije koje se u skladu sa osnivačkim aktom uplaćuju u
novcu neophodno je da se uplata izvrši prije registracije osnivanja društva. Uplata se vrši na
privremeni račun otvoren kod poslovne banke. Prema Zakonu, minimalan iznos koji akcionari
osnivači uplaćuju prije registracije društva iznosi 25% osnovnog kapitala. Prvim statutom može
se odrediti da društvo snosi određene stvarno nastale troškove po osnovu osnivanja društva ili
2
Veselinović J. „Privredno pravo“, Novi Sad, 2017.
